Page 156 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

138
เปรี ยบเสมือนนางรํ า หรื อเทพธิ ดาจากแดนสวรรค์ ซึ่ งในสมัยนั้ น กลุ ่ มนาฏศิลป์ ของราชสํานั กมี
หน้าที่เป็ นเทวทาสี เพื่ อรับใช้ในเทวสถานของศาสนาพราหมณ์ โดยรํ าถวายในพิธี เซ่นไหว้เทพเจ้า
หรื อในพิธีต่ างๆ ของศาสนาพราหมณ์ แต่มาถึงราชสมัยของพระบาทชัยวรมันที่ 7 การฟ้ อนรําเพื่อ
ถวายเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ ได้เปลี่ยนมาเป็ นการฟ้ อนรํ าในพิธีเซ่นไหว้พระโพธิสัตว์ในพุทธ
ศาสนามหายาน โดยเฉพาะอย่างยิ ่ง พระโพธิสัตว์อวโลติ เกศวร ซึ่ งมีลักษณะเหมือนกับการฟ้ อนรํ า
ในศาสนาพราหมณ์ บนฝาผนังปราสาทหลายแห่ งที่ได้สร้ างในสมัยนี้ มี การแกะสลักภาพนางรํา
หลายสิบคนเช่ นกัน เช่ น ในปราสาทบายน ปราสาทบันทายฉมาร์ ปราสาทตาพรหม และปราสาท
พระขรรค์ เป็ นต้น จากศิลาจารึ ก K 313b, K 315a ได้บอกให้ทราบว่า ในปราสาทตาพรหมมี กลุ่ ม
นาฏศิลป์ อยู ่ ประจําปราสาท ซึ่ งมีนักรําหญิ งจํานวน 615 คน ส่ วนในปราสาทพระขรรค์มีนักรําหญิง
จํานวน 1000 คน (เพชร ตุมกระวิล แปลโดย ภู มิจิต เรื องเดช. 2548 : 33)
ในสมัยหลังเมืองพระนคร ในรั ชสมัยของพระบาทพญายาด เมื่ อมี การย ้ายเมื องหลวง
จากเมืองพระนครมาอยู่ ที่จตุ รมุข (พนมเปญ) และในราชอาณาจักรได้กลับมานับถือพุทธศาสนา
นิกายหินยาน ทําให้ การฟ้ อนรําเพื่อถวายเทพเจ้าในเทวสถานของศาสนาพราหมณ์ ได้กลับมาอยู่ใน
ราชสํานั ก อยู่เคี ยงข้างพระราชา เพื่ อแสดงในราชพิธี ต่างๆ ที่ จัดขึ้ นในราชวัง และในงานบันเทิง
ต่างๆ ซึ่ งมีชื่ อเรี ยกใหม่ว่า “ละคร หรื อระบําหลวง” ละครหลวง ได้มีการเจริ ญก้าวหน้าในยุคสมัย
ของพระบาทจันทร์ ราชา ที่มีเมืองหลวงที่ ละแวก และได้แสดงเฉพาะในราชวังเท่านั้น เกื อบจะไม่มี
การออกไปแสดงข้างนอกเลย
ในสมัยประเทศตะวันตกล่าดิ นแดนอาณานิคม กัมพู ชาได้เป็ นเมืองขึ้ นของฝรั ่ งเศส ทํา
ให้กลุ่มระบําในราชสํานักมีโอกาสได้ออกเดินทางไปแสดงระบําท่วงท่าโบราณที่กรุ งปารี สเป็ นครั้ ง
แรก ในปี ค.ศ. 1906 ในรั ชสมัยพระบาทนโรดม และในปี ค.ศ. 1957 พระบาทนโรดม สี หนุ ได้นํา
กลุ่มนักรําไปแสดงที่สหรัฐอาเมริ กา เมื่อทรงเสด็จเยือนสหรัฐอย่างเป็ นทางการ ในสมัยนี้ ละคร หรื อ
ระบําหลวงถูกนํามาเผยแพร่ ให้คนข้างนอก และชาวต่างชาติ ได้รั บรู้พบเห็ น และก็เป็ นช่วงเวลาที่มี
การพัฒนาการฟ้ อนรํา ท่ารํ า และชุ ดการรําใหม่ๆ โดยมี พระนางเจ้ากุ สุ มะ นารี รัตน์ ซึ่ งเป็ นมารดา
พระบาทนโรดม สีหนุ ทรงได้เอาพระทัยใส่ และทรงมีพระวิ ริยะ อุตสาหะ สนั บสนุน ส่ งเสริ มละคร
และระบําให้มีความเจริ ญก้าวหน้าสู่ สายตาชาวโลก โดยเฉพาะอย่างยิ ่ ง มี การพัฒนาด้านท่ ารํ า
เทคนิคการแสดง ความสวยงาม เครื่ องแต่งกาย และอุปกรณ์ดนตรี เป็ นต้น มีชุดการรํ าใหม่ ๆ หลาย
รายการเกิดขึ้น เช่ น ระบําอวยพร ระบําเทพ โดยเฉพาะอย่ายิ ่งระบําเทพอัปสารา แล้วได้นําไปแสดง
ในทุกเวทีสําคัญๆ ทั้ งใน และนอกประเทศ
หลังจากนี้ ประเทศกัมพูชาได้ลุกเป็ นไฟ เพราะเกิ ดสงครามระหว่างกันเองนับทศวรรษ
มีการเปลี่ ยนระบอบปกครองหลายครั้ ง ระบอบกษตริ ย์ถูกโค่ นล้ม ทําให้ระบํา และละครหลวง ถูก