Page 129 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

108
3. อุปกรณ์ ต่าง ๆ ที่ใช้ ในการประกอบพิธีกรรม
อุ ปกรณ์ต่ าง ๆ ในการประกอบพิธีกรรม หมายถึ ง วัตถุสิ่ งของ ที่นํามาใช้เป็ น
เครื่องเซ่นไหว้และใช้เป็ นภาชนะใส่เครื่องเซ่นไหว้ในการประกอบพิ ธีกรรมแบ่งออกเป็ น 3
ประเภท ใหญ่ๆ คือ เครื่ องบูชา เครื่ องสังเวย และภาชนะใส่ เครื่ องบูชาและเครื่ องสังเวย ดังนี้ คื อ
(เพชราภรณ์ โสลําภา. 2537 : 64-73)
1. เครื่ องบูชาประกอบด้วยดอกไม้ ธู ปเทียน อย่างละ 5 คู ่ เรี ยกว่า กรวย 5 ใช้
จุดบูชาก่อน พิ ธีเลี้ ยงผีบรรพบุ รุษเป็ นการเชิญวิ ญญาณแซนโดนตา ให้รับทราบและเตรี ยมพร้ อมที่
จะรับเครื่ องเซ่ นไหว้ต่าง ๆ สํ าหรับกรวยนั้ นทําด้วยใบตองสด แล้วพันให้เป็ นรู ปกรวย แล้วนํามา
บรรจุใส่ดอกไม้ เทียน อย่างละ 5 คู ่ จึงเรี ยกว่า กรวย 5 ใช้แทนความหมายของ ขันธ์ 5 (รูป
เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ) ซึ่ งเป็ นของไม่แน่ นอน ฉะนั้นกรวย 5 จึ งถื อเป็ นสั ญลักษณ์
แทนขันธ์ 5 นั้นเอง
2. เครื่ องสั งเวย ประกอบด้วย เครื่ องดื่ม เหล้า บุ หรี่ อาหารคาวหวานต่าง ๆ เสื้ อผ้า
อาภรณ์ เครื่ องประดับพร้ อมเงินทองที่ลูกหลานมีอยู ่นํามาเซ่ นด้วย เครื่ องเซ่ นไหว้บรรพบุรุษ แบ่ง
ออกได้ดังนี้
2.1 เครื่ องดื่มในสมัยก่อนนิยมนํ้ าดื่มธรรมดามาเป็ นเครื่ องเซ่ นไหว้า แต่ปัจจุ บัน
นี้ มีการนําเอานํ้ าอัดลมชนิ ดต่าง ๆ เข้ามาเป็ นเครื่องเซ่ นไหว้ด้วย เพราะการนําเอานํ้ าอัดลม มาเป็ น
เครื่องเซ่นไหว้ แสดงออกถึงฐานะทางเศรษฐกิจของวงศ์ตระกูลนั้นด้วย สําหรับนํ้ าดื่มหรื อนํ้ าอัดลม
นี้ จะใช้เป็ นเครื่ องเซ่ นไหว้ได้ทั้ งระดับครอบครั วระดับเครื อญาติ และระดับชุ มชน นอกจากนี้
ลูกหลานย ังต้องหาเหล้าส่ วนมาก เป็ นเหล้าโรงหรื อเหล้าขาวที่ มีจําหน่ายอยู่ทั ่วไปตามร้ านค้าใน
หมู่บ้าน เหล่านี้ จะจัดเป็ นเครื่ องเซ่นไหว้ เฉพาะระดับครอบครัวกับระดับเครื อญาติเท่านั้ น ไม่ นิยม
นําไปเซ่ นไหว้ในระดับชุมชน เพราะในระดับชุมชนนั้ น มีการประกอบพิธี กรรมที่วัด จึงไม่มีการ
เซ่ นเหล้า เพราะถือว่าเป็ นการผิดศีลจะทําให้ ไม่ได้บุญ และเป็ นที่น่ าสังเกตอยู่ประการหนึ่ งคือ การ
นําเอานํ้ าชนิ ดต่ าง ๆ มาเป็ นของเซ่ นไหว้นั้ น ไม่ มี ข้อบั ญญัติ ตายตัวและไม่ถื อเป็ นข้อปฏิ บัติ ที่
เคร่งครัด ส่ วนมากจะเป็ นนํ้ าที่ใช้ในวิถีชี วิตของชาวบ้านโดยทั่วไป
2.2 อาหาร อาหารที่นํามาเป็ นเครื่ องเซ่นไหว้นั้ นมีทั้ งอาหารคาวหวานมีทั้ งพวก
ผัด พวกทอดและอาหารแห้ง การเตรี ยมอาหารสําหรับการทําบุญในวันแซนโดนตาจะแบ่งออกเป็ น
4 ส่วน คือ ส่ วนที่ 1 เลี้ ยงดูกันภายในครอบครั ว ส่วนที่ 2 ทําไว้เลี้ยงดู ญาติพี่ น้อง ส่ วนที่ 3
นําไปเป็ นเครื่ องสังเวย แก่บรรพบุรุ ษผู้ ล่ วงลับไปแล้ว และส่วนที่ 4 นําไปถวายแด่พระภิ กษุสงฆ์
รายละเอียดของอาหารที่ใช้ในการจัดเตรี ยมมีดังนี้ คื อ