Page 78 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

58
รู ปที่ 51 เกวียนถูกนํามาดัดแปลงไปใช้ในด้านอื่น บน ประดับสนามในโรงแรม
กลาง นํามาทําเป็ นเครื่ องเรื อน ล่าง ทําเป็ นศาลาพักผ่อน และ เป็ นรั้ ว หน้าต่าง
ที่ ขายของเก่ าที่ เป็ นเครื่ องไม้ด้วย ได้ทราบว่าส่ วนมากชิ้ นส่ วนที่ เป็ นที่ต้องการของตลาดคื อ
ล้อเกวี ยน แต่ในปั จจุบันได้หมดความนิยมไปแล้ว ตัวล้อเกวี ยนมีอยู ่ 2 รูปแบบ แบบแรกเป็ นแบบ
ล้อตันซึ่ งเป็ นลักษณะของล้อในยุคแรกๆ มี มาก่อน ต่อมาจึงมีการประดิ ษฐ์ขึ้ นเป็ นล้อแบบมี ซี่หรื อ
กงเกวียน แต่ความแข็งแรงทนทานจะน้อยกว่าแบบแรก แหล่งทําเกวียนทางภาคเหนื อส่วนมากอยู่ที่
แพร่ และลําปาง ส่ วนช่างที่ทําเกวียนได้ย ังพอมีอยู ่บ้างแต่ส่ วนมากอายุ มากกว่า 60 ปี ขึ้ นไป โดยมี
แหล่งทําเกวียนอยู ่ที่ บ้านท่ าล้อ อําเภอเมือง จังหวัดแพร่ ซึ่ งตรงกับข้อมู ลที่ อุ๊ยใจคํา ตาปัญโญ
ปราชญ์ภูมิปัญญาพื้นบ้านล้านนา ที่อยู่อําเภอแม่ วาง ได้เล่ าว่า ล้อหรือเกวี ยนของคนล้านนาแต่เดิ ม
จริ งๆ นั้ น เกิดจากการตัดไม้เป็ นท่ อนคล้ายเขียง แล้ วเอามาเข้าล้อทั้ งอัน ในลักษณะที่ เป็ นล้อตัน
ไม่ ได้มีการทําเป็ นซี่ อย่างที่ พบกัน ต่อมาช่างได้เห็นแบบอย่ างเกวียนทางภาคกลางและเห็ นความ
สวยงามจึงได้เริ ่มมี การทําฝักขามและใส่ซี่ล้อเข้าไป กลายเป็ นเกวี ยนที่เห็นอย่างในปัจจุ บัน
รูปที่ 52 เกวียนภาคเหนือแบบเดิม ที่มีลักษณะล้อตัน
ส่ วนแหล่งที่ใช้เกวี ยนเก่ามาทําเครื่ องเรื อนหรื อผลิตภัณฑ์เครื่ องประดับเรื อน อีกแห่งหนึ่ งที่ได้
ทราบจากข้อมู ลของช่างที่อําเภอสู งเม่น จังหวัดแพร่ ได้แก่ ตําบลมะเขือแจ้ อําเภอเมื อง จังหวัดลําพูน