Page 205 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ในอดีต ก่อนทําพิธีแต่งงานคู ่บ่าวสาวชาวไทยญ้อจะทําการสู ่ขวัญน้อยก่อน โดยจะดูฤกษ์
ยามดีว่าจะสู่ขวัญน้อยเวลาใด การสู่ ขวัญน้อยนี้ จะสู่ขวัญที่ บ้านฝ่ ายชาย และบ้านฝ่ ายหญิงหรื อจะมาสู่
ขวัญร่ วมกันที่บ้านฝ่ ายหญิงก็ได้ โดยมีหมอสู่ ขวัญหรื อพราหมณ์ เป็ นผู้ ทําพิธีสู ่ขวัญ การเชิ ญหมอสู่
ขวัญหรื อพราหมณ์มาสู่ขวัญนี้ ต้องมีดอกไม้ 1 คู่ เทียน 1 คู่ ใส่ ในจาน พ่อแม่หรื อญาติผู ้ ใหญ่ของคู่
บ่าวสาวจะเป็ นผู ้ ไปเชิญการสู่ขวัญน้อย
การสู่ขวัญน้อย จ้าบ่าวเจ้าสาว และเพื่อนเจ้าบ่าวเจ้าสาวจะต้องมานั ่ งลงกระทําพิธีที่บริเวณ
ที่ตั้ งพาขวัญเมื่อทุกคนนั่งที่เรี ยบร้อยแล้ว หมอสู่ ขวัญหรื อพราหมณ์ จะให้คู ่บ่าวสาวจุดเทียนและเริ ่ ม
พิ ธีสู่ ขวัญน้อย เมื่อสู่ขวัญเรี ยบร้อยแล้ว หมอสู่ ขวัญจะพรมนํ้ามนต์ ให้คู่บ่าวสาว และเพื่อนบ่าวสาว
การแต่งกายของเจ้าบ่าวเจ้าสาวในพิธีสู ่ขวัญน้อย เจ้าบ่าวจะแต่งกายสุ ภาพตามสมัยนิ ยมมีผ้า
พาดบ่าถักด้วยด้ายสี ขาว เจ้าสาวจะใส่ เสื้ อตามสมัยนิ ยม โดยนุ่งผ้าถุงทอด้วยไหมมีผ้าพาดบ่าถักด้วย
ด้ายสี ขาวเช่นกัน การแต่ งกายของหมอสู่ขวัญใส่ เสื้อแขนยาวสี ขาว เหน็ บหูกระต่ายสี ดําที่คอเสื้ อ มี
ผ้าพาดบ่าสีขาว นุ่ งโจงกระเบนสี ขาว ถุงเท้าสีขาว เมื่ อพรมนํ้ ามนต์ในมือจะถือไม้เท้ารู ปงู ประกอบ
พิ ธีสู่ ขวัญ สําหรับผ้าพาดบ่าหรือผ้าเบี่ยงนี้ ใส่ เพื่อคารวะเจ้าโคตรตามประเพณี เมื่อสู่ ขวัญน้อย
เรี ยบร้ อยแล้ว ถ้าได้ฤกษ์ที่กําหนดไว้ขบวนแห่ขันหมากจะเริ่ มแห่ไปย ังบ้านเจ้าสาวแต่ถ้าติดด้วยฤกษ์
ดาวเพดาน เชื่ อดาวผลคุณี เพดานตอนหน้า คือ ฤกษ์บุ รพผลคุณี อี กชื่อหนึ่ งเรี ยกว่าดาวแรดตัวผู ้ มี
ดวง เพดานตอนหลัง คือ ดาวฤกษ์อุดรผลคุณี อีกชื่ อหนึ่ งเรี ยกว่า ดาวแรดตัวเมียมี ดวง ซึ่ งขบวน
แห่ นั้ นจะหันหน้ าตรงกับดาวเพดานไม่ได้ จะต้องเลื่อนวันแต่งงานออกไปอีก แต่ถ้าย ังฝื นแห่ ต่อไป
เรี ยกว่าขะลํา เชื่อว่าจะมีการตายเกิดขึ้ น ถ้าจําเป็ นต้องแต่งงานในวันนั้ นจะต้องแก้เคล็ดโดยตั้งขบวน
แห่ หันหลังให้ดาวเพดาน หรื อเอียงข้างเข้าหาดาวเพดาน
ฤกษ์ดาวเพดานที่จะโคจรมาในรอบเดือนแต่ละปี มี ดังนี้
เดือน 1, 2, 3 อยู่ ทิ ศตะวันตก
เดือน 4, 5, 6 อยู่ ทิ ศเหนือ
เดือน 7, 8, 9 อยู่ ทิ ศตะวันออก
เดือน 10, 11, 12 อยู่ ทิ ศใต้
ขบวนแห่ ขันหมาก พิ ธีการแต่งงานของชาวไทยญ้อจะมี ขบวนแห่ขันหมากพร้ อมเจ้าบ่าว
เพื่อไปกระทําพิธีสู ่ขวัญแต่งงานที่บ้านเจ้าสาว ขบวนแห่ขันหมากพร้ อมเจ้าบ่าวจะมีพิ ธีการดังนี้
1. เจ้าบ่าวแต่งตัวนุ่ งผ้าเข็ญ คลุ มเบี่ยงด้วยผ้าแพรสีขาว (ผ้าเข็น คื อ ผ้าทอด้วยไหม)
2. ยอดกล้วย ยอดอ้อย มัดรวมกับเที ยน 1 คู่ ให้เจ้าบ่าวถื อมาในขบวนแห่ส่ วนคู่บ่าว 1
คน (เพื่อนเจ้าบ่าว) แต่งตัวเรี ยบร้อยเคยกางร่ มให้เจ้าบ่าวขณะเดินแห่ ไปบ้านเจ้าสาว (ยอดกล้วย ยอด
อ้อยที่ถือมานั้ นเมื่อขึ้นบ้านเจ้าสาวแล้วจะต้องนําไปเหน็บไว้ที่ขื่อใต้หลังคาบ้าน)