Page 53 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๖
๑) พิธีกรรมที่ทํากันในครอบครั ว คุณค่า/ความหมายของพิธีกรรมย ังคงเหมือนเดิม
คือ ความกตัญ�ู ความสัมพันธ์ในครอบครัว และความสามัคคีในชุมชน เพียงแต่คุ ณค่า/ความหมายเหล่านี้ อาจ
เลือนรางไปจนแทนสูญหาย
สําหรั บรูปแบบของพิธีกรรม ในส่ วนของแก่นกลายเป็ นการระดมความร่ วมมือ คือ
การระดมเงิ นจากสมาชิกในครอบครัวเพื่อซื้ อเครื่ องเซ่นไหว้ กระพี้ คือ การจัดเตรี ยมของเซ่นไหว้ เช่น จากที่
เคยร่ วมกันทําข้าวต้มมัด ก็กลายเป็ นเพียงช่วยกันจัดใส่ภาชนะเท่านั้ น และในส่ วนของเปลือก จากที่สมาชิ กทุก
คนต้องมาร่ วมพิธี บางคนอาจเพียงแค่ส่ งเงิ นมาช่วยซื้ อเครื่ องเซ่นไหว้เท่านั้ น และบางคนอาจมาร่วมเฉพาะเซ่ น
ไหว้แต่ไม่ร่ วมในพิธีทําบุญที่วัดเนื่ องจากอยู่ ต่ างจังหวัดมีภาระการทํางาน ต้องรีบเดิ นทางกลับ
ในส่วนของดอกและใบ คื อ ลักษณะของเครื่องเซ่ นไหว้ที่เปลี่ยนแปลงไปจากที่หาได้
ในท้องถิ่นโดยไม่ต้องซื้ อหา กลายเป็ นสิ นค้าจากตลาดและห้างสรรพสิ นค้า ส่ วนการพบปะสังสรรค์นั้ นจะทํา
เฉพาะในครอบครั วตนเอง ไม่มีการสังสรรค์ร่ วมกันกับเพื่อนบ้านหรื อคนในชุ มชนครอบครัวอื่น
๒) การจัดงานประเพณีประจําปี คุณค่า/ความหมายของพิธีกรรมถึงแม้จะมีส่ วนใน
การสร้างความสามัคคีของคนในชุมชน แต่จุดประสงค์หลักกลับกลายเป็ นเพื่อส่งเสริ มการท่องเที่ยว
สําหรั บรูปแบบ แก่นของพิ ธีกรรม คือ เน้ นการระดมความร่ วมมือจากบุคคล/องค์กร
เป็ นหลัก ดังจะเห็ นได้จากการระดมงบประมาณเพื่อจัดงาน ในส่วนของกระพี้ คือ การระดมงบประมาณและ
คนในการจัดเตรี ยมเครื่ องเซ่นไหว้จํานวนมากซึ่ งอาจมากเกินความจําเป็ นแต่ก็ต้องทําอย่างยิ่งใหญ่เพื่อการ
ประกวดชิงรางวัล และในส่ วนของเปลือก คือ การระดมคนมาร่ วมในขบวนแห่และการประกอบพิ ธี ณ
บริ เวณหน้า ที่ว่าการอําเภอขุขันธ์ ซึ่ งต้องใช้พาหนะจํานวนมากในการขนส่งคนทําให้เกิดความสิ ้นเปลือง
เพิ่มขึ้น
ในส่วนของดอกและใบที่ เปลี่ยนแปลงไป คือ รูปแบบของการจัดงานที่แตกต่างกับ
การทําพิธีในครอบครัว และมีการประกวดชิ งรางวัล ได้แก่ การประกวดขบวนแห่เครื่องเซ่นไหว้ การประกวด
กล้วย การประกวดข้าวต้มมัด ฯลฯ
จากการศึกษาวิเคราะห์ตามแนวคิดต้นไม้แห่งคุ ณค่าในอดีตและปั จจุบันนี้ แสดงให้
เห็นว่าคนในชุมชนรับรู ้และตระหนักถึงการเปลี่ ยนแปลงที่ทําให้พิธีแซนโดนตามีความผิดเพี้ยนไป โดยกลุ่ม
ปราชญ์ชาวบ้าน และพระภิ กษุสงฆ์ เห็ นว่าภาครัฐและองค์กรต่างๆ ให้ความสําคัญกับการจัดงานประเพณี
ประจําปี มากเกิ นไป จนละเลยความสําคัญของการทําพิธีในครอบครั วซึ่ งเป็ นคุณค่า/ความหมายที่แท้จริ งของ
พิ ธีกรรม ดังนั้นจึงควรจะมีการส่งเสริ มการทําพิธีในครอบครัวให้ มากขึ้ น เช่น สถานศึกษาควรจะบรรจุเรื่ อง
พิ ธีแซนโดนตาในหลักสู ตรท้องถิ ่น มีการเรี ยนการสอนทําเครื่ องเซ่นไหว้ เช่น ข้าวต้มมัด ส่งเสริ มพิธี ทําบุญที่
วัดทั้งในภาคเย็นและภาคเช้ า อาจงดการจัดกิ จกรรมบางอย่างในงานประเพณี ประจําปี เช่น การประกวดขบวน