Page 61 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

42
ไม้ให้แน่ นปลายไม้จะดีดลงมาได้ แล้วใช้เชื อกผูกปลายไม้โยงลงมาที่ เครื่องกลึ ง พันเชื อกรอบเดียวแล้วส่ง
ปลายเชือกลงมาย ังปลายไม้ไผ่ตรงเท้าเหยียบอาจเรี ยก ค้ างเคี่ยนแบบคานดี ด ก็ได้
รูปที่ 34 ค้างเคี่ยนแบบคานดีด (ที่มาhttp://www.yupparaj.ac.th)
ค้างเคี่ยนแบบคานดี ด เป็ นเครื่ องกลึงที่ใช้เท้าเหยียบคานไม้ด้านล่างลักษณะคล้ายการถีบจักร
เย็บผ้าในสมัยก่อน โดยมีส่ วนประกอบที่สําคัญ คื อแกนไม้สําหรั บใส่ไม้ที่ เจาะรูแล้วเพื่อกลึง โดยมี
ขนาดใหญ่และเล็ กลักษณะคล้าย ล้ อและเพลา ดังรู ปที่ 35
รู ปที่ 35 แกนเคี่ยน(แกนกลึง) กับไม้ที่ต้องการกลึง
สําหรับแกนไม้ใหญ่จะใช้เชือกพันโดยปลายด้านหนึ่ งจะต่อกับไม้ที่ทําเป็ นคันเหยียบติดอยู่
ด้านล่ างของเครื่องกลึ ง ส่วนอี กปลายจะโยงขึ้ นไปผูกกับปลายไม้ไผ่ลําขนาดพอเหมาะที่สอดไว้กับ
คานใต้หลังคา เมื่ อเหยียบคันถีบลงเชือกจะหมุนแกนไม้ใหญ่ขณะเดี ยวกันแกนไม้เล็กก็จะหมุนตาม
ด้วยความเร็ วพอเหมาะช่างกลึงจะนํามีดคมๆมาถาก เจาะไม้ที่ต้องการกลึ ง เมื่อปล่ อยความยืดหยุ ่น
ของลําไม้ไผ่ข้างบนจะดึงเชื อกกลับทําให้แกนไม้หมุนไปอี กทางหนึ่ งหากเหยียบคันถีบสมํ่าเสมอก็
จะทําให้แกนไม้หมุนด้วยความเร็ วคงที่ค่ าหนึ่ งที่จะทําให้ กลึงไม้ได้สะดวก สํ าหรั บคั นถี บใช้
หลักการของคานอันดับที่ 3 ที่ช่ วยอํานวยความสะดวกแต่ ไม่ผ่อนแรง
รู ปที่ 36 ค้างเคี่ยน และลักษณะของคันถีบที่เป็ นคาน
แกนไม้ใหญ่ใช้พันเชือก เชื อก แกนไม้เล็กใช้ใส่ไม้ที่จะกลึง ไม้ที่จะกลึงเป็ นหัวร่ ม
จุดหมุน
เชื อก
ไม้ไผ่
แกนไม้
คันถีบ แสดงลักษณะคานอันดับที่3 ของคันถีบ
แรงต้านทาน(เชื อกดึง) แรงพยายาม(เท้าเหยียบ)