Page 67 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

46
ขนบธรรมเนียมประเพณี ส่ วนท้องถิ ่ น เป็ นสิ่ งแสดงให้เห็ นเอกลักษณ์ ของแต่ละสังคม ซึ่ ง
อาจจะคล้ายคลึง หรื อแตกต่างกันตามสภาพภู มิศาสตร์ และสิ่ งแวดล้อมของสังคมแต่ละหน่วย
ขนบธรรมเนียมประเพณี หลายอย่างของชาวอีสาน เป็ นปั จจัยสําคัญที่ช่ วยรักษาสภาพสังคม
และสถานสภาพของสังคมนี้ ให้คงอยู่ และเป็ นเครื่ องเสริ มสร้างความรู้สึ กเป็ นอันหนึ่ งอันเดี ยวกันใน
หมู่ชาวอี สาน เมื่อมีโอกาสประกอบกิจตามประเพณี ในแต่ละเดื อนร่วมกัน ประเพณีนั้ นเรี ยกว่า ฮี ต
12 หรื อ จารี ตประเพณี 12 ประการ อันเป็ นธรรมเนียมประเพณีที่ ปฏิบัติสื บต่อกันมาแต่บรรพบุรุ ษ
ประเพณี หลายอย่างของชาวอี สานคล้ายคลึงกับสังคมอื่น เช่ น ประเพณีเข้าพรรษาในเดือน
แปด ประเพณีออกพรรษาในเดือนสิ บเอ็ ด และประเพณี ทอดกฐินทําบุญปราสาทผึ้ งในเดื อนสิ บสอง
นอกจากนี้ ประเพณี ส่ วนตัว และประเพณี ประจําวัยของชาวอีสานก็คล้ายกับประเพณี ส่ วนตัวและ
ประเพณี ประจําวัยของชาวภาคอื่น ทั้งนี้ เพราะต่างก็มีพุทธศาสนาเป็ นหลักปฏิ บัติร่ วมกัน
แต่ประเพณี ท้องถิ ่นอีสานอี กส่ วนหนึ่ ง เกิดจากความเชื่ อ และสภาพจิตใจ ความรู ้สึ กนึ กคิด
ของชาวอีสานโดยเฉพาะ มี ผลทําให้ ประเพณีที่เกิ ดในส่ วนนี้ เป็ นเอกลักษณ์ของภาคอีสานที่แตกต่ าง
จากภาคอื่น เช่ น ประเพณีเกี่ยวกับการดํารงชีวิตของชาวอีสาน โดยเฉพาะอย่างยิ ่งประเพณี เกี่ยวกับ
การเกษตร อันได้ แก่ การขอฝน การประกอบพิ ธีมงคล เพื่อขอผลให้ แก่การเกษตร (จารุ วรรณ
ธรรมวัตร. ม.ป.ป. : 5)
ประวัติศาสตร์ ชุ มชน และลักษณะทางชาติพันธุ์ กลุ่มวั ฒนธรรมไทยลาว
กลุ่มไทยลาว ส่ วนใหญ่จะพบอยู่ทั ่วไปในพื้ นที่ของจังหวัดบุรี รัมย์ แต่ อําเภอที่พูดภาษาไทย
ลาวมากที่สุ ด ได้แก่ อําเภอคูเมือง อําเภอพุ ทไธสง อําเภอนาโพธิ์ อําเภอลําปลายมาศ และอําเภอ
หนองหงส์ (อาลัย จันทรพานิ ช, 2530 : 140) กลุ่มไทยลาวยึดมั่นในขนบธรรมเนียมประเพณี ดําเนิ น
ชีวิตตาม “ฮีตสิ บสิง” คื อ กิจประเพณี ในรอบ 12 เดือน นั บถือพุทธศาสนาแบบชาวบ้าน คื อ ศาสนา
พุทธที่ปรับเข้ากับจารีตประเพณี ของชาวบ้าน นอกจากนี้ ย ังมีการนนับถือผีบรรพบุรุ ษ ผี ฟ้ า ผีแถน
รวมทั้ งผีไร่ นา ฯลฯ โดยเฉพาะผีบรรพบุ รุษ ย ังมีอิ ทธิ พลต่อสังคมปัจจุบันมาก นั่นคือ ผีปู่ ตา ทุก
ชุ มชนในชนบทจะมีศาลปู่ ตาประจําหมู่บ้าน และมีตําแหน่ งเฒ่ าจํ้ า หรื อหมอจํ้ าเป็ นผู้ติ ดต่ อกับ
วิญญาณ เฒ่ าจํ้าจะเป็ นผู ้ ที่ชาวบ้านให้ความเคารพนับถื อมากผู ้ หนึ่ ง (ธวัช ปุณโณทก, 2523 : 37)
กลุ ่มไทยลาวในจังหวัดบุรี รัมย์ส่ วนใหญ่ก็ ย ังยึดมั่นในขนบธรรมเนียมประเพณี เช่น การ
ปฏิบัติตามฮี ตสิบสิ ง ก็ย ังมีการปฏิบัติ กันอยู ่ ในกลุ ่มที่มีชาวไทยลาวอยู่ เช่น แถบอําเภอนาโพธิ์ พุทไธ
สง คูเมือง และอําเภอสตึก เป็ นต้น แต่ ประเพณีต่ าง ๆ ก็มีการปรับเปลี่ ยนตามความเหมาะสมตาม
สภาพสังคมและเศรษฐกิ จที่เปลี่ ยนแปลงไป (พัชริ นทร์ ศิริอําพันกุล, 2542 : 66)