Page 140 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

119
49 ก้อน แต่ต่อมา บายเบ็นที่ ว่านี้ ก็คื อข้าวต้มมัดที่ชาวบ้านนิ ยมทํากันในเทศกาลเบ็นนั ่นเอง ทุ ก
วันนี้ บายเบ็นคือ ข้าวเหนี ยวที่ปั้ นเป็ นก้อน ผสมด้วยกะทิ กล้วย ถั ่ว ฯลฯ แตกต่างกันไปแล้ว แต่
ความนิ ยมของแต่ละท้องถิ่น
ในเทศกาลนี้ ถือกันว่าข้าวเหนี ยวเป็ นสัญลักษณ์ของความสามัคคี การอยู ่ร่วมกันอย่างสันติ
นอกจากจะปั้ นข้าวเหนี ยว ห่อข้าวต้มมัดไปถวายพระที่ วัดแล้วผู ้ คนนิ ยมกินข้าวเหนี ยวกันมากใน
เทศกาลนี้ เพราะถือว่ าเอาความหมายที่ข้าวเหนี ยวเกาะติดกันเป็ นก้อน ญาติ มิตรก็จะเกาะเกี่ ยว
สัมพันธ์กัน ไม่กระจัดกระจายพลัดพราก
5. บายบัดโบ เป็ นภาษาบาลี ส่ วนภาษาสั นสกฤตจะอ่านว่า บายบาดตระโบ ส่ วนภาษา
เขมรเรี ยกว่า บายบัดตระโบ ซึ่ งมี คนตี ความหมายแตกต่างกันไปจากความหมายเดิ ม คํานี้ มี
ความหมายและนัยสําคัญต่อการทําบุญในเทศกาลนี้ มาก แปลว่าข้าวที่ ใช้สําหรับใส่ บาตรพระ เป็ น
ข้าวที่ ทําให้บาตรเต็ม
เหตุที่เรียกเช่ นนี้เพราะมีคติ ความเชื่อที่ว่ า
1. บุญนี้ ทุกคนต้องร่วมกันจะขาดไม่ ได้
2. ผีเปรตที่ “หลงวัด” หาญาติพี่น้องของตนไม่เจอ เนื่ องจากไม่ มาทําบุญให้จะต้องทน
ทุกข์เพราะความหิวโหย และโกรธเกรี้ ยวสาปแช่งผู้ที่ย ังมีชี วิตอยู ่ให้มีอันเป็ นไป
3. บาตรพระที่ตั้ งไว้ให้ใส่บาตรนั้ นย ังไม่เต็ม ต้องให้ทุ กคนนําข้าวไปใส่ บาตร บาตร
เหล่านั้ นจึ งจะเต็มบริ บู รณ์ หากว่าขาดใครคนใดคนหนึ่ งไปก็ ถือว่ าบาตรนั้ นย ังไม่ เต็ม แม้ว่าใน
ความเป็ นจริ งบาตรทุกบาตรจะล้นออกมาแล้วก็ตาม
ดังนั้ น การทําบุญในเทศกาลนี้ จึงเน้นที่ การตักบาตร หรื อ ด๊ะ-บาด หรื อ ร๊วบ-บาด (ในภาษา
เขมร) โดยทางวัดจะตั้ งบาตรไว้ประมาณ 9 บาตร เพื่อให้ทุกคนได้ตั้ งบาตร เมื่อตักบาตรครบทั้ง
9 บาตรแล้ว ทุกคนต้องหยิบข้าวกํามือหนึ่ งใส่ในจานหรื อภาชนะอื่นที่วางอยู่ข้าง ๆ บาตรที่ 9
นั้ นสําหรั บให้ผีไร้ญาติที่ ไม่มีใครทําบุญไปให้ จึงเป็ นการทําบุญที่ทุ กคนทําด้วยใจบริ สุ ทธิ์ และเป็ น
สุ ขเพราะถือว่ าการทําให้บาตรพระเต็มบริ บูรณ์ เป็ นทั้ งการอุ ทิศส่ วนกุศลให้กับญาติมิตรที่ล่ วงลับ
ไปแล้ว และกับผีเปรต ผีไร้ญาติ และผีอื่ นๆ ให้ได้รั บผลบุญอย่างถ้วนหน้าด้วย
6. ผะ-กา-เบ็น, ผะ-กา-บาย-เบ็น หรือดอกข้าวบิ ณฑ์ เป็ นชื่อที่ ใช่ เรี ยกดอกหญ้าชนิ ดหนึ่ ง
ดอกเล็ก ๆ สี ขาวมีก้านยาว รู ปร่างดอกเป็ นกรวยกลมยอดแหลม พบมากตามท้องนา มักออกดอก
ในช่วงเทศกาลนี้ พอดี ชาวบ้านจึงเรี ยกว่าผกาเบ็น หรือผกาบายเบ็น ผกาเบ็ นที่ชาวบ้านประดิษฐ์
ขึ้ น จะมีลักษณะคล้ายกับดอกหญ้าชนิดหนึ่ ง แต่มีขนาดใหญ่ กว่ามาก บนยอดดอกข้าวบิ ณฑ์นั้ น
มักจะทําเป็ นรู ปหงส์แบกเทียน สําหรับจุดถวายทุกคืนในเทศกาลเบ็น กล่าวกันว่ า ผกาเบ็นนี้ เป็ น