Page 207 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ 5
ผลวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงประเพณีแซนโดนตาของชาวไทยเขมร
ประเพณีวัฒนธรรมเป็ นสิ่ งที่ แสดงถึงความเจริ ญรุ ่ งเรืองของมนุ ษย์ที่ ยืดถือปฏิบัติสื บทอด
กันมาเป็ นเวลายาวนาน จนเป็ นที่ เคยชินของคนเรา และเป็ นสิ่ งที่ ดี งามของสังคมมีประเพณี และ
วัฒนธรรมที่งดงามของท้องถิ่น และหนึ่ งในประเพณี จํานวนนั้ นที่เป็ นของชนชาวเขมรส่ วนใหญ่ที่
นับถือพุทธศาสนามีความเชื่อในเรื่ องผลกรรม บุญ บาป นรก สวรรค์ นิพพาน เชื่อในเรื่ องการเวียน
ว่ายตายเกิดอยู่ในวัฏสงสาร และที่ สําคัญคือเชื่ อว่ามี “โลกนี้ โลกหน้า” ดังนั้ นจึ งนิยมทําบุญทําทาน
กันเป็ นนิ จเพื่อย ังประโยชน์ของตนในชาติ ภพต่อ ๆ ไป ส่งผลให้ เกิดเทศกาลงานบุ ญต่าง ๆ ตลอดทั้ง
ปี ประเพณี อย่างหนึ่ งที่ นับว่าฝังลึกอยู่ในวิ ถี ชี วิต และจิตวิ ญญาณของชาวเขมรเพื่อเป็ นการแสดง
ความกตัญ�ูกตเวทิตา ทําบุญอุทิ ศส่วนบุ ญส่วนกุศลแสดงออกถึงความระลึกถึงวิญญาณบรรพบุรุษ
ที่ ได้ล่ วงลับไปแล้ง ซึ่ งเป็ นประเพณี ที่ โดดเด่ นเป็ นเอกลั กษณ์ เฉพาะตัวของชาวไทยเขมร
อําเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ที่เรี ยกว่า “ประเพณี แซนโดนตา” เป็ นประเพณี เซ่นไหว้บรรพบุ รุษ
ของเขมรชาวไทย
ปัจจุบันสังคมไทยมักเปลี่ยนแปลงเป็ นอย่างมากทั้ งด้านวัตถุ ด้านความเชื่ อ ค่านิ ยม แต่ถึง
อย่างไรก็ตามการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาที่บ้านภูมิขนุ น อําเภอขุขันธ์ จังหวัดศรี สะเกษ ก็ ย ัง
ยึดถือเป็ นประเพณีและเป็ นพิธีกรรมหนึ่ งที่มีความสําคัญและปฏิบัติสื บทอดต่ อ ๆ กันมา เพื่อแสดง
ความกตัญ�ู กตเวที ย ้อนรําลึ กถึงบรรพบุ รุษผู ้ มี พระคุณสื บสานขนบธรรมเนียมที่ ลู กหลานต้อง
ปฏิบัติต่ อบิดามารดา ครู อาจารย์ และยึดหลักคําสอนทางศาสนา ชาวไทยเขมรจะจัดพิ ธีเซ่นสรวง
เป็ นประจําทุกปี ในที่นี้ ผู ้ วิจัยขอเสนอผลการวิ เคราะห์ผลกระทบการเปลี่ ยนแปลงประเพณีแซน
โดนตาของชาวไทยเขมร โดยจะกล่าวถึงองค์ประกอบ และขั้ นตอนของพิธีกรรม ซึ่ งถื อว่าเป็ นส่วน
สําคัญในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาของชาวไทยเขมร ตามลําดับดังนี้
การเปลี่ยนแปลงโครงสร้ างครอบครั วและเครือญาติ
วิถีครอบครัวในอดีตจะใช้ชี วิตอยู่ในครอบครั วระบบขยาย คือเป็ นครอบครั วของฝ่ ายหญิง
บนที่ดินของฝ่ ายหญิง มักจะมีตายาย พ่อแม่ ป้ าลุง น้าสาว น้ าเขย สามีภรรยา บุตรหลาน ฯลฯ ซึ่ งอยู ่
กันอย่างเรี ยบง่าย ช่วยกันทํางาน หุ งหาอาหารในครอบครัวเดียวกัน ใช้ภาษาเขมร (ภาษาถิ่ น) เป็ น
การสื่ อสาร เครื่ องนุ่ งห่ มต่าง ๆ ก็มีการหยิบยืมกันใช้สอย ภายในบริ เวณบ้านจะปลูกพื ชนานาชนิด
ทั้ งยืนต้น ล้มลุก พืชสวน พืชยา พืชให้สี และเครื่องเทศ ฯลฯ นอกจากนี้ ก็ย ังมีการเลี้ ยงวัว ควาย สุกร