Page 251 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

230
บวชนาค ความศักดิ์ สิ ทธิ์ ของพญาแถน เรื่ องผีชอบอวัยวะเพศโดยเฉพาะการสมสู่ระหว่ างชายหญิง
การเซิ้ง การเสี่ยงกลอง (หรื อเรี ยกว่าตีกลองเปิ ่ ง) การทําบุญที่วัดควบคู่กับการจุ ดบั้งไฟ ความเชื่ อใน
ฮดสรงนํ้ าพระสงฆ์ และพระพุทธรูป ความเชื่ อต่อพระรัตนตรัย และต่อแผ่นดิน เป็ นต้น
ปัจจุบันความเชื่อไม่ ได้เกิดขึ้ นจริงเป็ นรู ปธรรม แต่เกิดขึ้ นเป็ นนามธรรมที่ชาวบ้านเชื่อว่าได้
ดําเนิ นการทําประเพณีทุกสิ่ งทุกอย่างแล้ว ย่อมเกิดความสุข ความเจริ ญ ความเป็ นสิริมงคลต่อตนเอง
และครอบครัว
จุดมุ ่ งหมายของประเพณี บุญบั้งไฟที่สํ าคัญ คื อ ต้องการเชื่อมโยงความเชื่ อเกี่ยวกับการ
ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ในเรื่ องการขอฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล และให้เพียงพอต่อการทํา
การเกษตร และเพื่อสร้างพลังใจในการทํางานของชาวอีสานให้มีความมั ่นใจว่า การทํานาปี นี้ จะ
ได้ผลดี ฝนตกอย่างเพียงพอแก่ การทําการเกษตรกรรมแน่นอน การจัดงานประเพณีบุ ญบั้งไฟ เป็ น
งานที่คู่กับวิถี ชีวิตชาวบุรี รัมย์ และชาวอีสานมาช้านาน เป็ นความภาคภูมิใจ ความอบอุ่นใจ ความ
มั ่นใจที่ จะมั่นคง ทําให้เกิดความสบายใจและมีความเชื่ อว่าจะอุดมสมบูรณ์ เพราะได้สนองความเชื่อ
ของตนเองที่มีต่ ออํานาจเหนื อธรรมชาติ
การทําบุญบั้ งไฟตั้ งแต่เริ ่ มแรก คือ การทําบั้ งไฟ ขบวนแห่ การเซิ้ง กรรมวิธีการผสมสูตรบั้ง
ไฟ การตอกบั้ งไฟจนถึงขั้นตอนที่เป็ นรู ปบั้งไฟ มักจะเป็ นสูตรลับเฉพาะของช่ างบั้ งไฟ เพราะเป็ น
ความสามารถเฉพาะตัวของช่างโดยเฉพาะที่ เป็ นความลับไม่สามารถเปิ ดเผยได้ บั้งไฟ คื อ บั้งไม้ไผ่ที่
มีลักษณะเป็ นกระบอก (เลา) ปั จจุบันนิยมใช้เหล็กแทน เพราะหาง่ ายสะดวกแก่การทําบั้ งไฟตาม
ขนาดที่ต้องการ การทําบั้ งไฟเริ ่ มจากการทําบั้ งไม้ไผ่หรือบั้ งเหล็ก แล้วแต่ขนาดของบั้ งไฟที่จะนํามา
บรรจุดินปื นหรื อหมื้อ ซึ่ งเป็ นส่ วนผสมของกํามะถันกับถ่ านนํามาตอกในบั้งให้แน่นที่ สุ ด แล้วนําไป
มัดใส่ ลําไม้ไผ่ขนาดยาวที่ได้รู ปร่างสวยงาม เพื่อเป็ นตัวบั้ งไฟ ส่วนหัวอาจมีลูกบั้งไฟขนาดเล็กมัด
ติดรอบ ๆ หัวบั้ งไฟก็ได้ เมื่อตกแต่งได้ที่สวยงามแล้ว อาจเป็ นบั้ งไฟที่สมบูรณ์ อาชีพทําบั้ งไฟ จาก
การศึกษาพบว่ า อาชีพช่างทําบั้ งไฟไม่ใช่ อาชีพหลักที่ ยึดถือประกอบอาชีพได้อย่างจริ งจังช่ างทําบั้ง
ไฟมีอาชีพหลักคือการทํานา ทําสวน ทําไร่ แต่การทําบั้งไฟส่ วนมากเป็ นอาชี พที่เป็ นงานอดิเรกที่ทํา
ในช่ วงเทศกาลบุญบั้งไฟเท่านั้ น หลายคนจึ งมีทัศนะที่ว่าการประกอบอาชีพทําบั้ งไฟเป็ นงานอาชี พ
สมัครเล่น ไม่ มีความสําคัญทางเศรษฐกิจแก่ครอบครัวแต่อย่างใด
การจัดประเพณีบุ ญบั้งไฟเป็ นการร่ วมกิ จกรรมในการสืบสานระหว่างความเชื่อดั้ งเดิมกับ
การอยู่ร่ วมกันในสังคมที่มีกิจกรรมร่ วมกัน ทางสังคมที่ ทุกคนอาศัยอยู่ในหมู ่บ้าน ตําบลหรื อพื้นที่
นั้ นในฐานะเป็ นหน้ าที่ของสมาชิกของสังคม เป็ นการเปิ ดโอกาสให้ทุกคนร่ วมสนุกสนานครั้ งใหญ่
และมีส่ วนร่วมในการแสดงออกถึงความสามัคคีเป็ นอันหนึ่ งอันเดียวกันในการเข้าร่ วมการทํางาน
เพื่อแสดงออกถึงความพร้อมเพรี ยง และความเสี ยสละของแต่ละคุ ้ม อันเป็ นความภาคภูมิใจของทุก