Page 228 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

207
ภาพประกอบ 188-193 เครื่องบู ชา เครื่องเซ่ นไหว ้ที่ใช้ในการประกอบพิธีกรรมในประเพณีแซนโดนตา
ขั้นตอนในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาที่บ้ านภู มิขนุน
วัฒนธรรมประเพณีเป็ นสิ่ งที่ แสดงถึงความเจริ ญรุ ่ งเรื องของมนุษย์ ที่ยึดถือปฏิ บัติ สื บทอด
กันมาเป็ นเวลายาวนานจนเป็ นที่ เคยชินของคนเรา และเป็ นสิ่ งที่ดี งามของสังคม วัฒนธรรมประเพณี
และความเชื่อที่ ทั้ง 3 กลุ่มชาติ พันธุ์ คื อ ชาติพันธุ์ลาว ชาติพันธุ์กู ย ชาติพันธุ ์เขมร ยึดถือปฏิ บัติ มีอยู่ 4
ประเพณี สําคัญ ๆ ที่จะต้องหยุ ดงานเพื่อไปประกอบพิธีต่าง ๆ คือ ประเพณี วันขึ้ นปี ใหม่ ประเพณีวัน
สงกรานต์ ประเพณี วันเข้ าพรรษา และประเพณี วันสารท ซึ่ งในกลุ่ มชาติพันธุ์เขมรจะเรี ยกว่า
“ประเพณี แซนโดนตา” กลุ่มชาติ พันธุ ์ลาวเรี ยกว่ า “วันสารทลาว” และกลุ ่มชาติ พันธุ์ กูยเรี ยกว่ า
“ประเพณี แซนเนี๊ ยะตา” เช่นเดี ยวกับวันตรุษจีนของชาวจีน และชาวไทยมักเรี ยกว่า “วันสารทไทย ”
มีประเพณี อี กประเพณี หนึ่ งที่ เป็ นของชนชาวอีสานตอนล่ าง คืออีสานใต้ นั ่นเอง ที่ ประกอบด้วย
จังหวัดบุ รี รั มย์ สุ รินทร์ ศรี ษะเกษ อุ บลราชธานี ซึ่ งเป็ นประเพณี ที่โดดเด่ นเฉพาะตัวที่ เรี ยกว่า
“ประเพณี แซนโดนตา” เป็ นประเพณี ของชุมชนที่เรี ยกตนเองว่า “ขะแมร์ บน” ซึ่ งส่วนมากประชาชน
ในพื้นที่ เหล่ านี้ จะใช้ภาษาเขมรในการสื่ อสารในชีวิตประจําวันทั้งเด็กและผู ้ ใหญ่
เดือนสิ บกลางเดือนกําหนดให้เป็ นวันสารทซึ่ งวันสารทของชาวเขมรจะมี 2 ช่ วง คือ สารท
เล็ก ตรงกับวันขึ้ น 15 คํ่า เดื อน10 และสารทใหญ่ตรงกับวันแรม 15 คํ่าเดือน10 ในวันสารทชาวบ้าน
ที่นับถื อศาสนาพุทธจะจัดข้าวปลาอาหาร ขนม ข้าวต้ม และที่จะขาดไม่ ได้คือ กระยาสารท ไปถวาย
พระสงฆ์ที่วัด พร้อมทั้งอุ ทิศส่วนกุศลให้แก่ผู ้ ล่ วงลับไปแล้ว ส่วนประเพณีแซนโดนตาจะเรี ยกสารท
เล็กว่า “เบ็นตูจ” และเรียกสารทใหญ่ว่า “เบ็นทม” คําว่า “เบ็น ” มาจากภาษาบาลีว่า “บิ ณฑะ”
แปลว่า ก้อนข้าว “ตูจ” แปลว่ า เล็ก “ทม” แปลว่ า ใหญ่
ในการศึกษาครั้ งนี้ ผู ้ ศึ กษาได้ทําการศึกษาที่บ้านภูมิขนุน ตําบลโสน อําเภอขุขันธุ์ จังหวัด
ศรีสะเกษ ซึ่ งอําเภอขุขันธุ ์ เป็ นเมืองเก่าแก่อายุกว่า 200 ปี เป็ นที่ ตั้ งถิ ่ นฐานของคนไทยหลายเชื้ อสาย
หลายภาษา เช่น เขมร ลาว ส่วย เยอ จัน เป็ นต้น มีจารี ตประเพณีและวัฒนธรรมที่ งดงามของท้องถิ่น