Page 154 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ 4
ผลวิเคราะห์การเปลี่ ยนแปลงประเพณีบุญบั้ งไฟของชาวไทยลาว
การทํานานับว่าเป็ นอาชีพหลักชาวอีสานส่วนมากจะประกอบอาชี พนี้ ชาวอีสานมีประเพณี
ทําบุญอย่างหนึ่ ง คือบุญบั้ งไฟ เป็ นการทําบุญในเทศกาลทําบั้งไฟ ซึ่ งนิ ยมทํากันในเดือนหก บางที จึง
เรี ยกว่าบุญเดือนหก บางคนอาจเรี ยกบุ ญบ้องไฟ หรือบุญสัจจะ เป็ นประเพณีที่ สื บทอดต่อกันมาซึ่ ง
มาจากวัฒนธรรมที่มีพื้ นฐานมาจากภู มิปัญญาและกุศโลบายอั นชาญฉลาดของบรรพบุรุ ษ ได้ถู ก
ถ่ายทอดจากรุ ่ นสู่ รุ ่น ด้วยแรงความเชื่อ และความศรั ทธาในอํานาจของเทพเทวาที่บันดาลให้ฟ้ า
ฝนตกถูกต้องตามฤดูกาลและพอเพียงแก่ข้าวกล้า จุดประสงค์ของการทําบั้ งไฟก็ไม่ ใช่เพื่อการแสดง
ความลํ้ าหน้ าของเทคโนโลยีแต่ การทําบั้ งไฟในภาคอีสานถื อเป็ นภู มิปัญญาชาวบ้าน ที่ทําขึ้ นเพื่ อ
นําไปจุ ดในงานบุญบั้งไฟ ซึ่ งเป็ นประเพณีทําบุญขอฝน ดังนั้ นในการศึกษาครั้ งนี้ ผู ้ วิจัยขอเสนอผล
วิเคราะห์ การเปลี่ยนแปลงประเพณี บุ ญบั้ งไฟของชาวไทยลาว กิ ่ งอํ าเภอแคนดง จังหวัดบุรี รั มย์
ตามลําดับดังนี้
การเปลี่ยนแปลงวิถีเกษตรกรรม
ประเทศไทยเป็ นประเทศเกษตรกรรมประชากรส่ วนใหญ่จะประกอบอาชี พทําไร่ ทํานา
เพราะฉะนั้ นการที่ฝนตกต้องตามฤดู กาลนั้ นถือเป็ นเรื่ องสําคัญยิ่งในสมัยก่อนหากคราใดที่ฝนไม่ตก
เกษตรกรเดือดร้ อนหนัก เพราะไม่ มีนํ้ าในการทําไร่ ทํานาเพาะปลูกพืช จึงต้องพึ่ งพาพิธีกรรมต่าง ๆ
ไม่ ว่าจะเป็ นการแห่นางแมว หรื อหากเป็ นเดื อนหกนั้ น(ประมาณเดือนพฤษภาคม) ชาวอี สานจะ
ประกอบพิธี "บุญบั้ งไฟ" หรือในบางแห่งเรี ยกว่า "บุ ญสัจจะ" ซึ่ งถือเป็ นหนึ่ งในประเพณี สิ บสอง
เดือน หรื อที่เรี ยกว่า "ฮีตสิบสอง" นั ่นเอง การจัดทําบุญบั้งไฟขึ้ นเพื่อบูชาอารักษ์หลักเมือง เป็ น
ประเพณี ทําบุญขอฝนจากพญาแถนเพื่อให้ฝนตกต้องตามฤดูกาลบ้างคนหรื อวัวควายอาจเกิดป่ วยเป็ น
โรคต่ าง ๆ บ้างเป็ นต้น และเมื่อทําบุญดังกล่ าวแล้ว ก็ เชื่ อว่าฟ้ าฝนจะอุ ดมสมบูรณ์ ประชาชนใน
หมู่บ้านนั้ นจะอยู่ เย็นเป็ นสุขเพราะมีอาหารข้าวปลาที่ บริบูรณ์ทั้ งปราศจากโรคภัยอีกด้วยวิถีชี วิตความ
เป็ นอยู่ของชาวอีสานที่ดํารงชี พอยู่ในสั งคมเกษตรกรรม ตามสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่ แห้งแล้ง
กันดารนั้ น ในความเชื่อต่อการดําเนิ นชีวิตที่มีความผาสุ กและเจริ ญรุ่ งเรืองเกิ ดขึ้ นแก่ครอบครัว และ
บ้านเมื องก็ต้องมีการประกอบพิธีกรรม มีการเซ่นสรวงบูชาสิ่งศักดิ์ สิ ทธิ์ ทั้งหลาย และร่ วมทําบุญตาม
ประเพณี ทางพุทธศาสนาด้วยทุก ๆ เดือนในรอบปี นั้ นมีการจัดงานบุญพื้นบ้านประเพณี พื้นเมืองกั น