Page 113 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ในวันนั้ นซึ่ งผู้ ไทยถื อว่าเป็ นวันสู่ ขอ จะดึงผู้ ใหญ่หรื อเฒ่าแก่ หรื อพ่อล่ามไปสู ่ขอ
ชาวผู ้ ไทยเรี ยกว่า “ไปโอม” กับญาติ ผู ้ ใหญ่ฝ่ ายหญิง ซึ่ งเรี ยกว่า “ลุงตาพาข้าว” สิ ่ งที่จะนําไปในวัน
นั้ นคือเงินจํานวนหนึ่ งหรื อสิ่งของบางอย่าง เพื่อประกอบพิธีการในวันสู่ ขอมีขั้นตอนดังนี้
1. ไขคําปาก ชาวผู ้ ไทยนิยมจัดหมากพลู ใส่ภาชนะเงิ น พานตกแต่งอย่างดี เรี ยก
หมากพลูนี้ ว่า “พลูไขปาก หมากไขคอ” และเงินจํานวนหนึ่ ง เพื่อให้พ่อล่ ามนําไปมอบให้ลุ งตาพา
ข้าวผู้ ใหญ่ของฝ่ ายหญิง ถ้าฝ่ ายหญิงไม่รั งเกียจก็จะมารับหมากพลู แจกกันกินทันที ส่ วนเงินนั้ นลุงตา
พาขวัญจะเก็บส่วนของฝ่ ายหญิง นอกจากนี้ ย ังแต่งขั้ นห้าซึ่ งมี เทียนไข 5 คู่ ดอกไม้ 5 คู่ และเหล้า
ขวด สําหรั บฝ่ ายชายที่ยากจนไม่อาจจัดหาเงินทองสิ ่ งของดังกล่าวได้ ก็ยินยอมให้ผูกข้อต่อแขนกัน
ถ้าไม่รั บไว้เป็ นดองก็จะคืนเที ยนสัจจะคู ่นั้ นคืนไป แสดงว่าเลิกร้างกันไป
การเจรจาต่อรองในเรื่ องเงินค่าสิ นสอดเป็ นสิ่งสําคัญมาก ซึ่ งทั้ งสองฝ่ ายต่างหาทาง
เจรจาให้ฝ่ ายตนได้รับประโยชน์ มากที่สุ ด ในการเจรจาบางคนใช้คําผญาเพื่อให้เกิดความสนุกสนาน
และหาคําที่เป็ นสิ ริมงคลมาพูดจาหว่านล้อมให้อีกฝ่ ายหนึ่ งยินยอม
สําหรั บครอบครัวของฝ่ ายหญิงที่ย ังนับถือผีเรื อน จะนําหมู ไก่ เหล้า ที่ฝ่ ายชาย
นํามาไปไหว้ผีเรื อนเสี ยก่อน เพื่อให้ผีบ้านผีเรื อนรับรู ้ ชาวผู ้ ไทยมีความเชื่อและยึดถือเป็ นประเพณี
บางประการ คือ ถ้าหากมีการหมั้ นน้องสาวในกรณี ที่พี่สาวย ังไม่มีครอบครัว จะต้องนําเงิ นจํานวน
หนึ่ งมาผูกแขนรับขวัญพี่สาวด้วย เพื่อมิ ให้พี่สาวเสี ยขวัญวิตกว่าจะต้องครองตนเป็ นโสดตลอดไป
2. ตกลงค่ าสินสอด เงินค่าสิ นสอดนั้ นเป็ นการยากที่ จะทราบได้แน่ นอน ขึ้นอยู ่
กับยุคสมัยหนึ่ ง ๆ ฐานะของฝ่ ายหญิง ฝ่ ายชาย และสิ่ งอื่น ๆ อีกหลายประการ เมื่อตกลงกันแล้วฝ่ าย
หญิงจะยึดเงินค่าสินสอดไว้ บางคู่จะจัดงานกินดองหรื อแต่งงานต่อไปก็ได้
ปั ญหาประการหนึ่ งที่มักจะตกลงกันในวันหมั้ น คือ การตกลงว่าเมื่อแต่งงาน
แล้วจะอยู่บ้านฝ่ ายใด โดยธรรมเนี ยมภาคอีสานแต่เดิมเจ้าบ่าวต้องไปอยู่กินบ้านเจ้าสาวดังมีภาษิตว่า
“เอาลู กเขยมาเลี้ ยงพ่อแม่ ปานได้ข้าวมาใส่เล้าใส่ เยีย ถ้าเอาลูกสะใภ้มาเลี้ ยงปู่ เลี้ ยงย่า ปานเอาผีห่ามา
ใส่ เฮื อนใส่ซาน” การที่ โบราณนิ ยมเช่นนี้ เป็ นเพราะต้องการกําลังคนไปทําไร่ไถ่นาในพื้ นที่ ๆ ย ังว่าง
เปล่าอีกมาก โดยทั ่วไปแล้วพ่อแม่ของฝ่ ายชายหรื อฝ่ ายหญิงจะแบ่งเรื อนส่ วนหนึ่ งให้เป็ นเรือนหอที่
อยู่หลับนอน ชาวผู้ ไทยเรี ยกว่า “โซ้ม” ซึ่ งหมายถึงห้องที่กั้ นฝาจากห้องโถงในเรือนหอให้มิดชิด ใช้
เป็ นห้องนอนโดยเฉพาะของคู่สมรส ซึ่ งเป็ นครอบครัวที่เพิ่มขั้นมาในเรื อนเดิม หลังจากที่แต่งงานมา
เป็ นเวลาหลายปี มีบุตร และมีฐานะพอที่ จะปลูกบ้านเรื อนได้ จึงได้แยกครัวเรื อนไปอยู่บ้านของตน
3. นัดวันแต่ งงาน ปัญหาประการสุดท้ายที่จะพูดกันในวันสู่ขอก็คือ กําหนดวัน
จัดพิธีแต่งงานโดยหลักทั่ วไป คือ นิ ยมแต่งงานในเดือนที่เป็ นเลขคู่ เช่น เดือน 2 เดือน 4 เดือน 6
และเดื อน 8 ข้างขึ้ น ในช่วงเข้าพรรษาไม่นิยมแต่งงาน และมาเริ ่มอีกเดื อน 12