Page 253 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

232
ที่จะต้องช่วยกันจัดหาให้ได้มาซึ่ งผู้ ที่ เกี่ยวข้อง ทั้ งที่เป็ นคณะกรรมการดําเนินงานประเพณี บุญบั้งไฟ
และผู้ เกี่ยวข้องนั้น ๆ เน้ นผู้ รั บผิดชอบ ตามสถานะ และความรับผิดชอบ การละเล่นที่ หยาบโลนของ
บุญบั้ งไฟ ผู้เข้าร่ วมพิธี กรรมและการละเล่น พิธีกรรมทั่วไป ทั้งจุดบั้ งไฟ ทั้ งทําบุญหลังจากเสร็จสิ ้น
งานและการปรับปรุ งปรับเปลี่ ยนงานบุญบั้งไฟ พบว่ า ความคิดเห็นหรื อความเชื่ อต่าง ๆ ที่มีต่อ
องค์ประกอบประเพณีบุญบั้ งไฟมีคล้ายคลึงกัน คือส่ วนใหญ่เห็นว่ าการละเล่นต่าง ๆ ที่ หยาบโลน
ล้วนเป็ นขั้ นตอนที่สําคัญที่ จะทําให้ได้รั บชัยชนะในการประกวดแข่งขัน และย ังเชื่อว่า บั้ งไฟของ
ขบวนที่สวยงามนั้ นจะขึ้ นสูงด้วย และเมื่ อเสร็จจากการแข่งขันบั้งไฟแล้ว ชาวบ้านก็แยกย ้ายกลับ
ผู ้ นําขบวนบั้ งไฟมาก็จะขนกลับหมู ่บ้านตน รุ ่ งเช้าได้เตรียมอาหารคาวหวานไปทําบุญที่ วัดใกล้บ้าน
เพื่อเป็ นนิ มิตว่าปี นี้ ฝนจะตกมากขึ้ น และสามารถจะทํานาได้ผลดีขึ้ น ส่ วนสถานที่ที่ใช้จัดงานบุญบั้ง
ไฟของกิ ่งอําเภอแคนดง เนื่องจากเป็ นที่ ตั้ งของสถานที่ราชการ และเป็ นแหล่งเจริ ญทางเศรษฐกิจ
ของหมู่บ้านเป็ นศูนย์กลางการค้าขาย การศึ กษา และการคมนาคม และอื่น ๆ ด้านความเหมาะสม
ของพื้นที่ ในแง่ภูมิศาสตร์ ในการจัดประเพณี บุญบั้งไฟ จึงมีความเหมาะสมในการจัดงานประเพณี
บุญบั้ งไฟ
สรุ ปผลกระทบการเปลี่ยนแปลงของสั งคมไทยที่มีต่ อประเพณีแซนโดนตา
ชาวเขมรส่ วนใหญ่ที่นับถื อพุทธศาสนามีความเชื่ อในเรื่องผลกรรม ดังนั้ นจึงนิยมทําบุญทํา
ทานกันเป็ นนิ จ เพื่อย ังประโยชน์ของตนในชาติภพต่ อ ๆ ไป ส่งผลให้เกิดเทศกาลงานบุญต่าง ๆ
ตลอดปี งานบุญอย่างหนึ่งที่ ถือว่าฝังรากลึกอยู ่ในวิถีชีวิตและจิตวิญญาณของชาวเขมรก็คือ
วันแซนโดนตา ซึ่ งตรงกับ “วันสารท” “บุญข้าวสาก” “บุญสลากภัต ” “บุญเดื อนสิบ” หรื อ “บุ ญชิง
เปรต” ของกลุ ่มชาวไทยในภาคอื่น ๆ ซึ่ งเป็ นพิธีกรรมที่จะต้องประพฤติปฏิบัติกันในเดื อนสิบ
พิธีกรรมเหล่ านี้ เป็ นการผสมผสานความเชื่อแต่โบราณของชาวบ้านในเรื่ องผี วิญญาณ ธรรมชาติ
ผสมผสานกับความเชื่ อที่ เข้ามาภายหลัง คือพระพุ ทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์ ดังนั้นพิธีกรรม
และการแสดงออกต่าง ๆ จึงเป็ นการกระทําตามความเชื่ อซึ่ งผสมกลมกลืนจนแทบแยกไม่ออกว่า
เป็ นพิธี กรรมความเชื่อแบบใด ปัจจุ บันนี้ แม้ว่าโลกของเราจะเจริญไปด้วยเทคโนโลยีที่ ทันสมัยในยุค
โลกาภิวัฒน์ แต่ ส่ วนหนึ่ งของชาวอีสานก็ย ังคงมีความเชื่ อว่าผีบรรพบุรุ ษย ังมีอยู่จริ ง โดยจะให้ความ
ช่วยเหลือคุ ้มครองลูกหลานให้อยู่เย็นเป็ นสุ ขเสมอมา ชาวอีสานจึ งมีความเคารพย ําเกรงต่อผีบรรพ
บุรุ ษไม่เสื่ อมคลาย ดังนั้ นผู ้ วิจัยจึงขอสรุ ปผลการวิจัยตามลําดับดังต่อไปนี้
องค์ ประกอบของพิธีกรรมแซนโดนตา
คําว่าแซนโดนตาเป็ นคําภาษาเขมร คําว่า แซน ในภาษาไทยตรงกับคําว่ า “เซ่ น ” หมายถึง
การเซ่นไหว้ ส่วนคําว่า “โดนตา” แปลว่ า “ยายตา” ซึ่ งพิ ธีกรรมแซนโดนตาก็คือการทําบุญเพื่อ