Page 179 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

หมู่เป็ นเพื่อนจะรวมเป็ นกลุ่ม ๆ เดินผ่านหน้าบ้านสาวที่ตนหมายปอง บางคนที่มีความสามารถทาง
ดนตรี ก็จะเล่ นปี่ เล่นแคน หรื อกระจับปี่ ตามความถนัด ส่วนผู ้ ที่เล่นดนตรี ไม่ได้ก็จะร้องเพลงหรื อ
ขับลําเข้ากับเสี ยงพิณ เสียงแคน อย่างน้อยที่สุ ดก็ปรบมื อเป็ นจังหวะสนุกสนานไปด้วย เสียงดนตรี
เหล่ านี้ เป็ นสื่อที่มีความหมายและรู ้กันระหว่างหนุ ่ มสาวเป็ นอย่างยิ ่ง
เป็ นธรรมเนียมของหญิงสาวชาวผู้ ไทย เมื่อชายหนุ่ มถึงบ้านเรื อนแล้ว พอเงียบ
เสี ยงดนตรี หญิงสาวจะเชื้ อเชิญขึ้ นบนเรื อน หรื อเชิญนั่งที่ร้ านปั ่นฝ้ าย พร้อมทั้งนําหมากพลู บุหรี่
นํ้ าดื่มที่เตรียมไว้มาต้อนรับด้วยอัธยาศัยไมตรี โดยมารยาทของชายหนุ่มที่ย ังไม่ สนิทสนมกับหญิง
สาว จะขึ้ นไปนั่งใกล้หัวบันไดบ้าน เมื่ อฝ่ ายหญิงสาวเชื้ อเชิญหรื อได้รับอนุ ญาตแล้วจึงจะเข้าไปนั่ ง
ในที่ อันควร ซึ่ งหญิงสาวจัดปูเสื่อสาดไว้ และต้องนั ่งในที่ ทางที่เป็ นได้จากแสงไต้ ตะเกียง ตรงข้าม
กับหญิงสาวซึ่ งมักนั่ งหลบแสงไฟ เมื่อสนิ ทสนมกันมากขึ้ นจึงนั ่งใกล้หญิงสาวได้ ในระยะผูกไมตรี
ชายหนุ ่ มจะไม่นั ่งคุ ยนานจนเกินไป จนกว่าจะสังเกตว่าฝ่ ายหญิงพึงพอใจจึงอยู่ต่อดึ กดื่ นค่อนคืนแล้ว
จึงกลับเรื อนตน
หญิ งสาวมักจะไม่นั ่งทํางานในบ้านเรื อนหรื อลงข่วงคนเดี ยว อาจมีเพื่อนนั ่ งทํางาน
พูดคุยกันไป ถ้าเป็ นบนเรื อนจะมีบิดามารดาหรื อญาติพี่น้องนั่งเป็ นเพื่อน เมื่ อเป็ นเช่ นนี้ ชายหนุ ่ ม
จะต้องทักทายพ่อหรื อแม่ของหญิงสาวก่ อน และโดยธรรมเนียมเช่ นเดียวกัน หลังจากทักทายแขก
แล้ว สักครู่ หนึ่ งพ่อหรื อแม่ของหญิ งสาวจะขอตัวเข้าไปพักผ่อนในห้องนอน เปิ ดโอกาสให้ชายหนุ่ม
และหญิงสาวพูดจากันตามประสาคนรักชาวผู้ ไทยนอกจากจะใช้ถ้อยคําหยอกล้อกันตามประสาคนรัก
แล้ว ย ังมีการใช้บทกลอนที่เป็ นปฏิ ภาณโวหารเกี้ ยวพาราสีที่เรี ยกว่า “ผญา” การเอยคําผญาจะพูด
โต้ตอบกันเบา ๆ พอได้ยินสองคน คําพูดของฝ่ ายชายจะเป็ นเชิงอ้อนวอนฝากเนื้ อฝากตัวกับหญิงสาว
ส่ วนคําผญาของฝ่ ายหญิงมักจะซักไซ้ไล่เลียงว่ าชายหนุ ่มมีความรักจริงใจเพียงใด จากนั้ นจึงปฏิเสธ
หรื อตอบรับเป็ นความนัย ถ้าตอบรับแล้วอาจขอให้ฝ่ ายชายสาบานว่าจะจริ งจัง ไม่ทอดทิ้ งให้เป็ นที่
ครหานิ นทาของเพื่อนบ้าน หลังจากฝ่ ายหญิงตอบรับรั กแล้วฝ่ ายชายจะต้องหมั่นไปพูดคุยอยู่เสมอ
เพื่อเป็ นการกระชับเกลี ยวสัมพันธ์ ก่อนถึงขั้นส่ งผู้ ใหญ่ไปทาบทามสู่ ขอ
ปัจจุบัน การเกี้ ยวพาราสีของหนุ ่ มสาวชาวผู ้ ไทยได้เปลี่ยนไป โดยการพบปะของชายหญิง
จะเป็ นในช่วงตอนกลางวันมากกว่าตอนกลาคื น เช่นการพบกันในโรงเรี ยน สถานที่ทํางาน หรือถ้า
เป็ นเวลากลางคืนก็จะเป็ นตามงานบุ ญต่าง ๆ ของหมู่บ้าน
เนื่ องจากปัจจุบันยุคสมัยปลี่ยนแปลงไปกิจกรรมยามคํ่าคืนของหญิงสาวชาวผู้ ไทยจึง
เปลี่ยนจากการล่ งข่วงหรื อการอยู่คํ่าเป็ นการอ่านตําราเรี ยน การเกี้ยวพาราสี การร้องผญาเกี้ ยวกันจึงได้
ลบเลื อนไปจนในทุกวันนี้ มีคนที่ร้ องผญาและรู้ จักผญาน้อยลงตามไปด้วย และนอกจากนี้ หนุ ่ มสาว
บางคนที่ไปทํางานในต่างจังหวัดการปฏิบัติ ตามขนบธรรมเนียมประเพณี ดั้ งเดิมก็จะลบเลือนไป
เพราะบางคู่ก็ จะรู้ จักและตกลงปลงใจกันเองก่อน ก่อนที่จะบอกพ่อแม่ด้วยซํ้าไป ซึ่ งการกระทําเช่นนี้