Page 6 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทคัดย่ อ
การศึกษาวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาเพื่อศึ กษาผลกระทบการเปลี่ยนแปลงของ
สังคมไทยปัจจุ บันที่มีต่ อประเพณีท้องถิ่น เพื่อศึ กษาแนวโน้มการดํารงคงอยู่ของประเพณี ท้องถิ่นใน
เขตอีสานใต้ และเพื่อเปรี ยบเทียบผลกระทบการเปลี่ยนแปลงสั งคมไทยในปัจจุ บัน ที่มีต่อประเพณี
ท้องถิ ่นที่ย ังดํารงคงอยู ่ ในเขตอีสานใต้ ผู้ศึกษาได้เลือกศึกษาประเพณี บุญบั้งไฟ ในกลุ่มชนไทยลาว
กิ ่งอําเภอแคนดง จังหวัดบุรี รัมย์ และประเพณีแซนโดนตา ในกลุ ่มชนไทยเขมร อําเภอขุขันธ์
จังหวัดศรี สะเกษ จากการวิจัยปรากฏผลคือ
ประเพณี บุญบั้ งไฟถือเป็ นงานบุญที่สําคัญอี กงานหนึ่ งของชาวอีสานนิยมจัดขึ้ นในราวเดือน
6 หรื อเดือน 7 ซึ่ งเป็ นพิธีกรรมที่เกี่ยวพันกับวิถีชีวิตของผู ้ คนในชุ มชนเกษตรกรรม โดยเฉพาะอย่าง
ยิ ่งในกลุ่มที่ต้องอาศัยนํ้ าฝนเป็ นหลัก เพื่อเป็ นการสร้ างขวัญ และกําลังใจให้แก่ชาวบ้าน จึงได้จัดงาน
บุญบั้ งไฟขึ้ น ประเพณีนี้ แฝงไปด้วยความเชื่ อถือ ความศรัทธาที่มีมาอย่างยาวนาน เป็ นการถ่ายทอด
ความรู้ สึ ก ภูมิปัญญาของชุมชน โดยการเลื อกไม้ไผ่มาทําบั้ งไฟ การบรรจุดินปื นลงในกระบอกไม้
ไผ่ล้วนเป็ นภูมิปัญญาที่สั่งสมและถ่ายทอดสื บต่อกันมาจากบรรพบุรุษจนถึ งยุคสมัยปั จจุบัน
ปัจจุบันนี้ เป็ นยุคสมัยของกระแสสังคมซึ่ งมีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านวัตถุ ความเชื่ อ ค่านิยม
จึงทําให้ประเพณี บุญบั้ งไฟมีผลกระทบทางพิธีกรรมทางด้านศาสนาและความเชื่ อซึ่ งเคยเป็ นส่ วน
สําคัญส่วนหนึ่ งของบุญบั้ งไฟก็เริ่ มจะมีความเสื่ อมถอยลงในยุคสมัยใหม่ จึงทําให้ความหมายเดิม
ของประเพณี บุญบั้งไฟได้เลือนหายไปซึ่ งเกิดจากความเปลี่ ยนแปลงในยุคสมัยโลกาภิวัฒน์
เศรษฐกิจและสังคม จึงทําให้การพนันเข้าไปมีบทบาทสําคัญในงานบุญบั้ งไฟ จนไม่สามารถแยก
ออกจากกันได้ การพนันจึงกลายเป็ นส่วนสําคัญของงานบุญบั้ งไฟในหลายพื้นที่ เพราะมีการ
เปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่ เกิดขึ้นและมี การพนันขันต่อรวมอยู่ด้วย การจัดงานประเพณี บุญบั้งไฟใน
ปัจจุ บัน มุ ่งผลทางด้านเศรษฐกิจโดยส่วนรวมดี ขึ้ น ส่วนรู ปแบบการจัดงานประเพณี บุญบั้ งไฟมีการ
เปลี่ยนแปลงจากอดี ตเป็ นอย่างมาก เช่ น วัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ การตกแต่ง การจุ ดบั้งไฟ กิ จกรรมการ
แสดง และกฏเกณฑ์ต่าง ๆ เนื่ องจากว่าวัตถุดิบและวัสดุในท้องถิ่ นหายาก ในปัจจุบันนี้ จึงหันมาใช้
เทคโนโลยีสมัยใหม่แทนวิธีการทําแบบดั้ งเดิม การจัดประเพณี บุญบั้ งไฟของกิ ่งอําเภอแคนดงใน
ปัจจุบัน จัดทําขึ้ นทั้ งเพื่อขอฝน และจัดเป็ นแหล่ งท่องเที่ยวเพื่อให้นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและ
ชาวต่างชาติมาท่ องเที่ยว มีขบวนแห่มากมายทั้ งนางรํา และการละเล่นต่าง ๆ ซึ่ งเป็ นที่ดึ งดูด
นักท่องเที่ยวได้มาก ผิดกับอดีตเพราะในอดีตจัดทําขึ้ นเพื่อขอฝน และการละเล่นต่าง ๆ ในปั จจุบัน
เน้นการท่องเที่ยวเป็ นหลัก