Page 283 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

265
สังขะ ดังเอกสารชั้นต้นเกี่ ยวกับการปฎิ รูปการปกครอง พ.ศ. 2428 – 2465 ของสมาคม
ประวัติศาสตร์ ในบรมราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรั ตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี (2535 : 24)
กล่าวว่า “...ปี ร.ศ.124 (พ.ศ. 2448) มีพระครู บุดสีเป็ นเจ้าคณะแขวงอําเภอศรีขรภู มิ ซึ่ งมีวัด 25 วัด
มีสี มาแล้ว 1 วัด มี 2 หมวด อุ ปัชฌาย์ 2 รูป พระสงฆ์ 155 รู ป สามเณร 85 รู ป...” อาจพิจารณาได้ว่า
พุทธศาสนาได้ยึดเหนี่ยวแนบแน่นกับจิตใจของชาวบ้านอย่างมีเอกภาพ ท่ามกลางความแตกต่างของ
กลุ่มชาติ พันธุ์ แต่ อยู่ ร่ วมกันได้ เชื่อว่ามีการปรุ งแต่ งให้เข้ากันในความท้าทายของมิติ เวลา และการ
ปรับเปลี่ ยนตามสภาวะแวดล้อม เป็ นเครื่องชี้ วัดถึงคุณภาพชี วิตในวัฒนธรรมทางศาสนาเดียวกัน
ดังเอกสารกองจดหมายเหตุแห่ งชาติ. ร.7 ศ.16 /28 เรื่ องขอพระราชทานวิสุ งคามสี มา. ที่ 173/8876
วันที่ 19 ตุลาคม (2471) และเอกสาร ขอพระราชทานวิสุ งคามสี มา ของพระครูวิมลศีลพรต เจ้า
คณะจังหวัดสุ รินทร์ (2475) วัดบ้านตรมไพร ตําบลยาง อําเภอศรี ขรภู มิ จังหวัดสุ รินทร์
แม้ว่าการบริ การทางคมนาคม การปกครอง สังคม เศรษฐกิ จเปลี่ยนแปลงไป แต่เรื่ องภาษา
พื้นบ้านย ังดํารงอยู่ ในชุ มชน ทั้ งภาษาเขมร และภาษากูย ส่ วนภาษาเขมรนั้นเดิ มชาวบ้านสามารถ
เขียนอ่านได้ แต่ ช่วงหลังภาษาเขมรที่ใช้เขียนสื่ อความเข้าใจได้ลดความสําคัญลง ต่อมาการศึกษา
ปรับรู ปแบบพัฒนาให้โรงเรี ยนแยกพื้นที่ จัดที่ศึกษาออกจากเขตวัด แต่ไม่ให้ ความสําคัญภาษา
ท้องถิ ่น เน้นการเรี ยนการสอนใช้ภาษาไทยเป็ นหลักสําคัญ เด็กที่เรี ยนในช่ วงหลังสงครามโลกครั้ ง
ที่ 2 (หลัง พ.ศ. 2488) เมื่อเติ บโตเป็ นผู้ ใหญ่ก็สามารถใช้ ภาษาไทยด้วยการเขี ยน อ่านได้ดี
จุดที่น่าสนใจคือชาวจีนสามารถรวมกลุ ่ มทางการศึกษาให้แก่บุ ตรธิดาชาวจีน มีการเปิ ด
สอนภาษาจีน และภาษาไทย ตั้งเป็ นโรงเรี ยนแงงกวงในปี พ.ศ. 2490 ระยะแรกเปิ ดสอนในระดับ
ประถมศึกษา มารดาของผู ้ วิจัย (นางศรีสวาท วงษาวดี เคยเป็ นครู จ้างที่โรงเรี ยนนี้ สมัยตามคุณตา
ประณต พรชัย ซึ่ งดํารงตําแหน่งเป็ นศึกษาธิการจังหวัดในสมัยนั้น) มาสอนภาษาไทย (ศรี สวาท
วงษาวดี. 2554, เมษายน 12) และในปี พ.ศ. 2515 รัฐให้เปิ ดสอนโรงเรี ยนในสังกัดกรมสามัญศึ กษา
คือ โรงเรี ยนศีขรภู มิพิสัย โดยเปิ ดสอนในระดับมัธยมศึ กษาตอนต้น และตอนปลาย
จากบริ บททางเศรษฐกิจ สังคมที่ เติบโตดังกล่าว ได้สะท้อนต่อความคิดของชุมชนรอบ ๆ
ปราสาทศีขรภู มิ เริ ่ มตั้งแต่รัฐจัดให้มีแผนพัฒนาเศรษฐกิ จฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2504 – 2509) หน่วยงาน
ทางราชการ อาทิ หน่ วยงานทางการปกครอง สถานศึกษาจัดให้มีกิ จกรรมที่ปราสาท จัดรู ปแบบ
เป็ นลักษณะ “งานปราสาทศี ขรภูมิ” ให้มีมหรสพหลายอย่าง เช่น ลิ เก มวย รําวง ภาพยนตร์ และ
การประกวดสาวงามปราสาทศีขรภูมิ รู ปแบบการจัดหน่ วยงานของรัฐท้องถิ่นระดับจังหวัด และ
อําเภอเป็ นผู ้ คิดราษฎรเป็ นผู้ ปฎิบัติ ตาม การสั ่งงานไปย ังหน่วยราชการ เช่น สถานศึ กษาตามหมู่บ้าน
ในตําบลต่ างๆ ซึ่ งมีครู และหน่วยการปกครอง มีผู ้ใหญ่บ้าน กํานันในเขตอําเภอศีขรภู มิเป็ นผู ้
ปฎิบัติงานตามคําสั่งจากผู ้ มีอํานาจจากเบื้องบนเป็ นสําคัญ เป็ นการเปิ ดพื้นที่ ความสําคัญ ความขลัง