Page 18 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘
ของกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ ๔ มกราคม พ.ศ. ๒๔๕๐ ยกเลิ กบริเวณล้ าน ้าเหือง ให้คงเหลื อไว้
เฉพาะ "เมืองเลย" โดยให้เปลี่ยนชื่ออ้ าเภอกุดป่องเป็ น "อ้าเภอเมืองเลย"
๒.๒.๒ ภูมิศาสตร์
จังหวัดเลยมีอาณาเขตติดต่ อกับจังหวัดต่าง ๆ ดั งนี
ด้านเหนือ ติดกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวบางส่วนมีแม ่น้าโขงคั่น
และบางส่วนก็มีแม่ น ้าเหืองคั่ น
ด้านตะวันออก ติดกั บจังหวัดหนองคายอุดรธานีและหนองบัวล้าภู
ด้านใต้ ติ ดกับจังหวัดเพชรบูรณ์และขอนแก่น
ด้านตะวันตก ติดกับจังหวัดพิษณุโลก
สภาพภู มิ ศาสตร์ ของจังหวั ดเลยเป็นที่ราบสู ง มี ภูเขาสู งกระจั ดกระจาย
โดยเฉพาะทางตะวันตกและทางด้ านใต้ของจังหวัด ทั งนียังมีแหล่งน ้าส้าคัญคือแม่น ้าโขง ในบริเวณ
ตอนบนของจังหวัด
๒.๒.๓ ลักษณะทางสังคม
จังหวัดเลยมีโครงสร้างทางสังคมแบบประเพณีน้า คนพืนเมื องส่วนใหญ่ต่างจาก
คนภาคตะวันออกเฉียงเหนือทั่ว ๆ ไปซึ่งเป็นคนไทยเผ่าพวน แต่เป็นคนไทยเผ่าลือจากล้านช้างและ
หลวงพระบาง เช่นเดียวกับคนพืนเมื องของอ้าเภอหล่มสั ก จังหวัดเพชรบูรณ์ และบางส่วนของ
อ้าเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ประชาชนส่วนใหญ่มี นิสัยรักสงบ ขยันหมั่ นเพียรในการสร้างฐานะ
ความเป็นอยู่ของตนให้สู งขึน ยึ ดมั่นในพระพุทธศาสนาและพระมหากษั ตริย์ มี วัฒนธรรมและ
ขนบธรรมเนียมประเพณีเป็ นของตนเอง เช่น งานบุญพระเวสซึ่งมีการแห่ผีตาโขน
๒.๒.๔ ชาวไทยเลย
ค้าว่ า “ไทเลย” เป็นชื่ อเรียก “คนเมื องเลย” ในประวัติศาสตร์บันทึกไว้ว่ า คน
เมืองเลยคือกลุ่มชนที่อพยพจากชายแดนตอนเหนืออาณาจักรสุโขทัย ซึ่งสืบเชือสายมาจากไทหลวง
พระบางเข้ามาตังถิ่นฐานอยู่ที่เมืองเซไล (บ้านทรายขาวอ้าเภอวังสะพุงปัจจุบัน) ในปี พ.ศ. ๒๓๙๖
ซึ่งตรงกับสมัยรัชกาลที่ ๔ ต่อมาได้ย้ ายมาอยู่ที่บ้านแห่ (บ้ านแฮ่ ปัจจุบัน) ได้ ตังบ้านเรื อนเรียกว่า
เมืองเลย นับตังแต่ นันเป็นต้นมาเมืองเลยก็รวมตัวกันเป็นเมื องใหญ่ โดยการรวมตั วของอ้าเภอก ุด
ป่องอ้าเภอท่ าลี่ซึ่งขึนกับมณฑลอุดรอ้าเภอด่านซ้ายซึ่งขึ นกับมณฑลพิษณุโลกเมื องเชียงคานซึ่ง
ขึนกับเมืองพิ ชัย อ้าเภอต่าง ๆ เหล่านีจึงโอนขึนกับเมืองเลยทังหมดตังแต่พ.ศ. ๒๔๕๐ เป็นต้นมา
ชาวไทเลยจะมีนิสั ยใจคอเหมือนกับชนเชือชาติโบราณซึ่งไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงไป
จากดังเดิ ม มีส้าเนียงพูดที่ แปลกและนิ่มนวล พูดสุภาพและไม่ ค่อยพูดเสียงดัง กิ ริยามารยาทดีงาม
อารมณ์เยือกเย็นไม่วู่ วาม มีนิสั ยรักความสงบเอื อเฟื้อเผื่ อแผ่ รั กถิ่นที่ อยู่ไม่ ค่ อยอพยพไปอยู่ที่อื่น
ส่วนทางด้านวัฒนธรรมประเพณี ที่ปฏิบัติ สืบทอดต่อกันมาได้แก่ “ฮีตสิบสอง คองสิ บสี่ ” คือการ
ท้าบุญตามประเพณีทังสิบสองเดือนของแต่ละปี
บ้านชาวไทเลยเป็นเรื อนหลังใหญ่ ยกพืนสูงมีระเบี ยงหรือชานยื่นออกมาหน้า
เรือน มี เรือนครัวซึ่งส่วนใหญ่จะสร้ างแยกต่างหากโดยมีชานต่ อเชื่อมติดกั น ส้าหรับหลั งคาของ
เรือนนอนนั นมุงด้วยหญ้ าคาหรือไม้ แป้นเก็ด ฝาเรือน พื นเรือนนิยมท้าด้วยไม้แผ่ นเรียกว่าไม้แป้ น
ส่วนเสาจะใช้ไม้เนื อแข็งเป็นต้น ๆ หรืออิ ฐก่อเป็นเสาใหญ่ มีบันไดไม้พาดไว้ส้าหรับขึนลง ส่วนเรือน