Page 30 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

68
แหล่งข้ อมูลหลักอีกแห่งหนึ่งของจังหวั ดลําปางได้ จึ งได้ขอหมายเลขโทรศัพท์ ของนายสิทธิชัยซึ่ง
เป็ นลูกชายไว้ สําหรั บติดต่อขอความรู้ ต่อไป (084-4845214)
จังหวัดตาก
คุณลุงถวิ ล พรหมทับ อายุ 66 ปี 78/1 ม.3 บ้านท่าไม้ แดง ต.วังหิน อ.เมื อง จ.ตาก เป็ น
หลานน้ าของคุ ณยายแถมซึ่งสามีเป็ นช่างทําเกวี ยนและยังคงมี เกวียนเล่มสมบูรณ์ เก็บรักษาไว้ ใต้
ถุนบ้ าน คุ ณลุงถวิลเล่าว่าแต่เดิมนั ้ นบริ เวณบ้ านท่าไม้ แดงเป็ นแหล่งไม้ และเป็ นแหล่งผลิตเกวียนใช้
สอยในหมู่บ้ าน โดยความรู้ เกี่ยวกับการผลิ ตเกวียนนี ้ คนในบริเวณจังหวัดตากได้รับสืบทอดมาจาก
ช่างชาวพม่าที่ เข้ ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทย โดยผ่านมาทางแม่สอดก่อน จากนั ้ นจึงแพร่ กระจาย
เข้ ามาอาศัยในเขตอําเภอเมือง และได้ นําเอาความรู้ เกี่ยวการสร้ างเกวี ยนมาเผยแพร่ให้คนไทยใน
พื ้ นที่ได้ เรียนรู้ ด้ วย
สํ าหรั บไม้ ที่ ใช้ จะเป็ นไม้ เนื ้ อแข็ง เช่ น ไม่ประดู ่ ตัวเรื อนในสมั ยก่ อนมักทํ าจากไม่ไผ่
เนื่ องจากมีนํ ้ าหนักเบาแต่ผุง่าย สมัยที่ สามี คุณยายแถมยังมีชี วิตอยู่ (ประมาณ 30 ปี มาแล้ ว) ได้
ซ่อมแซมโดยเปลี่ยนตัวเรื อนเป็ นไม้ สักอย่างที่เห็นอยู่ในปั จจุบัน ลักษณะเกวียนสูงใหญ่ ใช้ สําหรั บ
เทียมความข้ างละตัว ตัวเรื อนมีลักษณะโค่งงอนเล็กน้ อย และมีช่ องด้ านบนสําหรับใส่ ไม้ กั ้ นหัวและ
ท้ ายเพื่อเพิ่มพื ้ นที่ในการบรรทุกของสูง เช่น ฟางข้ าว ซึ่งจะมัดเป็ นฟ่ อนแล้ ววางเป็ นวงซ้ อนเวียนกัน
ขึ ้ นไป
ส่วนล้อนั ้ นดุมทําจากไม้ ดู่และข้ างในนิ ยมทําให้ เป็ นโพรงเพื่อให้ เกิดเสียงดังก้ องเวลาล้ อ
หมุน และมักแข่ งกันว่ าเสียงเกวี ยนของใครมี เสียงไพเราะกว่ า นอกจากนี ้ เสี ยงเกวียนยังเป็ น
เอกลักษณ์เฉพาะด้ วย ทําให้ ทราบว่าใครเป็ นผู้ ผลิ ต และเป็ นเกวี ยนของบ้ านไหน และยังทํ าให้
ทราบอีกด้ วยว่าเกวี ยนบ้านไหนเคลื่อนออกไปแล้ ว เกวียนบ้ านไหนกลับเข้ามาแล้ วโดยสังเกตจาก
เสียงล้ อนั ้ นเอง
การเลื อกเกวียนก็มักจะเลือกกันโดยพิ จารณาความมั่นคงแข็งแรงและความไพเราะของ
เสียงที่ล้ อเป็ นหลัก ผู้ ที่มีความชํ านาญจะใช้วิธีการเขย่าเกวียนหรือโยกเกวียนไปมาซึ่งจะทําให้ เกิด
เสียงได้และทราบว่าเสียงของเกวี ยนเล่มนี ้ ไพเราะหรื อไม่ บางคนใช้ วิธีการเคาะที่ซี่ล้อก็จะทําให้ เกิด
เสียงที่โพรงของดุมก็ ทําให้ ทราบถึงความไพเราะของเสียงล้ อเกวียนเล่มนั ้ นได้ เช่นกัน