Page 73 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

53
3.2 บริ บทของเกวียนที่ เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมทางภาคเหนือ
เกวียนนอกจากจะใช้เป็ นพาหนะในการเดิ นทาง และใช้ในการขนผลผลิตทางการเกษตร
แล้ว ย ังใช้ ในงานเกี่ยวกับศาสนาด้วย เช่นที่ อําเภอทุ่งเสวี ยน จังหวัดสุ โขทัย จะใช้เกวียนบรรทุ ก
กลองแห่ ร้ องเป็ นสัญญาณว่าวันพรุ่ งนี้ เป็ นวันพระ ทางภาคเหนือเกวียนที่ ใช้ภายในวัด วงล้อ ทูบ
เกวียน กระดานหัวเกวียน แม่ กําพอง แอกเกวี ยน ไม้ขันหนังหัวเกวียน ดุ ม จะทาสี แดงเพื่อเป็ นศิริ
มงคล เป็ นส่วนมาก บางที ก็ทาสี เหลืองเพื่อเพิ่มความสวยงาม ตัวเรื อนเกวียนจะถูกถอดออกเพื่อใช้
พื้ นที่ส่ วนใหญ่วางกลองหลวง ในเขตอําเภอจอมทอง เกวียนที่ ใช้บรรทุกกลองไปแข่ งขันตาม
สถานที่ต่ างๆจะเปลี่ยนจากวัว เป็ นพ่วงด้วยรถพ่วงเหล็กและเชื่อมต่อวางบนรถยนต์อีกครั้ ง เพื่ อเป็ น
การประคองส่ วนทูบเกวียนไม่ให้หัก สาเหตุที่เปลี่ยนจากวัวเป็ นรถเพราะสถานที่ แข่งขันตีกลองไกล
ขึ้ น แต่เดิมมีเฉพาะเชี ยงใหม่ ลําพูน ต่อมาเริ ่มเป็ นที่นิยมทั้ งภาคเหนือ การเดิ นทางด้วยรถจะไปได้
ไกลและเร็วกว่า
รู ปที่ 49 การบรรทุกกลองหลวงโดยใช้เกวียน
กลองหลวง เป็ นกลองหน้าเดียว มีขนาดใหญ่ และยาวมาก อาจกล่ าวได้ว่าเป็ นกลองที่มีขนาด
ใหญ่และยาวที่ สุ ดของประเทศไทยก็ว่าได้ กลองหลวงเดิ มนั้ นเป็ นที่นิ ยมกันในหมู่ ชาว “ไทยอง” แถบ
บริเวณสองฝั่งลํานํ้ าปิ งในจังหวัดลําพูนและเชียงใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ ่งในบริ เวณอําเภอป่ าซาง อําเภอ
บ้านโฮ่ ง จังหวัดลําพูน และอําเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ ต่อมาได้ รับการพัฒนาและฟื้ นฟู ขึ้นจนเป็ น
ที่นิ ยมในเขตล้านนาปัจจุบัน กลองหลวง เรี ยกอีกอย่างหนึ่ งได้ว่า กลองห้ามมาร เนื่องจากเป็ นกลองที่ใช้ตี
สําหรับเวลามีงานบุญที่ยิ ่งใหญ่ เช่น งานสมโภชพระธาตุ งานปอยหลวง เป็ นต้น งานเหล่ านี้ มักใช้กลอง
หลวงตี และเชื่ อว่าเสียงของกลองสามารถเอาชนะมารอันหมายถึ งการทะเลาะวิ วาทในงานอีกด้วย และ
นอกจากนี้ จะมีการนิ มนต์พระอุปคุ ตซึ่ งเชื่ อว่าเป็ นพระเถระที่ บําเพ็ญเพียรอยู่ในมหาสมุทร มี ฤทธิ์ ในการ
ปราบมาร เมื่อนิ มนต์มาแล้ว ชาวบ้านจะแห่ พระอุปคุตซึ่ งใช้หิ นจากแม่นํ้ าเป็ นตัวแทนมาไว้ที่หออุปคุ ตใน
บริ เวณ จัดงาน เพื่อห้ามเหล่ามารมิให้เข้ามาทําลายพิธีงานบุญได้ และในการแห่ มักใช้กลองหลวงด้วย