Page 22 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 1
บทที่ 1
บทนํา
1.1 ความสําคั ญและที่มา
มนุษย์แต่ละเชื้อชาติต่ างมีขนบธรรมเนี ยมประเพณีที่แตกต่างกันตามความเชื่ อที่ สื บทอดต่อ
กันมาจากบรรพบุรุ ษ การประกอบพิธีกรรมตามความเชื่ อของคนในสังคมแต่ ละเชื้ อชาตินั้ น ล้วน
แล้วแต่ มีความคล้ ายคลึ งกัน สิ่ งหนึ่ งที่ มีส่ วนร่ วมอยู่ในพิธี กรรมแทบทุ กสังคมวัฒนธรรม คื อ
“ดนตรี ” ความเกี่ยวข้องของดนตรี กับการประกอบพิ ธีกรรม สิ่ งที่ น่าจะใกล้ตัวที่สุ ดของมนุ ษย์ใน
สังคมปัจจุ บัน คงหลีกไม่พ้นพิธีกรรมทางศาสนา เพราะในการประกอบพิธีกรรมของแต่ละศาสนามี
ขั้นตอนการประกอบพิธีที่ สลับซับซ้อนต่างกันไป ในศาสนาคริ สต์ การประกอบพิธีกรรมจะมี ส่ วน
เกี่ยวข้องกับดนตรี เป็ นอย่างมาก คื อ การขับร้ องเพลงสวด และดนตรีประกอบการขับร้ อง ในศาสนา
พุทธก็เช่นกั น ทํานองการสวดมนต์ มีความเป็ นอัตลั กษณ์ของแต่ละทํานองแต่ละบท ศาสนาและ
ลัทธิ ความเชื่ออื่ นๆ ก็เช่ นกั นล้วนแล้วแต่ มีอัตลักษณ์ทางดนตรี ในพิ ธีกรรมที่เป็ นแบบฉบับของ
สังคมตามความเชื่อนั้ นๆ อยู่
วิถีการดําเนิ นชี วิตคนในสังคมที่เป็ นสั งคมเล็กลงมา เช่น หมู่บ้าน หรื อชุมชน คนในสังคม
เหล่านี้ มีการนําเอาดนตรี เข้าไปเกี่ ยวข้องในสั งคม เช่ น การร้องรํ าทําเพลง เพื่ อให้ เกิดความ
สนุ กสนาน คึ กคัก ในกลุ ่ มสั งคม ดนตรีที่ คนเหล่านี้ นํามาใช้ มีทั้ งดนตรี ประเภทขับร้ อง ดนตรี
ประเภทใช้เครื่ องดนตรี บรรเลง หรือทั้ งสองรู ปแบบรวมกัน ดนตรี เหล่านี้ จะถูกนํามาใช้ร่วมกับการ
แสดงเข้าจังหวะที่คิดค้นกันเองในกลุ ่มสังคม ด้านเพลงร้องเนื้อหาของเพลงจะออกมาในรู ปของการ
บรรยายสภาพสังคม ชี วิตความเป็ นอยู่ของชุมชน หรื อสังคมนั้ น การอบรมสั่งสอนเด็กๆ เยาวชนให้
เป็ นคนดี มีความคิด เติ บโตไปเป็ นคนดี ของสังคม ในส่วนของดนตรีก็ เช่นกัน ดนตรี ที่บรรเลงก็จะมี
สําเนี ยงที่เป็ นรู ปแบบของตน อันเนื่ องมาจากเทคนิคที่บรรเลง การสื บทอดมาจากคนรุ ่ นเก่าๆ จึงทํา
ให้มีกลิ่ นไอของความเป็ นชุ นชนหรื อสังคมนั้ นอย่างชัดเจน เราเรี ยกดนตรี ลักษณะนี้ ว่า “ดนตรี
พื้นบ้าน”
ดนตรี ของคนในสั งคมที่กล่าวมา มีการถ่ายทอดมาจากคนรุ่ นเก่าๆ สื บทอดกันมาแบบรุ่ น
ต่อรุ ่ น โดยใช้วิธี การถ่ายทอดแบบปากต่อปาก หรื อการบอกเล่า ไม่นิยมจดบันทึ กเป็ นลายลักษณ์ไว้
หรื อที่เรียกว่า “มุขปาฐะ ” (Oral Tradition) เฉลิมศักดิ์ พิกุลศรี (2538 : 87-96) ได้กล่าวถึง