Page 248 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 227
6.1.1.5 กิจกรรมทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสรรค์
การแสดงการขับซอพื้นเมื องในจังหวัดเชียงราย โดยปกติ แล้ว ช่ วงที่วงซอมีงานแสดงการ
ขับซอ ในรอบปี อยู่ ในช่ วงระหว่างเดื อนมกราคมถึงกรกฎาคม ของทุกปี หากพ้นช่วงเดือนนี้ ไปแล้ว
ไม่นิ ยมมีงานซอ เนื่ องจากเป็ นช่ วงเข้าพรรษา พระสงฆ์อยู่จําวัดเพื่อศึ กษาพระธรรมอย่างเคร่ งครัด
ชาวบ้านที่ อาศัยอยู่ ในชุมชนก็ มักเข้าวัดเพื่อทําบุญชําระจิตใจให้บริสุ ทธิ์ ดังนั้ นเจ้าภาพจัดงานไม่จัด
ให้มีงานซอ เพราะอาจเป็ นการรบกวนสมาธิของพระสงฆ์ ที่ เข้าจําพรรษา อี กนัยหนึ่ ง คื อ ช่วงเวลา
หลังเดื อนกรกฎาคมของทุกปี เป็ นช่วงฤดูฝน นับว่ าเป็ นฤดู แห่ งการเพาะปลูกพืชผล และลงกล้าทํา
นา ดังนั้ นชาวบ้านส่วนใหญ่ ซึ่ งเป็ นกลุ ่มผู้ ฟั งเพลงซอ จึงไม่ ค่อยมี โอกาสชมการแสดงการขับซอ
เท่าที่ควร ดังนั้ นวงซอส่วนใหญ่ไม่มีงานแสดงในช่วงเวลาดังกล่าว
ในช่ วงที่ มีงานแสดงนั้ นช่ างซอในสายของพ่ อครู ศรี ทวน สอนน้อยส่ วนใหญ่ กล่าว
เหมือนกันว่า เมื่ อแสดงซอที่ใดแล้ว หากมีโอกาสได้กลับมาแสดง ณ ที่นั้ นอีก ไม่นําเครื อซอ หรื อ
มุขแสดงที่แสดงไปแล้วมาแสดงอีก ดังนั้ นช่างซอเมื่ อไปแสดง ณ ที่ ใด ต้องเตรี ยมตัวศึกษาข้อมู ล
เบื้องต้นของท้องถิ ่นนั้ นๆ ไว้เพื่อเป็ นข้อมูลนําไปใช้ในการแสดงการขับซอ แต่ละครั้ ง และก่อนเริ ่ม
การแสดงการขับซอพื้ นเมืองนั้ น ช่างซอหญิ งมีการฟ้ อนถวายครู เพื่ อเป็ นการแสดงความเคารพต่อ
ครู อาจารย์ ที่ประสิ ทธิ์ ศาสตร์ วิชาในกับตั วช่างซอ และย ังเป็ นการแสดงโหมโรง เพื่ อเรี ยกความ
สนใจของผู้ฟั งและเป็ นการแสดงที่ อนุ รั กษ์วั ฒนธรรมเดิมของชาวล้ านนาที่นิ ยมการฟ้ อนรํ า
ประกอบในการแสดงพื้นบ้านพื ้นเมือง
ในด้านบทบาทของซอที่ มีส่ วนเกี่ยวข้องและทําประโยชน์ ให้กับสั งคม นั้ น เนื่ องจากการ
แสดงการขับซอโดยมาก สถานที่ แสดงมักอยู ่ ในวัด ดังนั้ นเนื้ อหาของบทซอส่ วนใหญ่อยู่ในเรื่ องราว
ที่เกี่ ยวข้องกับหลักคําสอนทางพระพุทธศาสนา แง่ คิ ดในเชิ งธรรมมะ การปฏิบัติ ตนให้มีความสุข
เผยแพร่ เรื่องราว สิ ่ งอันดีงามให้กับสั งคมในรู ปแบบของการแสดงการขับซอพื ้นเมือง และย ังเป็ น
การอนุ รักษ์วัฒนธรรมการแสดงอันเป็ นรากเหง้าของคนในสังคมล้านนามิให้สู ญหายไปในกระแส
นิยมความทันสมัยของโลกปั จจุบัน
6.1.1.6 ประวัติ ศิลปิ นช่างซอที่ศึกษา
การศึ กษาถึ งประวัติ ศิ ลปิ นช่ างซอ ทําให้ ทราบถึ งวิถี การดํ าเนิ นชี วิตการเป็ นช่ างซอ
ประสบการณ์ แนวทางการฝึ กฝน การก้าวเข้ามาสู่ วงการซอพื้นเมื อง และการสร้างสรรค์ผลงาน
เพลงซอพื้นเมืองไว้ในผู ้ คนในสังคมได้รับฟั ง โดยศิลปิ นช่างซอ ที่ ผู ้ วิจัยศึกษาได้แก่ พ่อครู ศรี ทวน
สอนน้อย แม่ทองสร้อย หนองเก้าห้อง พ่อสมจิตร ป่ าบง และพ่อโก๋ -แม่ตุ ่ น