Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๓
๕.๒.๒ เนื้อหาคําสอยของจั งหวัดกาฬสิ นธุ์
จากการศึกษาครั้ งนี้ พบว่ า คําสอยเป็ นถ้อยคํา สํานวนที่เกิดจากอารมณ์ ขันของชาวอีสาน
เป็ นสํานวนที่ หนักไปทางประชดประชั น เสียดสี ล้อเลี ยนพฤติ กรรมสั งคม ใช้ถ้อยคํากระทัดรั ด ชัดเจน
คล้องจองกัน ตรงไปตรงมา ไม่ยุ ่งยากสลับซับซ้อน ให้คติเตือนใจ ภาษิ ต คําพังเพย และสาระที่เป็ นประโยชน์
ต่อคนในชุมชนนั้ น ๆ การเริ ่ มต้นคําสอยในวรรคแรก จะยกสิ ่งที่อยู่ใกล้ตัวมากล่าวก่ อน ได้แก่ สัตว์ พื ชต่าง ๆ
สาวสํ่าน้อย ผู้เฒ่า เป็ นต้น ซึ่ งเป็ นการเกริ่ นนําเรื่อง แล้วจากนั้ นจึงจะตามด้วยเนื้ อเรื่ อง โดยยกเอาสิ ่งของ บุ คคล
หรื อเหตุการณ์ต่าง ๆ มาล้อเลี ยน แต่คําลงท้ายถ้าไม่ลงท้ายเกี่ยวกับเนื้ อเรื่องที่ สอยแล้วมักจะลงเอยที่เรื่ องเพศกัน
ทั้งนั้ น เนื้อหาต่าง ๆ ที่นํามาสอยนั้ นส่ วนใหญ่จะสรรหาสิ่ งที่กําลังเป็ นที่ รู้ ๆ กันอย่างแพร่หลายมาสอยกัน เช่น
เหตุ การณ์ที่ สําคัญ นักการเมืองที่มีชื่อเสี ยง นักร้อง นักแสดง ที่ อยู่ ในความสนใจ เนื้ อหาของคําสอยนั้ นจะมีการ
ปรั บเปลี่ยนไปเรื่ อย ๆ ตามยุคสมัยด้วย
๕.๒ ๓. บทบาททางสั งคมของคําสอย
จากการศึกษาครั้ งนี้ พบว่า คําสอยมี วิวัฒนาการมาพร้อม ๆ กับหมอลํากลอน ชาวอีสานส่วนใหญ่ นิ ยม
การสอยกันมาก แม้ว่าคําสอยจะเน้นเรื่ องเพศ ซึ่ งคนทั่วไปมักจะเห็ นว่าเป็ นเรื่ องหยาบคาย ไม่ควรพู ดหรื อ
แสดงออกก็ตาม แต่ สําหรับคนอีสานเขาไม่ถือกัน ตรงกันข้ามเห็นเป็ นเรื่ องสนุกสนาน เพราะมันคือความจริ ง
ส่ วนหนึ่ งของธรรมชาติ และวิถี ชีวิตของคนในสังคม เช่น
๑. บทบาททางด้านการศึกษา การศึกษาในสมัยก่อน เป็ นการศึกษาในชี วิตประจําวันไม่เป็ นระบบ
การเรี ยนรู้ ต่าง ๆ เป็ นการถ่ายทอดโดยมมุขปาฐะและการสาธิ ตให้ผู ้เรียนเกิ ดความรู ้ความเข้าใจและเกิดความ
ซาบซึ้ งไปโดยอัตโนมัติ การให้การศึกษาส่วนใหญ่จะเป็ นลักษณะข้อห้าม ค่านิยมต่าง ๆ ตลอดจนการอบรม
สั ่งสอน
๒. บทบาทด้านการเมือง คําสอยทําหน้าที่เป็ นสื่ อพื้ นบ้านในการถ่ายทอดข่าวสารทางการเมืองได้เป็ น
อย่างดี เนื้ อหาการสอยเป็ นการล้อเลียนพฤติ กรรมสังคมทางค่านิยม เรื่ องที่สอยมีทั้งที่ เป็ นจริ ง และเป็ นเรื่ องของ
ความคะนองปากคะนองอารมณ์ บุ คคลที่นํามาประกอบคําสอย จะเป็ นนักการเมือง ข้าราชการผู้ใหญ่
๓. บทบาททางด้านเศรษฐกิจ ในสมัยก่อนระบบเศรษฐกิจของสังคมอีสาน ส่ วนใหญ่จะเป็ นลักษณะ
การพึงตนเองมากกว่าการค้าขาย การผลิตการบริ โภคเป็ นไปแบบเพื่ อสนองความต้องการในครอบครัว หรื อใน
ชุมชนนั้น ๆ เพราะสั งคมอีสานเป็ นสังคมเกษตรกรรม ต่อมาสังคมได้เปลี่ ยนแปลงไปการผลิตมุ ่งเพื่อการค้ามาก
ขึ้น ทําให้ระบบเศรษฐกิ จในชุมชนเปลี่ยนแปลงไปด้วย ในการสอยจะกล่าวถึ งสถานภาพเศรษฐกิจของชาวอีสาน
ในด้านอาชีพต่าง ๆ ด้วย