Page 2 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทคัดย่ อ
สํ านักงานวัฒนธรรมจังหวั ดศรี สะเกษ : การมีส่ วนร่ วมของเครือข่ ายวัฒนธรรมและชุ มชนในการบริหาร
จัดการวัฒนธรรม : กรณีศึกษาพิธีแซนโดนตา อําเภอขุขันธ์ จังหวัดศรี สะเกษ (The Research Study of
Participating to Cultural Network and Community for Cultural Management : a case study of
Sandonta ceremony Amphoe Khukan , Sisaket province)
อาจารย์ ที่ปรึกษา : , ๕๐ หน้ า
การวิจัยครั้ งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริ มสร้างกระบวนการทํางานแบบมีส่ วนร่วมระหว่าง
วัฒนธรรมจังหวัด สภาวัฒนธรรมจังหวัด เครือข่ายวัฒนธรรม และชุมชน เพื่อศึ กษาสภาพและบทบาท
หน้าที่ของประเพณีแซนโดนตาที่มีต่อชุ มชนในอดี ต ปัจจุบัน และอนาคต ตลอดจนเพื่อศึ กษาแนวทางใน
การส่ งเสริ มประเพณีแซนโดนตาให้เข้มแข็ง เพื่อนํามาใช้เป็ นเครื่ องมือในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่
ชุ มชนต่อไป โดยกลุ ่ มตัวอย่างในการวิจัย คือ พระภิกษุ สามเณร ปราชญ์ชาวบ้าน ครู อาจารย์ ผู้นําชุมชน
คณะกรรมการบริ หารสภาวัฒนธรรมตําบลห้วยเหนือ คณะกรรมการบริ หารสภาวัฒนธรรมอําเภอขุขันธ์
ผู ้ แทนจากส่ วนราชการในอําเภอขุขันธ์ และประชาชนทั ่ วไป ใช้เครื่องมือในการจัดเก็บข้อมูล ได้แก่
การจัดเวทีเสวนา การสัมภาษณ์ และการสังเกต ส่วนการวิ เคราะห์ข้อมูลใช้มุมมองจากบริ บทของชุมชน
และสื่ อพื้นบ้าน โดยการพรรณนาอธิบาย ตีความหมายจากข้อมูลภาคสนามตามแนวคิด “รู้จัก รู ้ใจ รู ้ใช้ รู ้รักษา”
ผลการวิจัยสรุ ปว่าสํานักงานวัฒนธรรมจังหวัดศรี สะเกษ เครื อข่ายวัฒนธรรม และชุมชน
เกิดกระบวนการทํางานแบบมีส่ วนร่วมในการดําเนินงานอย่างเป็ นรู ปธรรม ตั้งแต่ขั้นตอนการร่ วมคิด
ร่ วมตัดสินใจ ร่ วมวางแผน ร่ วมปฏิบัติ และร่ วมติดตามประเมินผล โดยเคารพการตัดสินใจของคนในชุมชน
ซึ่ งเป็ นเจ้าของวัฒนธรรม นอกจากนี้ พิธีกรรมแซนโดนตาซึ่ งเป็ นพิธีกรรมที่มีรากฐานมาจากความเชื่ อ
ในเรื่ องผีโดยเฉพาะ ผีบรรพบุรุษ คุณค่าของพิธีกรรมคือ การสร้างความสัมพันธ์ ในครอบครัว/ชุมชน
และการปลูกฝั งการพึ่ งตนเองทางเศรษฐกิจ ปัจจุ บันได้รับการส่ งเสริ มให้เป็ นประเพณีประจําของอําเภอขุขันธ์
ซึ่ งกําหนดให้จัดก่อนวันทําพิธีจริ ง ๒ วัน กิจกรรมที่จัดจะเห็นเฉพาะรู ปแบบบางส่วนของพิ ธีกรรมจริ ง
เท่านั้ น แต่กิจกรรมบางอย่ างก็ส่ งผลให้พิธีกรรมผิดเพี้ ยนไป เช่น การจัดประกวดขบวนแห่ การประกวด
ข้าวต้มมัด การประกวดกล้วย ฯลฯ ซึ่ งในอนาคตหากไม่มีการส่งเสริ มโดยมุ ่งเน้นที่ คุณค่าและเนื้ อหาของ
พิ ธีกรรม อย่างแท้จริ งก็อาจทําให้พิ ธีกรรมดังกล่าวคงเหลือเพียงรู ปแบบที่ไม่ได้ทําหน้าที่ตามบทบาทที่
แท้จริ ง จนกระทั่ งอาจสู ญหายได้ และกระบวนการวิจัยซึ่ งได้มีการจัดเวทีเสวนาโดยเปิ ดโอกาสให้คนใน
ชุ มชนกลุ่มต่างๆ ได้มาร่ วมแลกเปลี่ ยนเรียนรู ้ ทําให้คนในชุมชนเกิ ดความตระหนักในคุณค่าของพิธีกรรม
ร่ วมกันเสนอแนะหาแนวทาง และดําเนิ นการอนุรักษ์พิธีกรรมดังกล่าวต่อไป
หัวหน้าโครงการ นางพวงคํ า ทองทั่ว ลายมือชื่ อหัวหน้าโครงการ 1
ประเภทสื่ อ สื่ อพิธีกรรม ลายมือชื่ ออาจารย์ที่ ปรึกษา 1
ปี งบประมาณ ๒๕๕๑ ลายมือชื่ ออาจารย์ที่ ปรึกษาร่ วม 1