Page 60 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๐
กัณฑ์เทศน์ ซึ่งก็มี บางกัณฑ์ที่ชาวบ้านได้ช่วยกันบริจาคทรัพย์สินโดยไม่ มีคนใดคนหนึ่งเป็นเจ้าของ
กัณฑ์ แล้วจึงช่วยแห่มาจากหมู่บ้านไปถวายพระที่ เทศน์กัณฑ์มั ทรี อย่างไรก็ ตามส่วนใหญ่มากแล้ว
จะมีการอารธนาพระที่แหล่เสียงดีมาเทศน์๑๐
๔.๒.๒.๓ ลักษณะการละเล่นผีตาโขน
ประเพณีผีตาโขนอ้าเภอด่านซ้าย แบ่งออกเป็นผีตาโขนน้อย
และผีตาโขนใหญ่ ส้าหรับ “ผีตาโขนน้อย” จากการศึกษาพบว่า มีการละเล่นมาตังแต่สมัยโบราณ
สาเหตุที่เรียกว่า “ผีตาโขนน้อย” นันเป็นเพราะสัดส่วนและขนาดเท่ากับรู ปร่ างของคนจริงที่ซ่อน
อยู่ภายใน ส่วนผี ตาโขนใหญ่นันช่างชาวบ้านจะสร้างให้มี ขนาดรูปร่ างที่ใหญ่โตกว่ าตัวจริ งของคน
ถึงสองเท่า วัสดุ ที่น้ามาสร้างนันชาวบ้านจะช่วยกันขึนโครงสร้างของหุ่นด้วยไม้ไผ่โดยน้ามาท้าเป็น
ตอก จากนันจึงน้ามาประกอบเป็นโครงสร้ างของผีตาโขนเพศชาย และผีตาโขนเพศหญิง อย่างละ
หนึ่งตัว โดยมีความเชื่อดังเดิมว่า “เดิมคนโบราณเป็ นคนที่มี รูปร่างสูงใหญ่ สูง ๘ ศอก การสร้างผี
ตาโขนใหญ่นันมีมากว่า ๕๐ ปี โดยมี นายเกียว เนตรผง เป็นผู้สร้างคนแรก หลังจากนันก็มี ผู้สื บ
ทอดต่อมาคือ นายกวนใจ หมื่นโสม
ภาพที่ ๔.๘ ผี ตาโขนเล็กที่ถู กออกแบบในรูปลักษณ์ต่างๆ
อย่างไรก็ตามประเพณีผี ตาโขนใหญ่ที่เข้ามาอยู่ร่วมขบวนแห่ ผี
ตาโขนนัน ได้ มีการรับมาอิทธิพลและรูปแบบทางความคิดมาจากหมู่บ้ านแก่นท้าว เมืองแก่นท้าว
แขวงไชยะบุลี ประเทศสาธารณรั ฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยผีตาโขนใหญ่นีจะมีรูปลั กษณ์
ที่จ้าลองแบบมาจากร่างกายของคนโบราณ ก่ อนที่จะมีสร้างนันผู้สร้างต้องมี การแต่งคาย ขั น ๕
ขัน ๘ มีดอกไม้ขาวและเทียนขาวอย่างละ ๕ คู่ และ ๘ ๕ ขอขมาสิ่ งศักดิ์สิทธิ์ ก่ อนการสร้างผี
ตาโขน โดยมีความเชื่อเดียวกั บ “ผีปู่เยอ ย่าเยอ” ที่มี ต้านานกล่าวกันว่า “ปู่ เยอ ย่าเยอ” ทังสอง
๑๐ ไชยวุฒิ มนตรีรักษ์ ประยงค์ อั ฒจั กร สัมฤทธิ์ สุภามา และอภิญญา กรรณ. (๒๕๔๘). แม่นาเลยสายนาของคนไท
เลย. ขอนแก่น : เพ็ ญพรินติ ง, หน้า๑๔-๒๔.