Page 13 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖
อีกทั้ งการมีส่ วนร่ วมของประชาชนจะทําให้เกิดการรวมพลังในการปฏิบัติ กิจกรรมทางวัฒนธรรมร่ วมกันเป็ นการ
เปิ ดโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นได้เข้ามามีส่ วนร่ วมในการตัดสินใจและรั บผิดชอบต่ อวิถีการดําเนิ นชีวิตของ
ชุ มชนท้องถิ่นของตนเอง เป็ นการเพิ ่ มศักยภาพในการดําเนินงานวัฒนธรรมในภาพรวมของประเทศที่ ให้
ประชาชนมี ส่ วนร่ วม และเป็ นผู ้ ปรับประยุกต์ให้สอดคล้องกั บยุคสมัยและภาวการณ์ที่ เปลี่ยนแปลงในสั งคม
โลก (สํานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่ งชาติ .๒๕๔๗ : ๑๔-๑๖)
๒. แนวคิดเรื่องการวิ เคราะห์ชุมชน
กาญจนา แก้วเทพ (๒๕๔๙:๔๔-๕๐) กล่าวถึ งสาเหตุและความจําเป็ นที่ต้องมีการวิเคราะห์
ชุ มชนว่า ความสั มพันธ์ประการแรกระหว่าง “บริ บทของชุมชน” กับ “สื่ อพื้ นบ้าน” เมื่อมองจาก มุ มของ
บริ บทชุมชน ก็คือ บริ บทชุมชนนั้ นจะเป็ นเบ้าหลอม/บ่อเกิ ดของสื่อพื้นบ้าน ดังนั้ น หน้าตาของสื่ อพื้นบ้านใน
แต่ละที่จึงละม้ายคล้ายคลึงกับบริบทของชุ มชน เช่ น ตัวหนังตะลุ งของภาคใต้ก็ แกะเลียนแบบมาจากรู ปร่ าง
หน้าตา อากับกิริ ยาของคนทางใต้นั ่นเอง ท่ารํ าโนราก็ เช่ นเดี ยวกัน ล้วนพัฒนามาจากท่าทางที่ ใช้ ในการ
ประกอบอาชี พของชาวใต้ ฯลฯ
ความสัมพันธ์ประการที่สอง คือ หากเกิดมีปั ญหาขึ้นที่ บริบทชุมชน ก็ย่อมสร้างผลกระทบ
ให้แก่ ตัวสื่ อพื้ นบ้าน เปรี ยบเสมื อนพื้นดิ นที่มีสภาพเป็ นกรด/เป็ นด่างมากเกินไป ย่ อมส่งผลถึ งต้นไม้อย่างแน่นอน
ในทางกลับกัน เมื่อมองจากมุมมองของสื่ อพื้นบ้าน หลังจากถือกําเนิ ดขึ้ นมาแล้ว สื่ อพื้นบ้านก็
ย่อมทําหน้าที่หลายๆ ประการต่อชุ มชน เช่น เอ็งกอ/ชีละ/กลองสะบัดไชย ฯลฯ ซึ่ งล้วนเป็ นสื่อที่ใช้ฝึ กเด็กผู้ ชาย
ให้ ได้ถ่ ายเทพละกําลังอันล้นเหลือของพวกเขาออกมา และในเวลาเดียวกันก็ฝึ กฝนวินัยในเรื่ องการใช้กําลังของ
พวกเขาไปพร้ อมๆ กัน และหากเมื่ อใดที่สื่ อพื้ นบ้านไม่สามารถทําหน้าที่ได้ โอกาสที่สื่ อพื้นบ้านนั้ นจะสู ญสลาย
ก็จะเกิ ดขึ้ น
จากความสัมพันธ์ ที่แนบแน่นระหว่างบริ บทชุมชนกับสื่อพื้นบ้าน จึ งเป็ นไปไม่ ได้เลยที่เราจะ
เข้าใจสื่อพื้นบ้านแต่ละชนิ ด โดยไม่ทําความเข้าใจกับบริ บทชุมชนที่รองรับสื่ อนั้นอยู ่