Page 167 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

146
จากการศึกษานี้ พบว่า สูตรผสมหมื้อ (ดินปื น) ในจังหวัดบุรี รัมย์ปัจจุบันมีส่ วนผสมคล้ายกับ
สมัยก่อน เพียงแต่ในบางท้องถิ่ นและบางหมู่บ้านจะผสมดินปื นตามแบบสมัยโบราณ หรือชาวบ้าน
บางคนจะไม่ทําดินปื นเองเหมือนสมัยก่อนแล้ว เพราะยุ่งยากและเสี ยเวลา จะซื้ อดินปื นสําเร็ จรูปมา
ใช้แทน และในปั จจุ บันนี้ มีการปรับเปลี่ ยนส่ วนผสม เช่น การใช้ปุ๋ ยยูเรี ย ร่ วมกับดินประสิ ว หรื อบาง
สู ตรจะใช้ปุ๋ ยยูเรี ย ผสมกับถ่าน กํ ามะถัน และนํ้ า หรื อบางสู ตรอาจจะผสมด้วยนมสด หรื อนํ้ าส้ม
มะขามเปี ยก ผสมให้เข้ากัน (สัมภาษณ์ นายจิตติชัย แจ้งสนาม) จะทําให้เป็ นการเพิ่มแรงจุดระเบิ ดช่วย
ให้บั้ งไฟขึ้ นสูง และย ังเป็ นการลดค่าใช้จ่าย เนื่องจากในปั จจุ บันดินปะสิวมี ราคาสูง และหาซื้ อยาก มี
จําหน่ายในท้องตลาดบรรจุ เป็ นลัง ๆ ละ 12 กิโลกรัม ราคา 820 บาท ส่ วนปุ๋ ยจะมีราคาต้นทุนตํ่ ากว่า
บรรจุลังละ 25 กิ โลกรัม ราคา 700 บาท เวลาจะใช้อัดลงในท่อพีวีซีก็ตักชั ่งบนตาชั่ง ไม่ต้องคํานวณ
ส่ วนผสมแบบสมัยโบราณ การบรรจุดิ นปื นในปัจจุ บันที่จังหวัดบุรีรั มย์ และท้องถิ ่นอื่น ๆ จะใช้แม่
แรงอัดด้วยระบบไฮโดรลิก เพราะทําให้ทุ่นเวลาไปได้มาก โดยมีช่ างบั้ งไฟผู้ ชํานาญคอยควบคุมดู แล
จนกว่าจะเสร็จสิ ้น ซึ่ งในการบรรจุดิ นปื นถ้าผสมดินปื นแรงไป บั้งไฟจะเกิดระเบิดเสียก่อน หรื อพอ
ขึ้นได้เล็กน้อยก็จะระเบิดกลางทาง เรี ยกว่า บั้ งไฟแตก ถ้าผสมดินปื นอ่อนไป บั้งไฟขึ้ นไปย ังไม่พ้น
ฐานปล่อยก็ ตกลงคํารามอยู่บนพื้นดินหรือคํารามอยู่กับที่ เรี ยกว่า บั้ งไฟซุ เพราะฉะนั้ นจะขึ้ นอยู่กับ
เคล็ดลับต่างๆ เพราะเป็ นกรรมวิ ธีเฉพาะ และมักปกปิ ดเป็ นความลับของช่างทําบั้งไฟแต่ละคนว่าจะ
ใช้หมื้ อบรรจุลงในตัวบั้ งไฟเพื่อจะทําให้บั้ งไฟขึ้นสู งแค่ไหน และขึ้ นอยู่กับกลวิธีในการทําตามสู ตร
ของช่างทําบั้ งไฟแต่ละคน ทั้ งนี้ ขึ้นอยู่กับความชํานาญ และประสบการณ์ ในการทําของช่างทําบั้ งไฟ
แต่ละคน (สุ ภาพ จุฑาทิพรัตน์. 2550 : สัมภาษณ์ )
ภาพประกอบ 18-19 ถ่านที่ ใช้ในการทําหมื้ อ (ดินปื น)