Page 246 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 225
2) การไหว้ครู ซอประจําปี เดือน 7 ล้านนา
การไหว้ครู ซอประจําปี เดือน 7 ล้านนา หรื อตรงกับเดื อนเมษายน ตามปฏิทิ นสากล นั้ น
เป็ นการไหว้ครู ที่ย ังมีชีวิตอยู่ ซึ่ งถือเป็ นการแสดงความเคารพนับถือครู ช่ างซอที่ เป็ นลูกศิษย์จะนัด
แนะวันเวลาสําหรับการจัดพิ ธีไหว้ครู และขอพรเพื่อความเป็ นสิ ริ มงคลกับตนเอง การไหว้ครู ซอ
ประจําปี เดื อน 7 นี้ เปรียบเสมือนพิธี ดําหัวผู ้ ใหญ่ ที่เคารพนับถือตามประเพณี ของชาวล้านนา ซึ่ งจะ
จัดเฉพาะในเดือนเมษายนเท่านั้ น หากล่วงเลยช่วงเวลานี้ ไปแล้วจะถือว่าปี นั้ นช่างซอมิได้จัดพิธีไหว้
ครู ประจําปี เดือน 7
3) การไหว้ครู ซอก่อนการแสดง
ในการแสดงการขับซอ แต่ ละครั้ งการไหว้ครู ซอ ถือเป็ นสิ่ งแรกก่อนที่ช่ างซอจะเริ่ มก่อน
การขับซอจริ ง เพื่อเป็ นการระลึกถึงพระคุ ณของครู ที่ประสิ ทธิ์ ศาสตร์วิชา และขอให้ครู คุ ้ มครองดล
บัลดาลให้การขับซอในครั้ งนี้ ลื่ นไหล ไม่มีสิ ่ งร้ายใดๆ เข้ามาเป็ นอุ ปสรรค คิดคําซอได้อย่างไม่
ติ ดขัด ผู้ ชมเกิ ดความชื่นชอบรั กใครเอ็นดู ถือเป็ นการเรียกขวัญกําลังใจให้ช่ างซอและนักดนตรี ใน
คณะรวมเป็ นหนึ่ งเดียว
6.1.1.2 องค์ประกอบของการขับซอ
เนื่ องจากการขับซอแต่ ละครั้ ง ช่างซอจะขับซอโดยใช้เครื อซอที่เตรี ยมสําหรั บงานนั้ นๆ
เป็ นส่ วนช่วยในการขับบทซอ แต่ สิ ่ งหนึ่ งที่ช่ างซอแต่ละท่านแตกต่ างกันคือปฎิภาณไหวพริ บในใน
ดึงเรื่ องราวบรรยากาศรอบข้างเข้ามามีส่ วนช่วยให้การขับซอในครั้ งมีความสนุ กสนานครื้ นเครงมาก
ยิ ่งขึ้ น ดังนั้ นเมื่อช่างซอขับซออยู่นั้น จะสั งเกตถึงบรรยากาศโดยรอบและกิจกรรมต่างที่ปรากฏอยู่
ในสถานที่นั้ นๆ เพื่อถ่ายทอดออกมาเป็ นเครือซอ ขณะกําลังขับซออยู่ ปั จจุบันสถานที่ที่ใช้ในการ
ขับซอสามารถแบ่ งตามลักษณะของสถานที่ได้ 2 ลักษณะ คือ
(1) การแสดงในวัด
(2) การแสดงตามบ้าน
โดยมากสถานที่ที่ จะพบเห็นมาก คือในวัดเนื่ องจากเป็ นสถานที่ ที่มีผู ้ คนมากหน้าหลายตา
และตามความเชื่อของชาวล้านนาหากวัดใดมี การจัดงานมหรสพ งานบุญ งานฉลองสมโภชหรื องาน
ประจําปี ของวัดต้องมี การแสดงการขับซอ ถึงจะครบถ้วนถูกต้องตามประเพณี ส่ วนการแสดงตาม
บ้านโดยมากจะเป็ นงานทําบุญขึ้ นบ้านใหม่ ซึ่ งจะมีเพื่อนบ้านมาร่ วมทําบุญบ้านเป็ นจํานวนมาก ทั้ง
ย ังเป็ นการบอกถึงความมีฐานะของเจ้าของบ้าน และการรักษาขนบธรรมเนี ยมประเพณี
องค์ประกอบด้านการแต่งกาย ช่ างซอส่วนใหญ่นิยมแต่งกายในชุ ดพื้นเมืองเรี ยบร้อย สี สัน
สดใส และความเหมาะสมของสถานที่ เป็ นสําคัญ