Page 91 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

71
บรรพบุรุ ษ ระหว่างเดือน 6 และเดือน 3 ทุกปี ก็จะมี การเลี ้ ยงปู่ ตาหรื อเซ่นไหว้ บรรพบุรุ ษ เป็ นการแสดง
ความเคารพ ข้าวปลาอาหารอุดมสมบูรณ์ อยู่เย็นเป็ นสุข ปกป้ องคุ้ มครองปลอดภัยและอันตรายทั ้ งปวง
ครอบครัวเรือนจะต้ องมีไก่ต้ม1ตัว เหล้า 1 ขวดหมากพลู ดอกไม้ ธูปเทียน เป็ นของเซ่ นไหว้ หากครัวเรื อนใด
มิไปเซ่นไหว้ ถื อว่าเป็ นการไม่เคารพหรื อหลบหลู่ ผี บรรพบุรุ ษ (ปู่ ตา) อาจจะได้ รับความเดือดร้ อน
ต่างๆ นานาอย่างใด อย่างหนึ่งโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งเป็ นความเชื่อที่ สื บทอดกันมายาวนานเป็ น
ประเพณี จะต้ องปฏิบัติกันอย่างเคร่ งครั ดของชุมชนจนถึงปั จจุบัน ณ ศาลปู่ ตา ซึ่งเป็ นสถานที่
ศักดิ ์สิ ทธิ์ เพราะมีใบเสมาหิ นขนาดใหญ่กว้ าง 80 ซม. สู งประมาณ 130 ซม. หนา 29 ซม. เป็ นวัตถุ
โบราณสร้ างด้ วยศิลาแลงฝี มือค่อนข้ างหยาบตั ้ งไว้ บริเวณวัด จํานวน 15 ชิ ้ น สร้ างศาลาชั่วคราวมุง
สังกะสีคลุมไว้ กรมศิลปากรได้ รังวัดขึ ้ นทะเบียนเป็ นวัตถุโบราณแล้ ว
- ประเพณี /พิธี กรรม ชาวบ้านตรึมมีขนบธรรมเนี ยมประเพณี กระเดืยด
ไปทางเชื่ อมั่นและฝั งใจ ดังนั ้ น การประกอบพิธีการต่างๆ ตามประเพณี จึงต้ องยึ ดถือการเซ่นไหว้
บวงสรวงสังเวยผีบรรพบุรุ ษเสียก่ อนทุกครั ้ งไป ไม่ว่างานมงคลสมรส งานบวช ขึ ้ นบ้ านใหม่ และ
ก่อนหลังทํ านา งานบุญบั ้ งไฟ บุญพระเวส บุญข้ าวจี ้ เหล่านี ้ จะละเว้ นการบวงสรวงสังเวยเสี ยมิได้
เพราะความเชื่อในผีบรรพบุรุ ษผู้ ล่วงลับไปแล้ วแต่ อดีต ไม่ว่าจะเนินนานไปเท่าใดก็ ตาม โดยเชื่อว่า
วิญญาณของท่านเหล่านั ้ น ได้ เกิดเป็ นเทพสิ งสถิตวนเวียนอยู่ใกล้ กับตัวลู กหลานไม่ทอดทิ ้ งไปไหน
จะคอยปกปั กรักษาอํานวยโชค อํานวยความปลอดภัยแก่ลูกหลานที่กระทําดี คอยลงโทษผู้ กระทําชั่ว
การกระทําผิ ดประเพณีที่ดีงาม วิญญาณของบรรพบุรุ ษจึงเป็ นจุ ดรวมนํ ้ าใจของลุกหลานทั ้ งมวล
และก็ได้ รับการยกย่องเรี ยกขานกันว่า “เผาะจุ๊ ” ซึ่งแปลว่า “ปู่ ตา” และสร้ างศาลไว้ เป็ นที่สิ่ งสถิ ต
โดยมีบุคคลสํ าคัญ ผู้ สูงอายุในหมู ่บ้ านคอยปฏิบัติดูแลรักษาบางโอกาสเรี ยกว่า “เคาจํ ้ า” หรื อตาเคาจํา
มีอยู่ ทุกหมู่ บ้ าน ชนเผ่ากู ย และเผาอื่นๆ ตามชนบทในภาคอี สาน มีวัฒนธรรมประเพณี ที่เป็ น
เอกลักษณ์ ที่เป็ นส่วนตนและผสมผสานของวัฒนธรรมย่ อย หรื อวัฒนธรรมเฉพาะส่วน จะกล่าวคือ
วั ฒนธรรมที่ สื บทอดจากเผ่ าส่ วย (กู ย) เขมรและลาว ตลอดทั ้ งจากไทยภาคกลางโดยมี
พระพุทธศาสนาเป็ นแกนฐานหลักของวัฒนธรรมบ้ านตรึม
- ศิลปะการแสดงพื ้ นบ้ าน ชุมชนบ้ านตรึ มในหมู่บ้ านได้ ร่ วมกันเสี่ ยง
ทายแกลมอ มีหมอแคน หมอกลอง การแต่งตัวแบบพื ้ นบ้ านไทย ส่วย ตามความเหมาะสม มาฟ้ อนรํ า
ในปะรํ าพิธี คนที่จะมาเสี่ยงแกลมอ ก็จะแก้ พิ ธีก่อน เมื่ออาจารย์แกลมอเข้ าสิงสถิตอยู่ในร่ างกาย
แล้ ว ก็จะมีการฟ้ อนรําแกลมอได้ เพราะไทยกวยชอบแต่งกายนิยมนุ่งผ้ าที่ มีหัวซีนสีแดงลายขิด มี
ตีนซินสีดํา ริ ้ วเหลืองแดง และแสดง “เซิ ้ งกะติ บ” เป็ นการแสดงเซิ ้ งต่างๆ ส่วนแกลมอเป็ นการแสดง
ประยุกต์ในปั จจุบัน