Page 96 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

78
3. สมัยหลังเมืองพระนคร (Post Angkorian Period) หมายถึง สมัยที่อาณาจักรเขมร
ย ้ายราชธานี จากเมื องพระนครหลวงไปตั้ งอยู่ ณ ที่ แห่ งอื่ นหลังจากที่ เสี ยเอกราชให้ แก่
ราชอาณาจักรศรี อยุธยาแล้ว เนื่ องจากศิลปะขอมหลังแบบบายนเป็ นช่ วงที่ขาดหายไป ดังนั้ น
ศิลปะขอมสมัยหลังเมืองพระนครจึ งเริ่ มขึ้นในตอนต้นพุทธศตวรรษที่ 20 ศิลปะแบบศรี สันเธอร์
(Srei Santhor) ปี พ.ศ. 1916 หรื อ พ.ศ. 1917 เป็ นศิลปะเขมาอันได้รั บอิ ทธิพลของศิลปะไทย
สมัยอยุธยาเข้าไปผสมผสานแล้วเป็ นอย่างมาก จากการกําหนดรู ปแบบและสมัยของศิลปะขอมใน
ประเทศกัมพู ชาออกเป็ น 3 สมัยใหม่ และ 16 แบบย่อยดังที่ ได้กล่าวมาแล้วนี้ หากนํารูปแบบใน
แบบต่าง ๆ ซึ่ งถื อเป็ นมาตรฐานเหล่ านี้ มาเทียบเคียงกับศิลปะร่ วมแบบเขมรในประเทศไทยแล้วก็
อาจเปรี ยบเทียบให้ เห็นถึงความสัมพันธ์กันได้ถึง 15 รู ปแบบ ยกเว้นศิลปะสมัยหลังเมื องพระนคร
ในศิลปะแบบศรี สันธอร์ซึ่ งเป็ นศิลปะขอมซึ่ งได้รั บอิทธิ พลเกือบทั้งสิ้นของศิลปะอยุ ธยา
อย่างไรก็ ดี แม้ว่าศิลปะขอมในประเทศกัมพู ชาสามารถกําหนดอายุ จากศักราชใน
ศิ ลาจารึกได้อย่ างแน่ นอน แต่หากคํานึ งถึงศิ ลาจารึ กซึ่ งมีศักราชเพี ยงเล็กน้ อยในประเทศไทย
ประกอบกับระยะเวลาของการแพร่ กระจายของศิลปกรรมจากศูนย์กลางซึ่ งเป็ นราชธานี ในดินแดน
กัมพูชาในปัจจุ บันที่ ต้องใช้ เวลาเพิ่ มขึ้ น จนกระทั ่ งสามารถแพร่เข้ามาในดิ นแดนประเทศไทย
จนกระทั่งกลายเป็ นศิลปะร่ วมแบบเขมรในประเทศไทยแล้วก็ เข้าใจว่าอายุ เวลาของศิลปะร่ วม
รูปแบบแต่ ละรูปแบบน่าที่จะต้องเจริ ญขึ้ นช้ากว่าเล็กน้อย และในขณะเดียวกันก็น่าที่จะต้องดํารงอยู่
เป็ นเวลานานกว่า (จนกระทั่ งรู ปแบบของศิลปะแบบใหม่ ได้แพร่ เข้ามาถึง) ศักราชที่ระบุ ไว้ในการ
กําหนดอายุ ศิลปะขอมในประเทศกัมพูชาแต่ละรู ปแบบด้วย
ด้วยเหตุนั้ นการกําหนดอายุศิลปกรรมร่ วมแบบเขมรในประเทศไทยจึ งจําเป็ นจะต้อง
ขยายกําหนดเวลาจากศักราชที่ค่อนข้างแน่นอนในศิ ลปะขอมในประเทศกัมพูชาเป็ นการกําหนดอายุ
ของศิลปะร่ วมแบบเขมรในประเทศไทยโดยประมาณ ด้วยการใช้พุทธศตวรรษเป็ นเกณฑ์ เมื่ อ
นํามาปรั บเข้ากับการกําหนดสมัยและรู ปแบบของศิลปะร่ วมแบบเขมร ในประเทศไทยแบ่งออกเป็ น
สองสมัยใหญ่ อันได้แก่ศิลปะสมัยก่อนราชวงศ์มหิธรปุระและศิลปะสมัยราชวงศ์มหิ ธรปุระแล้วจึง
กําหนดได้ดังต่ อไปนี้
1. ศิลปะสมัยก่อนราชวงศ์มหิธรปุระ ร่ วมแบบศิลปะร่ วมแบบเขมรในประเทศไทยใน
ประเทศไทยก่อนสมัยราชวงศ์มหิ ธรปุระ (ราวครึ่ งแรกของพุทธศตวรรษที่ 21 – ราวครึ่ งหลังของ
พุทธศตวรรษที่ 16)
1.1 ศิลปะร่ วมแบบพนมดา ราวครึ่ งแรกของพุทธศตวรรษที่ 12 คือ ศิลปะซึ่ งมี
ความสัมพันธ์กับศิ ลปะแบบพนมดาในประเทศกัมพู ชาศิลปะร่ วมแบบพนมดานี้ ไม่ ปรากฏร่องรอย