Page 53 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องอาจ อินทนิเวศ การทบทวนวรรณกรรม / 32
นอกจากนี้ ประสิ ทธิ์ เลียวสิริ พงศ์ ได้กล่าวถึ ง หน้าที่ของปี่ ในการบรรเลงร่ วมกับการซอไว้
ดังนี้ คื อ
1) เพื่อบรรเลงนําก่อนเริ ่ มซอ เรี ยกว่า “ เขิงปี่ ” เป็ นการตรวจสอบคุณภาพของปี่ และให้
ช่างซอได้เตรี ยมตัว
2) เพื่อบรรเลงคลอไปพร้อมกับช่างซอ โดยใช้ทํานองเดียวกัน แต่มีรายละเอี ยดหรื อเม็ด
พราย ซึ่ งเรี ยกว่า เม็ด แตกต่างกัน
3) เพื่อบรรเลงบทแทรกในขณะที่ช่ างซอพักระหว่างประโยค
4) เพื่อให้สัญญาณการเปลี่ยนทํานอง ซึ่ งภาษาล้านนาเรี ยก “ระบํา” เรี ยกว่า “ เปลี่ยนแก”
หรื อ “ลงแก” นอกจากนี้ ช่ างปี่ ที่ชํานาญอาจย ักย ้ายทํานองปี่ ไปใช้ทํานองอื่นซึ่ งไม่ใช้ทํานองของซอ
ที่กําลังดําเนิ นอยู่ การทําเช่นนี้ เรี ยกว่า “ เหลื้องปี่ ”
ซึง เป็ นเครื่ องดนตรี ที่ ใช้ประกอบในวงซอ อีกชนิ ดหนึ่ งที่ นําเข้ามาเล่ นแทนปี่ แม่ ซึ่ งให้
เสี ยงที่ทุ ้ ม ซึ งที่ใช้เล่นประกอบวงซอจะใช้สายเดี ยว ไม่นิ ยมใช้สายคู่เหมื อนปกติ การขึ้ นสาย จะตั้ง
สายบน ในตําแหน่ งโน้ต G และ ตั้งสายล่ างโน้ต C
รู ปภาพที่ 2.5 ซึง
ที่มา: องอาจ อินทนิเวศ
ทํานองหรื อ ตํ่านอง บางก็เรี ยก ระบํา ที่ช่ างปี่ และช่างซอใช้ดําเนิ นการขับซอ มีดังนี้
1) ทํานองตั้ งเชียงใหม่ เป็ นทํานองแรกที่ช่ างซอขับซอ ในบทนี้ ช่ างซอจะกล่าวถึ งเจ้าภาพ
ที่มาของงาน และเรื่ องราวหลักๆ ที่ซอในวันนี้ นับว่าทํานองนี้ เป็ นทํานองไหว้ครู ของการขับซอ
เชียงใหม่เลยทีเดียว
2) ทํานองจะปุ เป็ นทํานองที่มีความไพเราะอ่อนหวาน มีการเอื้ อนเสี ยงเล็กน้อย ที่ เรี ยกว่า
ทํานองจะปุ เพาะเป็ นทํานองของคนไทยล้านนาที่เรี ยกว่าชาวจะปุ หรื อ ชาวพุ คิดทํานองขึ้ น
3) ทํานองละม้าย หรื อ ละม้ายเชียงแสน เมื่ อช่างซอขับซอลงจบที่ ทํานองจะปุก็ ต่ อด้วย
ทํานองละม้ายเสมอ ทํานองละม้ายเปรียบเสมื อนทํานองกลางที่ใช้เปลี่ยนไปทํานองอื่น