Page 57 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

38
การนํ าไม้ไผ่สานหยาบๆ มาต่ อทางด้ านท้ายเกวียน เรี ยกว่า แพ เพื่ อเพิ่มพื ้นที่ในการบรรทุ กทําให้
สามารถใส่ฟางได้มากขึ้น ดังรูปที่ 30 นอกจากนี้ อาจใช้ในการบรรทุกฟื น หรื อซุงได้ด้วย
สําหรั บตัว เฮือนล้ อ หรื อ โครงเกวียน หรื อ เรื อนเกวียน นั้ นถือเป็ นส่วนที่ ทําในลักษณะเป็ น
ชิ้ นสําเร็ จรู ปสามารถนําไปใส่ บนกุ๊ มจ๊างและทูบอีกทีหนึ่ ง หากไม่ต้องการใช้ก็ถอดออกได้ โดยตัว
เรื อนเกวียนในแต่ ละภาคมีลักษณะไม่ เหมือนกัน ถ้าเป็ นทางภาคกลางหรื อภาคอี สานซึ่ งเป็ นเกวียน
ขนาดใหญ่ ตัวเรื อนเกวียนก็จะมี ขนาดใหญ่ตามไปด้วย แต่ส่ วนใหญ่จะมีลักษณะโปร่งและมักสอบ
เข้าทางด้านบน ซึ่ งน่าจะทํ าเพื่อให้เกิ ดสมดุลในการเคลื่อนที่ ส่ วนเกวียนทางภาคเหนือซึ่ งมีขนาด
เล็กมักทําตัวเรื อนมีลักษณะเหมือนกล่องสี่ เหลี่ยมผืนผ้า โดยด้านยาวจะขนานไปกั บความยาวของ
เกวียน และในแต่ละพื้นที่ อาจมีรู ปทรงแตกต่างกันบ้าง เช่ น เกวียนของจังหวัดแพร่ จะมีส่ วนท้าย
เรื อนงอนขึ้ น ในขณะที่ เกวียนของจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลําพูน ค่อนข้างจะปาดตรง และเกวียน
ทางจังหวัดแม่ฮ่องสอนพบว่าจะมีการแบ่งเรื อนเกวียนเป็ นสองส่ วนโดยส่วนหน้าจะโค้งงอนขึ้ น
รู ปที่ 31 ตัวเรื อนของเกวียนในแต่ละพื้นที่ จะมีรูปร่ างลักษณะที่แตกต่างกัน
จากรู ปที่ 31 จะเห็นได้ว่าเรื อนเกวียนทางภาคเหนื อจะมีลักษณะแข็งแรง สวยงามกว่า โดยเฉพาะ
ในส่ วนที่กั้นด้านหน้า หรื อเรี ยกว่า ตาดหน้า มักจะมีการเขียนรู ปต่ างๆด้วยสี สันที่ สวยงาม ที่นิ ยมมักจะ
เป็ นรู ปหม้อนํ้ ามี ไม้เลื้ อย ตามคติ พุทธศานาของทางภาคเหนื อ เรี ยกว่ า ปู รณฆฎ หรื อ ปูรณกลศ
แต่ชาวบ้าน จะเรี ยก หม้ อไหดอก และอาจมีการตกแต่งด้วยกระจกเล็ กๆ ส่ วนด้านหลังที่เรี ยกว่า ตาดหลัง
มักแกะสลักเป็ นรู ปสัตว์ต่ างๆ เช่ น ช้าง เป็ นต้น แต่ในช่ วงหลังมักจะวาดรู ปด้วยสี นํ้ ามันเป็ นวงดนตรี
ลู กทุ ่ง และมี การเขียนชื่ อเพลงที่ เป็ นที่ นิ ยมในสมัยนั้ น ประกอบไว้ เช่นท้องนาสะเทื อน ขี่เก๋ งอย่าลืม
เกวียน เป็ นต้นหรื อเขียนคติ ชีวิตของเจ้าของเกวียนไว้ก็มี เช่ น แล้วแต่วาสนา บางทีก็ มี การเขียนชื่ อช่างที่
เกวียนภาคกลาง
เกวียนแม่ ฮ่ องสอน
เกวียนเชี ยงใหม่ เกวียนแพร่
เกวียนอีสาน