Page 13 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๑
๑) การวิเคราะห์ต้นไม้แห่ งคุณค่าในแนวนิ ่ง ประกอบด้วยราก ต้น ดอก ใบ ผล การ
วิเคราะห์ต้นไม้แนวนี้ ก็ เพื่อให้เข้าใจคุณค่า ความหมายของสื่อพื้นบ้านที่มองเห็นชัดได้แก่ ต้น ดอก ใบ ผล
ซึ่ งเป็ นองค์ประกอบเชิงรู ปแบบของสื่อพื้นบ้านที่สามารถปรับประยุกต์ได้ กับอีกส่ วนหนึ่ งที่มองไม่เห็น
คือ ราก ซึ่ งแม้จะอยู่ใต้ดิ น เป็ นนามธรรมแต่ก็สําคัญที่ สุ ด
๒) การวิเคราะห์ ต้นไม้แห่ งคุณค่าในแนวนอน หมายถึง การผ่ าเฉพาะลําต้นออกดูและเห็ น
เป็ นเปลือก กระพี้ แก่ นของต้นไม้ ใช้เปรี ยบเที ยบการศึกษาเพื่อให้เข้าใจการสืบทอด ปรั บตัวของสื่ อพื้ นบ้านถ้า
เป็ นส่วนเปลื อกหรือกระพี้ ก็สามารถปรั บเปลี่ยนได้ ถ้าเป็ นส่ วนของแก่นแล้ว จะพยายามรักษาส่ วนนี้ ไว้
๒.๓ รู ้ใช้ : การวิ เคราะห์หน้าที่ของสื่อพื้นบ้าน สื่อพื้นบ้านเป็ นสื่ อที่ทําหน้าที่ต่ าง ๆ ให้กับ
ชุมชนท้องถิ่นมากมาย ทั้ งในระดับบุ คคล กลุ ่ม และสังคม ในการวิจัยสื่ อพื้ นบ้าน จึงต้องสกัดให้เห็ นหน้าที่
สําคัญของสื่ อพื้นบ้านที่ เราศึกษาอยู่ว่าทําอะไรบ้าง
๒.๔ รู ้รั กษา : กระบวนการสืบทอดสื่อพื้นบ้าน การสื่ อสารจะเกิดขึ้ นได้ก็ ต่อเมื่อครบทั้ง ๔ คือ
ผู ้ ส่ งสาร สาร ช่องทาง ผู ้ รั บสาร การสืบทอดจะเริ ่ มจากการวิเคราะห์คุ ณลักษณะของสื่อพื้ นบ้านนั้ น ๆ แล้วสื บ
ทอดคุณลักษณะต่าง ๆ ที่สําคัญให้ครบ
๓. กระบวนการทํางานวัฒนธรรมท้องถิ่น
หลังจากวิ เคราะห์รู้จัก รู้ ใจ รู้ใช้ รู ้รักษาสื่ อพื้นบ้านแล้ว กระบวนการทํางานหรื อบริ หารจัดการ
วัฒนธรรมท้องถิ ่น อาจกําหนดไว้เป็ น ๔ เส้นทางด้วยกัน ตามแต่สภาพของสื่ อพื้ นบ้านนั้น ๆ ดังนี้
๓.๑ หากสื่ อพื้ นบ้านนั้ นประสบปั ญหากําลังสู ญหาย กลยุทธ์การทํ างานที่ สําคั ญก็ คื อ
การรื้ อฟื้ น ฟื้ นฟู ซึ่ งเป็ นยุทธศาสตร์ ที่หน่ วยงานทางวัฒนธรรมของรัฐสนใจทําอย่างต่อเนื่องอยู ่แล้ว
๓.๒ หากสื่ อพื้ นบ้านนั้ นอยู่ในภาวะกําลังพิการ บกพร่ อง เช่น ขาดการรับสาวรุ่ นใหม่ ก็
จําเป็ นต้องหาทางสืบทอด ทั้งตัวผู้ส่ งสารและผู้ รับสาร
๓.๓ หากสื่ อพื้นบ้านนั้ นเข้มแข็งอยู่แล้ว ก็อาจต้องหาทางเสริ มเป็ นระยะ ๆ เพื่อป้ องกันความ
อ่อนแอในวันข้างหน้า