Page 202 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ในอดีต ชาวไทยญ้อซึ่ งเป็ นชนกลุ่มน้อยในภาคอีสานนั้ น ก่อนที่ชายจะไปสู่ ขอหญิง ฝ่ าย
ชายต้องจัดขันหมากไปด้วย ในขันหมากมี หมาก พลู บุ หรี่ สุ รา 1 ขวดกับเงิน 2 บาท 4 บาท
ตามฐานะนุ รูปและมี ผ้าขาวปิ ดปากขัน ตามภาษาญ้อเรี ยกว่า “เหล้าไขตู พลูไขปาก หมากไขคอ”
เมื่ อฝ่ ายชายพูดสู่ ขอฝ่ ายหญิงตกลงยินยอมแล้วก็เปิ ดเอาของในขัน แล้วกําหนดสิ นสอดทองหมั้น
ตามภาษาญ้อเรี ยกว่า “คาดค่านางวางค่าเท้า” ถ้าเป็ นคนมีหลักฐานหรื อมีตระกูล มักกําหนดสิ นสอด
12 ตําลึง ทองคํา หนึ่ งเบี้ ย(หนักสองบาท) และช้างกับควาญ ถ้าไม่มีช้างกับควาญต้องคิดเป็ นเงิน 30
ตําลึง การสู่ขอนี้ ส่ วนมากจะต้องดูฤกษ์ยามก่อน ตามในการสู่ ขอนี้ เถ้าแก่จะต้องเป็ นคนรับรองความ
ประพฤติ ของฝ่ ายชายด้วย เพื่อที่ ผู ้ ปกครองของฝ่ ายหญิงจะได้มีความมั่นใจและสบายใจในการที่ตน
ยอมยกบุตรสาวให้
ในการไปสู่ขอจะต้องดูฤกษ์และวันดีก่อนแต่ฤกษ์นี้ ไม่จํากัดเดือนและวัน ฤกษ์ดี วันใดก็จะ
ไปสู่ ขอวันนั้ น เมื่อถึ งกําหนดวันสู่ ขอฝ่ ายชายจะต้องเตรี ยมการดังนี้
1. หาพ่อล่าม 2 คน คื อล่ามใหญ่และล่ ามน้อย ล่ ามใหญ่คือญาติผู ้ ใหญ่ที่เป็ นเขยของ
พ่อแม่ทางฝ่ ายชาย เช่น ลุงเขย น้าเขย ส่วนล่ ามน้อยจะเป็ นใครก็ได้ตามความเหมาะสมล่ามทั้ งสอง
คนนี้ จะทําหน้าที่เป็ นคนกลางในการสู่ขอและต่อรองสินสอดทองหมั้นด้วย ผู้เป็ นพ่อล่ ามจะทําหน้าที่
ดู แลความประพฤติและความเป็ นอยู ่ของคู่แต่ งงานตลอดไปด้วย
2. ดอกไม้ 1 คู่ เทียน 1 คู่ จาน 1 ใบ คือขันขอ ซึ่ งจะขาดในพิธีสู่ ขอไม่ได้
3. เหล้า 1 ขวด ไก่ต้ม 1 ตัว คือค่าจ้างถามสินสอดทองหมั้น ซึ่ งจะขาดในพิธี สู่ ขอ
ไม่ ได้เช่ นกัน
4. เงินสําหรั บไขคําปาก คื อเงินจ้างถามสินสอดทองหมั้ น ถ้าคนในหมู่บ้านเดียวกัน
ประมาณ 100-200 บาท แต่ถ้าเป็ นคนในหมู่บ้านอื่นหรื อคนต่างถิ่นจะเพิ ่มขึ้นอีกตามความเหมาะสม
5. เถ้าแก่ฝ่ ายชาย (ชาย-หญิ ง) เพื่อจะมาเป็ นสั กขีพยานในการสู่ขอ ถ้าไม่มีขันขอและ
เงินไขคําปากมา เถ้าแก่ฝ่ ายหญิงจะไม่เจรจาด้วย เพราะถื อว่าไม่ถู กต้องตามประเพณี
เมื่อไปถึ งบ้านฝ่ ายหญิงแล้ว จะมีเถ้าแก่ฝ่ ายหญิงนั ่งคอยอยู่ ฝ่ ายชายจะให้ ล่ามใหญ่เป็ นผู้ ถื อ
ขันขอไปวางตรงหน้าเถ้าแก่ฝ่ ายหญิง ล่ามใหญ่จะพูดว่า “วันนี้ เป็ นวันดีวันปลอดจะมาขอ นางสาว
.........(บอกชื่ อจริ งและนามสกุลจริ ง) ให้แก่ นาย.......(บอกชื่อจริ งและนามสกุลจริง) เถ้าแก่ฝ่ ายหญิง
จะรับขันขอ แล้วจะหยิบดอกไม้และเทียนไว้ แล้วส่ งจานคืนให้ฝ่ ายชายและจะพูดกับล่ ามว่า ขอถาม
ฝ่ ายหญิงก่ อนโดยพูดว่า “ปลูกเรื อนตามใจผู ้ อยู ่ผูกอู่ตามใจผู้ นอน” จะถามพ่ อถามแม่และถามตัว
เจ้าสาว เมื่อถามแล้วทุกคนตอบรั บว่า “เอา” จึงดําเนินขั้นตอนต่อไป
เถ้าแก่ฝ่ ายหญิงจะถามล่ามว่า “อยากได้ไวอยู ่ หะ”(อยากแต่ งงานเร็วหรื อไม่) ล่ามฝ่ ายชาย
ตอบว่า “ไวทอเลอแห่งดี๋”(เร็ วเท่าไร่ ยิ ่งดี ) ต่อจากนั้ นจะพูดต่อเรื่ องสินสอดทองหมั้ น โดยล่ามใหญ่