Page 78 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

58
- ประวัติ ความเป็ นมาของบ้ านแตล
ชื่อหมู่บ้ านแตล อดีตนั ้ นมาจากภาษาเขมร คําว่ า “กระเอล” แปลว่า “ลื่น”
ชาวกวย, ส่วย เรี ยกว่า บ้ านหระแตล หรื อ “ระแตล” ทุกวันนี ้ หรือเพียงคําเดียวคือ “แตล” ภาษาลาว
ท้ องถิ่น เรี ยกว่าบ้ านมืน แปลว่า “ลื่ นไถล” มีอายุประมาณ 300 ปี ปลายสมัยกรุงศรี อยุธยา เป็ น
ราชธานี ความเกี่ยวเนื่ องสมัยต้ นกรุ งธนบุ รี เป็ นราชธานี ประมาณ พ.ศ.2303-2310 บ้ านแตล
กํ าเนิดในสมัยการปกครองแบบโคตรชาวกูยเรี ยก โขด (โคตร) จัดให้ ขุ นสิทธิ์ (พ่ อดง) มีตําแหน่ง
เที ยบเท่ากํ านัน การอพยพไม่ได้ ลงมาคราวเดียวกัน แต่อพยพตามกับมาเรื่ อยๆ เริ่ มแรกจํานวน 3 ครัวเรือน
ซึ่งชาวกูยบ้ านแตล เป็ นกลุ่ มชาติพันธุ์หนึ่ง ในอีสานที่พูดภาษาในตระกูลมอญ-เขมร เขาเรี ยกตาม
กลุ่ มสําเนียงที่พูดว่า กูย, กวย, โก้ย แปลว่ า คน ยังแบ่งกลุ่ มออกไปอีก เช่น กูยมลอ (เมโล) กูย
ดําเรย, กูยมรู, กรู เยอ ชาวไทยโดยทั่วไปจะเรียกลุ่มชาติพันธุ์นี ้ ว่า “ส่วย” (เขมรป่ าดง) ในอดีตชาว
กูยในเขตอีสานใต้มี บทบาทในการส่งส่วยเป็ นเครื่ องบรรณาการแก่กรุ งศรีอยุธยาเป็ นประจํ าทุกปี
ในรูปผลผลิตจากป่ าเป็ นเหตุหนึ่งที่ทําให้ ชาวไทย ชาวลาว เรี ยก ชาวกูย ว่า ส่วย
ชาวบ้ านแตลเป็ นชาติพันธุ์ กูย หรื อชาวกวย มีภาษาตระกูลเดียวกันกับ
มอญ, โซ, เขมร คําว่า กูย ความหมายของภาษาแปลว่ า “คน” อีกนัยหนึ่ง หมายถึงชนชาติกลุ่ม
ย่ อยชาติหนึ่งมีภาษาวัฒนธรรมเป็ นของตนเอง กูยมีภาษาพูด เพี ้ ยนกันบ้ างเป็ นพวกใหญ่ๆ ได้ 2 พวก
คือ กุย-กุย กั บ กูย-กวย เหมือนลาวไทยกับลาวเหนือ ลาวเวี ยง เขมรสูง กับเขมรตํ่า ซึ่งมี การสื่อ
ภาษาที่ผิ ดเพี ้ ยนกันบ้ าง แต่ก็ฟั งกันรู้ เรื่ องส่วนใหญ่เป็ นลักษณะไทยกรุง ไทยสุพรรณ โดยมี การใช้
ภาษาส่วยในสมัยรัตนโกสิ นทร์ ซึ่งมาจากการส่งส่วยนั ้ นเอง
ที่ตั ้ งของบ้านแตล ตั ้ งอยู่หมู่ที่ 1 ตําบลแตล อําเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุริ นทร์
เชื่อมสายทางลาดยางอํ าเภอจอมพระ ทางหลวงหมายเลข 2334 อยู่ ห่างจากอํ าเภอศีขรภูมิ
ประมาณ 13 กิ โลเมตร ห่างจากอํ าเภอจอมพระประมาณ 20 กิโลเมตร ลักษณะพื ้ นที่เป็ นที่ราบสูง
มีคูคลองล้ อมรอบ มีกํ าแพง 2 ชั ้ น มีประตูเมืองด้ านทิศใต้ ทิ ศตะวันตก, ทิ ศเหนือ คูคลอง กํ าแพง
เมืองถูกทํ าลายเกือบหมดสภาพ มีร่ องรอยสังเกตเห็นชัดเจน สันนิฐานได้ ว่า มีนํ ้ าสํ าหรับไหลผ่าน
ลงไปสู่ลําห้ วยทับทัน (จังหวัดศรีสะเกษ) อารยธรรมมีอายุไม่ ตํ่ากว่า 300 ปี เจริญรุ่ งเรืองสมัยขอม
เรื องอํานาจหรื อก่อน 300 ปี เพราะมีศิลปวัตถุและซากวัตถุโบราณเก่าแก่ที่ขุดพบ ได้ แก่ หม้ อดินศิลาแลง
และซากศพคนโบราณอีกด้ วย (สัมภาษณ์ นายวิลาศ โพธิ์สาร ผู้ อาวุโสของชุมชนกวยบ้ านแตล:
กันยายน 2550)
- ลักษณะทางกายภาพ เศรษฐกิ จ สังคมและวั ฒนธรรมของชุมชนจากอดีต
จนถึงปั จจุบัน
- ลักษณะทางกายภาพของชุมชน ซึ่งมีรายละเอี ยดดังนี ้