Page 60 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

41
2.5 องค์ ความรู้ ในการสร้ างเกวียน
สํ าหรับในการวิ เคราะห์องค์ ความรู ้ เกี่ยวกับการสร้ างเกวียนนั้ น คณะผู ้วิจัยได้ แบ่งการ
วิเคราะห์เป็ น 3 ประเด็น โดยอาศัยหลักการทางวิทยาศาสตร์เข้าช่วยในการอธิบาย ดังนี้
การวิเคราะห์เชิ งวัสดุ
วัสดุ ที่ใช้ในการทําเกวียน จะใช้ไม้เนื้ อแข็ งที่หาได้ในท้องถิ่ นเป็ นหลัก ซึ่ งในทางภาคเหนื อ
ได้แก่ ไม้สัก ไม้ประดู่ ไม้แดง ซึ่ งมีนํ้าหนั กเบา มีความยื ดหยุ่นเหมาะสมและแข็งแรงทนทานต่ อการยืด
หดตัวเนื่องจากความชื้ นและอุณหภูมิ นอกจากนี้ ย ังมี การใช้ไม้ไผ่ ประกอบในบางส่วนด้วย เช่ นใน
ส่ วนที่ทําเป็ นระแนงรองพื้นก่อนนําตัวเรือนวางอี กทีหนึ่ ง
วัสดุที่ สําคัญอีกอย่างหนึ่ งคือเหล็กซึ่ งใช้นํามาเสริ มความแข็งแรง ในส่ วนของดุมล้อ วงล้อ โดย
ส่ วนมากจะทําเป็ นวงหุ ้มด้านนอกของล้อที่ ทําจากไม้เป็ นส่วนๆที่ เรี ยกว่าฝั กขามเพื่อประกบให้ฝักขาม
แน่น ขณะเดี ยวกันก็ป้ องกันการผุกร่ อนของไม้ได้อี กทางหนึ่ งด้วย นอกจากนี้ บางท้องที่อาจใช้ทําเพลา
ล้อเพื่อเพิ่มความแข็งแรงด้วย
นอกจากนี้ ย ังมีวัวที่ใช้ในการเทียมเกวียนเพื่อทําให้ เกวียนสามารถขับเคลื่อนไปได้ โดยมากมักจะ
ใช้วัวเป็ นคู่ เพื่อไม่ให้วัวเหนื่อยต่อการชักลากมากนัก และทําให้ เกิดการสมดุลในการเคลื่อนที่ไปในทาง
ที่ขรุ ขระไม่เรี ยบด้วย
การวิเคราะห์เชิ งกระบวนการ
หลักการในการทําเกวี ยนอาศัยความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ อยู่หลายด้าน ดังนี้
1. ตัวเกวี ยนอาศัยหลักการของคาน โดยทํารู ปร่ างของเกวียนในส่ วนด้านล่างให้เป็ นแกนตรง
เช่นเดียวกับคานเพื่อรับนํ้ าหนักของสิ ่งของที่บรรทุก
2. การเคลื่อนที่ของเกวี ยนอาศัยหลักการของล้อและเพลาโดยตัวเกวี ยนจะวางอยู่บนแกนที่ มี
ลักษณะของคานและต่ อมาย ังดุ มล้อซึ่ งทําหน้าที่เป็ นเพลา ส่ วนตัวล้อจะทําหน้าที่หมุนเพื่อให้ตัวเกวียน
เคลื่อนที่ไปโดยต้องมีการคํานวณขนาดของล้อ เพลา และขนาดของตัวเกวียนให้มีความสัมพันธ์กัน
3. ในการทําล้อเกวียนนั้นขอบของล้อจะต้องใส่วงเหล็กเพื่อช่ วยให้รั ดไม้ที่นํามาทําล้อให้อยู่แน่น
และในขณะเดี ยวกันก็ป้ องกันการสึ กกร่ อนของไม้ที่ ทําล้อด้วย ก็อาศัยหลักการวิทยาศาสตร์คื อการ
ขยายตัวของโลหะเมื่อได้ รับความร้ อน โดยช่ างจะนําวงล้อเหล็กไปเผาไฟให้ร้ อนเพื่อให้ขยายตั วแล้ว
นํามาใส่ ลงในล้อไม้ที่ทําไว้ เมื่อเย็นลงเหล็กจะหดตัวรัดไม้ให้แน่นได้
นอกจากนี้ ในการทําส่วนของดุมล้อ ซึ่ งต้องอาศัยการกลึ ง หรือทางภาคเหนื อเรี ยกว่าการเคี่ยน นั้ น
เครื่ องเคี่ ยนในสมัยก่อนอาศัยความยืดหยุ่นของลําไม้ไผ่ช่วยในการหมุ นแท่งไม้ที่ต้องการกลึง ซึ่ งเรี ยกกันว่า
ค้างเคี่ยน มีลักษณะตั้ งเป็ นโครงไม้มีเสายึ ดกับพื้นมั ่นคงแข็งแรง แล้วใช้ไม้ไผ่ทั้ งลําพาดเข้ากับขื่อผู กโคน