Page 258 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 237
เครื่องดนตรี ที่ใช้บรรเลงประกอบการขับ เขตที่ 1 ได้แก่ วงปี่ และซึง
เครื่องดนตรี ที่ใช้บรรเลงประกอบการขับ เขตที่ 2 ได้แก่ สะล้อ และซึ ง
เครื่ องดนตรี ที่ ใช้บรรเลงประกอบการขับ เขตที่ 3 ซึ่ งเรี ยกเป็ นภาษาถิ ่ นว่า “ เฮ็ดความ ”
ได้แก่ ตะยอ แอ็คคอร์เดี ยน แบนโจ กลองชุดแบบพม่า และเครื่ องประกอบจังหวะ ส่ วนทํานองที่ใช้
ในแต่ละเขต มีมากมายหลายทํานอง แต่ ใกล้เคียงกัน ที่มีมากที่สุ ดได้แก่ เขตที่ 1 เพราะได้รับอิ ทธิพล
มาจากราชสํานักสยาม แต่ ทีมีน้อยทีมีน้อยที่สุ ด ได้แก่ เขตที่ 3 เพราะได้รั บมาจากประเทศเพื่อนบ้าน
คือ สหภาพพม่ า
จากการจัดแบ่งเขตพื้ นที่ทางวัฒนธรรมของ ธีรยุ ทธ ยวงศรี สามารถสรุ ปได้ว่า การขับซอ
พื้ นเมืองของจังหวัดเชียงราย เป็ นการขับซอที่จัดอยู่ในกลุ่ มซอทางเชียงใหม่ เพราะการขับซอทาง
จังหวัดเชี ยงรายนั้ นช่างซอ จะฟั งและยึดเอาระดั บเสี ยงของเสียงปี่ เป็ นหลักในการขับซอแต่ ละ
ทํานอง
ในเรื่ องเนื้อหาของบทซอ สร้อยสุ ดา ภิราษร ได้ศึกษาเรื่ อง การวิเคราะห์บทซอของพ่อครู
ศรี ทวน สอนน้อย กล่าวถึงเรื่ อง การจําแนกประเภทเนื้ อหาของซอ บทซอประเภทสร้างสรรค์มาก
ที่สุ ดและน้อยที่สุ ด โดยวิ เคราะห์บทซอของพ่ อครู ศรี ทวน สอนน้อย ทั้ งหมด 76 เรื่ อง สามารถ
จําแนกแบ่งตามประเภทเนื้อหา ได้ทั้ งหมด 12 ประเภท ดังนี้ 1) ประเภทคําสอนและหลักธรรมทาง
พุทธศาสนา พุทธชาดก และความเชื่อแบบพุ ทธ รวม 15 เรื่ อง 2) ประเภทตลกเฮฮา ชิงไหวชิ งพริ บ
แฝงด้วยสาระความรู้จํานวน 14 เรื่ อง 3) ประเภทประเพณี วัฒนธรรม และวิถี ชีวิต จํานวน 13 เรื่ อง
4) ประเภทค่านิยมต่างๆ ของสังคม จํานวน 7 เรื่ อง 5) ประเภทจงรั กภักดี ต่อสถาบันพระมหากษัตริ ย์
จํานวน 6 เรื่ อง 6) ประเภทการเมือง 7) ประเภทตักเตื อนสั่งสอนในแนวการดําเนิ นชีวิตที่ดี จํานวน 5
เรื่ อง 8) ซอประเภท ปั ญหาสังคม และประเภทธรรมชาติและสิ่ งแวดล้อม จํานวน 3 เรื่ องเท่ากัน 9)
ประเภทตํานานพื้นบ้านพื้นเมื อง จํานวน 2 เรื่ อง 10) ประเภทเศรษฐกิ จ 11) ประเภทปรากฏการณ์
ทางวิทยาศาสตร์ และ 12) ประเภทเทคโนโลยี จํานวน 1 เรื่ องเท่ากัน
ในการนี้ ผู ้ วิจัยมี ความคิ ดเห็ นสอดคล้องกับสร้ อยสุ ดา ภิ ราษร แต่ ได้แบ่งหมวดหมู่ด้าน
เนื้ อหาของบทซอ ตามการเก็บข้อมูลภาคสนาม พบว่าบทซอที่ช่างซอในจังหวัดเชี ยงราย นิ ยมนํามา
แสดงส่ วนใหญ่ จะเป็ นเรื่ องที่เกี่ยวข้องกั บ 1) ประเภทหลักธรรมคําสอนพระพุทธศาสนา 2)
ประเภทเทศกาล ประเพณี และวัฒนธรรม 3) ประเภทตลกขบขัน ชิ งไหวพริบ แฝงสาระและความรู ้
4) ประเภทให้แง่คิด แฝงอุทาหรณ์ 5) ประเภทเทิ ดทูนสถาบันพระมหากษัตริ ย์ และ 6) ประเภท
ถ่ายทอดความรู ้สึ กถึ งสภาพสังคม บ้านเมื อง เป็ นต้น
ด้านกิ จกรรมทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสรรค์ กิจกรรมที่ ถือเป็ นการสร้ างสรรค์
และประยุกต์ใช้เข้ามาร่ วมกับการแสดงการขับซอ คือ การฟ้ อนรํา จะการศึ กษางานในภาคสนาม