Page 138 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 130 -
พื้นที่ ภูเขา มีการวางผังการใช้ทรั พยากรป่ าไม้ ชาวบ้านผาลั้ งส่วนใหญ่ได้ไปซื้อที่ ดินริ มแม่นํ้ ากกไว้
เพื่อที่ จะสร้างชุมชนถาวรที่ริ มแม่นํ้ ากกบ้านหาดยาวและใช้พื้นที่ ภูเขาเป็ นแหล่งเพาะปลูกพืชเงินสด
การที่ย ้ายไปหาดยาวตามคําแนะนําของอาจารย์มงคลกลายเป็ นเรื่ องยุ่งยากเกินควร เนื่องจากพื ้นที่
บ้านหาดยาวเป็ นที่ แคบไม่พอที่ชาวอิ้วเมี่ ยนซึ่ งมีหลายสิ บครอบครัวจะไปสร้ างบ้านอยู่ด้วยกันได้
เหตุ ผลสําคัญคืออิ้วเมี่ ยนสร้างบ้านประตูผี หันไปทางบ้านของครอบครั วอื่นไม่ได้ จึงมีความ
จําเป็ นต้องสร้างบ้านพิงภูเขาไว้ และหันหน้าไปตามความลาดเอี ยงของหน้าดิน เพื่อไม่ ได้ผิดจารี ต
ประเพณี ชาวอิ้วเมี่ยนต้องสร้างบ้านแต่ละหลังให้มีพื ้นที่บริ เวณกว้างๆไว้ มี ทั้ งพื้นที่ แปลงผัก สร้าง
คอกสัตว์ เช่น เล้าไก่ เล้าหมู คอกโค กระบื อ ถ้าทุกบ้านมีพื้นที่ บริเวณน้อยจะเกิดปั ญหา แต่การแบ่ง
โซนพื้นที่ ให้แต่ ละครอบมีพื้นที่ ประมาณสองไร่ขึ้ นไปอย่างที่หลายครอบครัวที่มีกําลังคนมากไปจับ
จองก่อนแล้ว พร้ อมกับได้สร้ างพื้นที่เพาะปลูกพืชไปรอบบริ เวณกว้างแสดงเจตนาจะยึดครองเป็ น
ของตนเองให้ได้มาก เหลือเฉพาะพื้นที่ ทําเลไม่ดีให้ ครอบครัวที่ไปจับจองทีหลัง ชาวอิ้วเมี่ยนส่ วน
หนึ่ งจึงบ่นว่า ‘คนบางตระกูลนั้ นเมืองเชียงรายทั้งเมื องก็ไม่ พอให้ลูกหลานเขาอยู่เอง ลําพังที่ผืนดิน
แปลงเล็กๆอย่างบ้านหาดยาวไม่ พอให้ลูกชายคนโตของเขาสร้างโรงสี ข้าวและอู่ต่อเรื อหรอก’ นาย
จั ๋นออน แซ่เติ ๋น จึ งได้หารือกับแกนนําชุมชนบ้านผาลั้ งแล้วกําหนดให้ทุ กย่อมบ้านในผาลั้ งขย ับมา
อยู่บริ เวณตรงกลาง เพื่อความสะดวกในการพัฒนาสาธารณู ปโภคในปี พ.ศ. 2513 ทางการได้เริ ่ ม
เห็นว่าชุมชนบนดอยมีศักยภาพพอที่จะยกฐานะเป็ นตําบลได้ จึงเสนอให้แบ่ งเขตปกครองของ
หมู่บ้านผาลั้ ง กลุ ่มบ้านห้วยชมภูเป็ นหมู่ที่ 22 อีกหมู่หนึ่ ง ต่อมาในปี พ.ศ. 2514 ถึงได้แยกเขต
ปกครองของหมู่บ้านผาลั้ งเป็ น 4 หมู่ที่ ทางชุมชนของพี่น้องลีซูก็ได้แยกเป็ น 2 หมู่ที่ แล้วได้เปลี่ยน
สถานะเป็ นตําบลใหม่ เริ ่ มแรกเป็ นหกหมู่ที่ การคัดเลือกกํานันใช้วิธีจับสลาก ครั้ งแรกนายจั๋ นออน
จับสลากได้ เจ้าหน้าบอกว่าให้จับสามครั้ ง ในการจับครั้ งที่ สอง นายเหล ลิ้วยอดสิ งห์ ขรจับได้ ทาง
เจ้าหน้าให้ยุติ การเสี่ยงเบอร์ นายจั๋ นออน น้อยใจในเรื่องนี้ มากจึงได้ลาออกจากการเป็ นผู้ใหญ่บ้าน
ในอี กสองปี ต่อมา โดยยกตําแหน่งให้ลูกเขย โดยที่ไม่ได้หารื อกับชาวบ้านผาลั้ง ทําให้การปกครอง
มีความติดขัดมาก นายเลามัน แซ่เติ๋ นก็เลยลาออกไป
การคัดเลือกผู ้ นําชุมชนครั้ งนั้นใช้วิธีซาวเสี ยงที่ประชุมชาวบ้านส่ วนมากสนับสนุ นนายเหล
แซ่เติ๋น จึ งได้รับการเลื อกตั้ งเป็ นผู้ ใหญ่บ้านคนที่สาม ความรุ่ งเรื่ องแม้ไม่เท่ากับยุคแรกแต่ข้อพิพาท
ในชุ มชนทั้ งหมดแทบจะไม่มีเรื่ องอะไรที่จัดการไม่ได้ มีเพียงเรื่ องเดียวที่ คู่กรณี ไม่พอใจใน
คําแนะนําของท่าน ก็คือกรณี มีชายหนุ่มที่ชอบพอใจหญิงแล้วใช้วิธีลวนลามฉุ ดกระชากหญิงสาว
ทําให้เป็ นที่ อุจจาดตาชาวบ้าน ผู ้ เสี ยหายมาร้องเรียนเป็ นเรื่ องเป็ นราว ท่านจึงให้จ่ายค่าเสียหายแล้ว
เลิกความกันเสี ย เพราะเป็ นญาติกันทั้งสองฝ่ าย ฝ่ ายผู้ ก่อเหตุไม่พอใจ ก็เลยไปร้ องขอให้กํานันเหล
ลิ้วยอดสิ งห์ ขร ไกล่เกลี่ย กลายเป็ นว่านอกจากจ่ายค่ าเสียหายแล้วย ังถูกปรับอีกต่างหาก ทําให้
ครอบครัวนี้ โกรธมากจึ งย ้ายบ้านหนี ไปอยู ่บ้านปางขอนกับนายซาน แซ่พ่าน ต่อมาจึ งได้เสนอให้
นายซาน แซ่ พ่าน แยกหมู่บ้านจากหมู่ที่ 4 เป็ นหมู่ที่ 7 การปลูกลิ ้นจี่ก็ นําเข้ามาปลูกในสมัยของ