- 184 -
แม่
อ่
อนแอ การต่
อยอดทางวั
ฒนธรรมของกลุ
่
มชาติ
พั
นธุ
์
อื่
นก็
ไม่
มี
หลั
กยึ
ดที่
มั
่
นคง ทํ
าให้
ไม่
สามารถ
เก็
บรายละเอี
ยดแห่
งการเรี
ยนรู
้
ได้
จึ
งมี
ลั
กษณะของการเรี
ยนการศึ
กษาที่
อ่
อนและเกิ
ดความท้
อแท้
จน
ในที่
สุ
ดก็
ลาออกจากการศึ
กษาแล้
วไปขายแรงงานราคาถู
ก คบเพื่
อนที่
เสพติ
ดยา กลายเป็
นคนเสเพล
และพยายามหลบเร้
นไปจากสั
งคมที่
จากมา เนื่
องจากกลั
วว่
าพ่
อแม่
จะได้
รั
บความอั
บอายถ้
ากลั
บไป
ในสภาพที่
ไม่
เหลื
ออะไรจะอวดกั
บสั
งคมให้
พ่
อแม่
ภาคภู
มิ
ใจ
ที่
ได้
อุ
ตส่
าห์
ทุ
่
มเทแรงกายแรงใจส่
ง
เสี
ยให้
เรี
ยนหนั
งสื
อ
หวั
งว่
าจะให้
ได้
ดี
กว่
าพ่
อแม่
สามารถเชิ
ดหน้
าชู
ตาในสั
งคมเป็
นผู
้
สื
บทอด
เกี
ยรติ
ยศวงศ์
ตระกู
ลต่
อไป
ข้
อเสนอแนะการทํ
าวิ
จั
ยครั
้
งต่
อไป
การศึ
กษาวิ
จั
ยที่
เกี่
ยวกั
บการปรั
บตั
วของระบบจารี
ตประเพณี
การจั
ดการปั
ญหาและการไกล่
เกลี่
ยข้
อพิ
พาทในชุ
มชนอิ
้
วเมี่
ยนนั
้
น ควรให้
ความสํ
าคั
ญกั
บสิ ่
งต่
อไปนี
้
1. ควรศึ
กษา เพื่
อศึ
กษาหาข้
อเท็
จจริ
งเกี่
ยวกั
บระบบความเชื่
อ ธรรมเนี
ยม จารี
ตประเพณี
ศี
ลธรรม คุ
ณธรรมที่
เป็
นม่
านวั
ฒนธรรมชนเผ่
า ซึ
่
งใช้
ควบคุ
มกรอบความคิ
ดของสั
งคม จนสร้
างให้
สตรี
เพศส่
วนใหญ่
ยอมจํ
านนต่
อบุ
รุ
ษเพศทั
้
งหลาย ทํ
าให้
ถู
กละเมิ
ดสิ
ทธิ
ทางเพศเสมอมา
2. ควรศึ
กษา เพื่
อแสวงแนวคิ
ดทฤษฎี
และองค์
ความรู
้
ใหม่
ที่
สามารถสร้
างกระบวนการ
ปรั
บตั
วและพั
ฒนาหลั
กความเป็
นธรรมให้
แก่
สั
งคมอย่
างเสมอภาคและทั ่
วถึ
ง
ไม่
ต้
องยึ
ดติ
ดอยู
่
กระบวนการยุ
ติ
ธรรมกระแสหลั
กที่
เข้
าขั
้
นล้
มเหลวและไม่
เอื
้
อต่
อหลั
กความยุ
ติ
ธรรมอย่
างแท้
จริ
ง
3. ควรศึ
กษา เพื่
อสร้
างผู
้
นํ
าชุ
มชนรุ ่
นใหม่
ที่
ประกอบด้
วยความเข้
าใจเชิ
งบู
รณาการณ์
ใน
ระบบจารี
ตประเพณี
ที่
เป็
นส่
วนหนึ
่
งของวั
ฒนธรรม เพื่
อส่
งเสริ
มศั
กยภาพสั
งคมสมานฉั
นท์
โดยให้
สามารถปรั
บตั
วสอดคล้
องกั
บหลั
กความยุ
ติ
ธรรมทางเลื
อกที่
มี
ชุ
มชนเป็
นแกนหลั
ก
4.
ควรศึ
กษา
เพื่
อรื
้
อฟื
้
นคุ
ณธรรมชนเผ่
าอิ
้
วเมี่
ยนในส่
วนที่
ดี
ให้
คงอยู
่
ต่
อไปและชี
้
จุ
ดบกพร่
องที่
สมควรต้
องปรั
บปรุ
งอย่
างเร่
งด่
วน
เพื่
อให้
ถู
กต้
องเหมาะสมกั
บกาลสมั
ยของโลกที่
เจริ
ญด้
วยเหตุ
ผลแล้
ว
5. ควรศึ
กษา เพื่
อจั
ดเก็
บรวบรวมองค์
ความรู
้
และภู
มิ
ปั
ญญามาทํ
าการชํ
าระเรี
ยบเรี
ยงให้
เป็
น
ระบบฐานข้
อมู
ลที่
สามารถสื
บค้
นได้
สํ
าหรั
บการศึ
กษาเชิ
งลึ
กต่
อไป
6. ควรศึ
กษา เพื่
อให้
เข้
าใจมู
ลเหตุ
ที่
ทํ
าให้
ชุ
มชนอิ
้
วเมี่
ยนมี
แนวโน้
มอ่
อนแอลง มี
การอพยพ
ย ้
ายถิ
่
นฐานแบบถู
กกลื
นชาติ
นั
้
น จะสามารถผดุ
งรั
กษาวั
ฒนธรรมที่
เป็
นเอกลั
กษณ์
ส่
วนดี
ไว้
ได้
ประการสํ
าคั
ญของการศึ
กษานอกจากที่
เสนอแนะเพื่
อการวิ
จั
ยครั
้
งต่
อไปที่
กล่
าวไว้
ทั
้
ง
6
ประการนี
้
แล้
ว ผู
้
ที่
สนใจควรที่
จะทํ
าการศึ
กษาเชิ
งคุ
ณภาพและให้
ความตระหนั
กในเรื่
องการมี
ส่
วน
ร่
วมของชุ
มชนตั
้
งแต่
ขั
้
นตอนแรกของการเริ ่
มโครงการ