Page 49 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

31
แนวคิดเกี่ยวกับทฤษฎีศิ ลป์
แนวคิดเกี่ ยวกับทฤษฎีศิลป์ (Composition) แนวคิดเกี่ยวกับทฤษฎีศิลป์ มีแนวคิดเกี่ยวกับ
องค์ประกอบศิ ลป์ ซึ่ งประกอบด้วยสี นํ้ าหนัก เส้น ลักษณะผิว รู ปร่ างและรู ปทรง บริ เวณว่าง ส่วน
หลักของศิ ลปะประกอบด้วยดุ ลยภาพ การเน้นความกลมกลื นความหลากหลาย ความลดหลั่น
จังหวะและการเคลื่อนไหว สัดส่ วน ซึ่ งมีรายละเอี ยด ดังนี้
1. องค์ประกอบศิ ลป์ หมายถึง การนําเอามูลฐานของศิ ลปะมาประกอบเข้าด้วยกันอย่าง
เหมาะสม เพื่อให้เกิดคุณค่าทางศิลปะทางความงามหรื อความมีเอกภาพจนได้อารมณ์ความรู ้สึ กทาง
สุ นทรี ย์อันเป็ นเป้ าหมายของการสร้างสรรค์ศิลปะ องค์ประกอบศิลป์ จึงเป็ นผลรวมของส่ วนสําคัญ
2 ส่วนที่ สําคัญ คื อ มูลฐานของศิลปะ (The Elements of Art) และหลักการของศิลปะ (The
Principles of Art) มีเป้ าหมายที่หน่ วย หรื อ เอกภาพ (Unity) ของส่ วนประกอบของศิลปะ
“ทัศนศิลป์ ” หรื อ “ศิลปะที่มองเห็ น” หมายถึง ส่ วนประกอบเบื้ องต้น ได้แก่ สี นํ้ าหนัก เส้น ผิ ว
รู ปร่ าง รู ปทรงและบริ เวณที่ว่ าง ซึ่ งศิ ลปิ นสามารถใช้ จินตนาการในการสร้ างสรรค์งานทาง
ทัศนศิลป์ (Ministry of Tourism. 1998 : 25)
สี (Colors) สี เป็ นตัวปลุกเร้ าความรู ้ สึ กและอารมณ์ จากการเห็ น การใช้สี ใน
ทัศนศิลป์ แขนงอื่น มีวิธีการใช้สี หลายประเภท สี ที่ สําคัญ 3 ประการ คือ สี แท้ (Hue) ความเข้ม
ของสี (Intensity) และนํ้ าหนักของสี (value in color) สีแท้เป็ นชื่ อของสี ที่ใช้เปรี ยบเทียบความ
แตกต่างของสี 2 สี สี แท้ คือ แม่ สี สี ชั้ นที่ 2 และสี ชั้ นที่ 3 ความเข้มของสี หมายถึง สี แท้บริ สุ ทธิ์
ที่ค่าของมันถูกเปลี่ยนแปลงไปสู ่ความเป็ นเทาโดยการผสมด้วยสี กลาง (Neutral) นํ้ าหนักของสี คือ
ค่าความสว่ าง หรื อค่าความมื ดของสีแท้ที่เปลี่ ยนแปลงไปเป็ นลําดับ การผสมด้วยสี ขาวหรื อสี ดํา
การใช้สี แบบนํ้าหนักของสี เพื่อให้ดูว่าในภาพนั้ นมีสี ขาวและสี ดําซึ่ งเป็ นส่วนผสมสําคัญ
นํ้ าหนัก (Value) บางครั้ งนํ้ าหนักไม่ได้ปรากฏในรู ปสี แต่ปรากฏเฉพาะค่าอ่อน - แก่
หรื อความสว่างและความมืด ดังกล่ าวนี้ เรียกว่า นํ้ าหนัก ดังนั้ นลักษณะของนํ้ าหนัก จึงหมายถึ ง
ค่าระหว่างดํากับขาว หรื อค่าระหว่างความมืดกับความสว่างนั ่ นเอง
เส้น (Line) เส้ นเป็ นส่ วนประกอบของศิลปะอั นหนึ่ งเส้น คื อ การทําให้เกิ ดความ
ต่ อเนื่ องของจุดบนพื้ นผิ ววัตถุในงานประติ มากรรม และสถาปั ตยกรรมก็จะช่ วยให้เข้าใจถึ ง
ความรู้สึ กมั่นคง แข็งแรง สง่ าในทางกลับกัน การจัดท่าทางบิดงอโค้งจะส่ งผลต่อความรู ้สึ กให้ เกิด
ความพลิ้วไหวได้ ซึ่ งสามารถนํามาใช้ในเรื่ องการแสดงเพื่อให้คนดูเกิดอารมณ์คล้อยตาม
ลักษณะผิว (Texture) ลักษณะผิว คื อ มูลฐานของศิลปะที่ มีความเกี่ ยวข้องกับ
ความรู้สึ กจากการเห็ นในแง่ ที่ว่าถ้าเราสัมผัสแล้วรู้ สึ กอย่างไร ในงานจิตรกรรมชิ้นหนึ่ งลักษณะผิว