Page 51 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องอาจ อินทนิเวศ การทบทวนวรรณกรรม / 30
ได้ ยกยอขึ้นครู สวยดอกหมากปู ต้มไก่ อูกั บเหล้า
สาดผืนหมอนหน่ วย เครื อกล้วยเครื อป้ าว ยกขึ ้ นใส่ เกล้า
ยอวาน ..... .....
..... แล้วก็จักเจิ ยครู ยกมื อกราบน้ อม
เจิญครู แวดล้อม มาช่ วยป้ องกั๋น เชิญเอาครู เก๊ า
มาเป็ นเจ้ าประธาน เจ้าแสนต๋ าดํา กับเจ้ าคําต๋ าห้ อย
มาจ่ วยแป๋ งจิ ต มาจ่ วยแป๋ งใจ๋ จ่ วยเก็บกําซอไหล
อย่ างกับฝ๋ ายนํ้าย้อย ..... .....
จากการค้นคว้าด้านเอกสารที่ เกี่ยวข้องกับประวัติ ความเป็ นมาของการขับซอพื้ นเมือง จาก
หลักฐานที่ ปรากฏในบทเทศน์ล้านนา ซึ่ งเป็ นบทที่เกิดขึ้ นมาตั้ งแต่ช่วงตั้งเมืองเชี ยงใหม่ ในพุ ทธ
ศตวรรษที่ 18 และการสัมภาษณ์ จึ งน่ าจะสันนิษฐานได้ว่า การขับซอในล้านนานั้ น น่าจะกําเนิ ด
ขึ้นมาก่อนการสร้ างเมืองเชียงใหม่ ในปี พ.ศ.1839
เครื่ องดนตรีบรรเลงประกอบการขับซอ
กลุ่มเครื่ องดนตรี ที่ใช้บรรเลงนําทํานองในการขับซอ คื อ ปี่ ชุม หรื อ ปี่ จุม วงปี่ ชุ ม หรือ วงปี่
จุม คือ ชื่ อของปี่ ที่เป่ ารวมกันเป็ นชุ ด ที่เรี ยกชื่ออย่างนี้ เพราะคําว่ า "ชุม" ออกเสี ยงล้านนาว่า “จุม”
หมายถึง มาชุ มนุมกันเป็ นชุด คือประกอบไปด้วยปี่ ตั้ งแต่ 3 เลาขึ้ นไป ถ้าแบ่งตามขนาดก็ได้ แก่ ปี่
แม่ ปี่ กลาง ปี่ ก้อย ปี่ เล็ก และปี่ ตัด โดยที่ปี่ แม่มีขนาดใหญ่ และยาวที่สุ ด ปี่ กลาง ปี่ ก้อย ปี่ เล็ก และปี่
ตัด มีขนาดเล็กและสั้ นลงมาตามลําดับ และระดับเสี ยงที่ได้นั้น ปี่ แม่จะมีเสี ยงตํ่าที่สุ ด และปี่ ถัดไปมี
ช่วงเสี ยงสู งขึ้ นตามลําดับ
ปี่ เป็ นเครื่ องลมไม้ประเภทลิ้ นอิสระ ทําด้วยไม้ลวกตัดเป็ นท่อนๆ โดยปี่ กลาง มีความยาว
67 ซม. ปี่ ก้อย 50.6 ซม. และปี่ เล็ ก 35 ซม. โดยประมาณ ความกว้างของปี่ นั้ นขึ้ นอยู่กับช่างปี่ ในการ
เลือกใช้ หากปี่ มีความกว้างมากให้เสี ยงทุ้ม หากมีความกว้างน้ อยจะให้เสี ยงที่เล็กแหลม ความกว้าง
ของปี่ โดยประมาณอยู ่ที่ 1.5-2.2 ซม. ลักษณะของปี่ จุ ่มนั้ น ปลายด้นหนึ่ งเก็ บข้อไว้ อี กด้านหนึ่ งจะ
เปิ ดให้ กลวง ปลายด้านที่มีข้อ เจาะรู สี่ เหลี่ยมเล็กๆ เพื่ อปิ ดด้วยลิ้นโลหะผสมประเภททองเหลื อง
บริ เวณลําตัวของปี่ จะเจาะรู นิ้ ว เรียงกัน 7 รู