Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ 4
ผลการวิเคราะห์ ข้อมู ล
จากการศึ กษาการทําเกวียนในเขตภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยนั้ นพบว่ ามี ข้อมู ลที่
น่าสนใจหลายประการทั้ งวัสดุอุปกรณ์ และวิธีการสร้าง รู ปแบบของเกวียน และบทบาทของเกวียน
ในทางวัฒนธรรม ซึ่ งจะขอกล่าวถึงรายละเอียดไปตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย ดังนี้
1. เพื่อสํ ารวจและรวบรวมแหล่งภูมิปัญญาเกี่ยวกับเกวียนในเขตภาคเหนือตอนบนของ
ประเทศไทย
จากการลงภาคสนามของคณะผู ้ วิจัยเพื่อทําการสํารวจและสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับเกวียน
พื้นบ้านในเขตภาคเหนื อตอนบนนั้ นสามารถนํามากล่าวโดยสังเขปได้ ดังนี้
ในการสํารวจช่วงแรกได้ลงในพื้ นที่ของจังหวัดแพร่ เพราะจากข้อมู ลเบื้องต้นทราบว่า
ที่นี่ น่าจะมี การทําเกวียนเหลืออยู่เนื่องจากในปั จจุบันย ังมีการทําเครื่ องเรื อนและเครื่ องใช้ต่ างๆจาก
ไม้อยู่เป็ นจํานวนมาก โดยเริ่ มต้นจากเขตอําเภอเมือง พบว่ า มีแหล่งผลิตเครื่ องไม้อยู่ที่ บ้านโป่ งศรี
อําเภอ เมือง จังหวัด แพร่ ซึ่ งในบริ เวณนี้ เป็ นแหล่งแปรรู ปเกวี ยนโบราณเพื่อทําเป็ นเครื่ องไม้
ประดับบ้านในรู ปแบบอื่นๆ เช่น นําล้อเกวียนมาประดับรั้ วบ้าน ทําเป็ นศาลา เป็ นต้น แต่ ไม่ใช่ แหล่ง
ผลิ ตเกวียนโดยตรง และย ังได้พบเกวียนล้อตัน ที่ วัดพระธาตุถิ่นแถนหลวง ซึ่ งได้ทราบในภายหลัง
ว่าเป็ นล้อเกวียนยุคแรกๆ
จากนั้ นคณะผู้วิจัยจึ งได้เดิ นทางไปสํารวจข้อมูลต่ อที่ อําเภอ สู งเม่น พบว่ามีเกวียน
ขนาดย่อมซึ่ งทําเป็ นเครื่ องประดับบ้านวางจําหน่ ายอยู่แต่ไม่ มีเกวียนขนาดใหญ่ให้เห็นแล้ว ทราบ
จากเจ้าของร้านว่ าสามีเป็ นคนไปรับเอามา แต่ ไม่ทราบว่าใครเป็ นคนทํา ส่ วนเกวียนขนาดใหญ่
บริ เวณนี้ แต่ เดิมก็มีอยู่ แต่ ส่ วนมากเจ้าของจะขายไปไม่เหลื อไว้ให้ เห็นแล้ว สําหรับช่ างที่ทําเกวียนได้
ส่ วนมากเสี ยชีวิตไปหมดแล้ว
จากการสอบถามร้ านไส้อั่วเตาดิน ที่อําเภอ เด่นชัย ซึ่ งมีกิ จการขายของเก่าเกี่ ยวกับไม้อยู่
ด้วย ได้ทราบว่าส่วนมากชิ้นส่ วนที่เป็ นที่ต้องการของตลาดคือล้อเกวียน แต่ ในปัจจุบันได้หมดความ
นิ ยมไปแล้ว ตัวล้อเกวียนมีอยู่ 2 รู ปแบบ แบบแรกเป็ นแบบล้อตันซึ่ งเป็ นลักษณะของล้อในยุคแรกๆ
มีมาก่อน ต่อมาจึงมีการประดิษฐ์ ขึ้ นเป็ นล้อแบบมี ซี่หรื อกงเกวียน แต่ ความแข็งแรงทนทานจะน้อย
กว่าแบบแรก แหล่งทําเกวี ยนทางภาคเหนื อส่วนมากอยู่ ที่ แพร่ และลําปาง ส่ วนช่างที่ทําเกวียนได้ย ัง
พอมีอยู่บ้างแต่ส่ วนมากอายุมากกว่า 60 ปี ขึ้ นไป โดยมีแหล่งทําเกวียนอยู่ที่บ้านท่าล้อ อําเภอ สู งเม่น
ซึ่ งคณะผู้วิจัยได้ติ ดตามไปสํารวจและพบช่างที่ ทําเกวียนอยู่ 3 คน คือ
ช่ างบุญช่วยขุนกันอายุ 70ปี อยู่บ้านเลขที่ 112 / 3หมู่ 13บ้านท่าล้อตําบลหัวฝายอําเภอสู งเม่น
ช่ างโต๊ะ ชาวนา อายุ 72 ปี อยู่บ้านเลขที่ 97 หมู่ 13 บ้านท่าล้อ ตําบลหัวฝาย อําเภอสู งเม่น