Page 3 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓
บทคัดย่ อ
การปรับตัวของระบบจารีตประเพณี การจัดการปัญหาและไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทในชุมชน อิ้
วเมี่ยนนี้ ได้ดําเนิ นการค้นคว้าวิจัยและจัดเก็บองค์ความรู้เกี่ยวกับระบบความสัมพันธ์ ทางสังคมของชาว
อิ้วเมี่ยน( 瑶 族) โดยได้เฝ้ าสังเกตจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้ นจริงในชุมชนสองแห่งคื อหมู่บ้านผาลั้งกับ
หมู่บ้านห้วยชมภู เพื่อให้ทราบถึงกรอบความคิด หลักการ ระบบกระบวนการและเป้ าหมายของการ
จัดการปัญหาด้วยพลังของสมาชิ กในแต่ละชุมชน แล้วนํามาวิเคราะห์เปรี ยบเที ยบกันถึงการ
เปลี่ยนแปลงและการเคลื่ อนไหวของระบบจารี ตประเพณีการจัดการปัญหาและไกล่เกลี่ยข้อพิพาทที่
สามารถดํารงอยู่ได้ภายใต้แรงกดดันของกระแสทุนนิ ยมในยุคโลกาภิวัฒน์ กับประเทศที่ปกครองด้วย
ระบอบประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตริ ย์ทรงเป็ นองค์พระประมุขที่ ยึดถือระบบประมวลกฎหมายที่
ได้เน้นการใช้อํานาจรัฐผ่านข้าราชการเป็ นหลัก เนื่องจากการจัดการปัญหาหรื อไกล่ เกลี่ยข้อพิพาท
ของชาวอิ้วเมี่ยนที่ยึดตามจารี ตประเพณี ดังกล่าว เป็ นระบบเก่าที่ใช้ในสมัยที่ตั้งชุ มชนอยู่ ในแผ่นดินจีน
และได้ตกทอดมาถึงสมัยที่อาศัยอยู่อาณาจักรแว่นแคว้นตอนเหนือของประเทศไทย ในปั จจุบันย ังไม่มี
กฎหมายของรั ฐไทยให้การรับรองไว้ แต่ชาวอิ้วเมี่ยนทุกกลุ่มที่อาศัยอยู่ในอาณาเขตที่ถื อว่าเป็ นประเทศ
ไทยกลับยึดถือปฏิ บัติกันมาอย่างต่อเนื่อง โดยคู่กรณีมีสิ ทธิ์ ที่จะเลื อกใช้จารี ตประเพณีดังกล่าวหรื อใช้
กฎหมายของรั ฐเพื่อจัดการปัญหาหรื อข้อพิพาทของตนก็ได้
สังคมไทยเป็ นพหุ สังคมประกอบด้วยบุ คคลหลายเชื้ อชาติหลายวัฒนธรรมอยู่ร่ วมกัน ชุมชน
ท้องถิ ่นดั้ งเดิมบางแห่ งเคยมีระบบกฎเกณฑ์บางอย่างดํารงอยู่ก่ อนที่จะรวมเป็ นราชอาณาจักรสยาม เมื่อ
รวมเป็ นประเทศรัฐชาติ แล้วได้มีการกําหนดระบบกฎหมายลายลักษณ์อักษรขึ้ นมาใช้โดยคัดลอก
รู ปแบบมาจากชาติตะวันตก การศึกษานิ ติศาสตร์ ไทยในยุคแรกสอนให้คนเชื่ อว่ามีเพียงกฎหมาย
ของรัฐาธิ ปัตย์เท่านั้ นที่เป็ นกฎหมายใช้บังคับเกี่ยวกับความยุติธรรม เท่ากับเป็ นการลบล้างกฎหมาย
ระบบจารี ตประเพณี กฎศีลธรรมที่เคยใช้กันมาทั้ งหมด ถึงกระนั้นในในศาลเองกลับปรากฏข้อเท็จจริ งว่า
กฎเกณฑ์บางอย่างที่ซ้อนกันอยู่นั้ นสามารถใช้เยี ยวยาปัญหาของผู้ คนในท้องถิ ่นได้ดียิ ่งกว่ ากฎหมาย
หลักของประเทศ หน่วยงานที่ใช้อํานาจรัฐหลายองค์กรได้พยายามศึกษาถึ งความยุติ ธรรมทางเลือก เช่ น
การศึ กษาถึงรูปแบบการไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทนอกศาลทั้งในทางคดีแพ่งและคดีอาญา จึ งสมควรที่วงการ
นิติ ศาสตร์ ไทยต้องให้ความสนใจศึกษาถึ งระบบจารีตประเพณี ของชนกลุ่มน้อยในไทยเพื่อเสริ มเติมการ
นิติ ศาสตร์ ไทยทางเลือกให้สมบูรณ์มากขึ้ น