Page 53 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๙
แสดงออกทางกิริ ยาท่ารํ าเต้นที่เรี ยกว่า “จังหวะรําสาก” อยู่ ๓ ลักษณะ คื อ ๑) การเข้าสากมี ๒ แบบ
คื อ จืงมูย (ขาเดียว) จืงปี ร (๒ ขา) ๒) ลีลาเข้าสาก มี “เรื อมจ๊ะฮ์กะบั๊ จฮ์” (รํ าหมดตัว) “เรื อมจ๊ะฮ์เจ๊ ะฮ์”
(รําต้านลม) ๓) รํารอบสาก แบ่งออกเป็ นกิริ ยามือจี บ ๒ แบบ คือ ซั งก็อตได (จี บกดนิ้ ว) ตะเปื อนได
(จีบขัดนิ้ ว) และการทรงตัวมี ๒ แบบ คือ “ปั ญช็จญ์” (สื บเท้าชิด) “จัญเติ ๊จญ์” (โหย่งขา) ซึ่ งเอกลักษณ์
ในโล้ดอันเรได้ส่ งผ่านไปย ังเรื อมอันเรในช่ วงต่อมา
เรื อมอันเร เป็ นชุดการแสดงที่ประดิษฐ์ ขึ้ นมาจากโล้ดอันเรและได้ เข้าไปเป็ นฉากหนึ่ งในงาน
แสดงของช้างตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๐๓ จนถึงปั จจุบัน การศึกษาพบว่ามีการปรั บเปลี่ยนรู ปแบบ ๔ ช่วง
ใหญ่ ๆ คือ ๑) การปรับเปลี่ยนให้เป็ นศิลปะการแสดง ได้เลือกเอามาเพียง ๓ จังหวะ คือ จืงมูย จืงปี ร
และ มะโล้บโดงและย ังคงเอกลักษณ์ดั้ งเดิมของโล้ดอันเรทั้ ง ๓ ลักษณะไว้ ๒) การหยิบยืมรูปแบบ
ของศิลปะการแสดงด้วยการนําเอาลีลาทางนาฏยศิลป์ แบบกรมศิลปากรเข้ามาผสมเพิ่มท่ ารําอี ก ๒
จังหวะ คือ ท่าออก (จื งปี รช้ า) และกัจปกา (เด็ดดอกไม้) แต่ย ังคงเอกลักษณ์บางอย่ างในโล้ดอันเรอยู่
๓) การปรั บปรุงท่ ารําให้มีแบบแผนทางนาฏยศิ ลป์ ด้วยการปรับลีลาท่ารํ าให้อ่อนช้อย ประณี ตตาม
เกณฑ์มาตรฐานของศิลปะการแสดงอย่างที่กรมศิลปากรกําหนด ได้เพิ ่มท่าปะกุมกรู (ไหว้ครู ) และท่า
เชื่อม เรี ยบเรี ยงเพลงที่มีอยู่หลายทํานองให้เป็ นเนื้ อเดี ยวกันเพื่อให้การแสดงลื่นไหลไม่หยุดชะงัก ตัด
เอกลักษณ์ บางอย่างในโล้ดอันเรออกไปนําเอกลักษณ์ เฉพาะมาปรั บลีลาให้มีกิ ริ ยาอ่อนช้อย ประณี ต
ขึ้ น ๔) การแตกหน่อต่ อแขนงและแปลงรูป เกิ ดจากนโยบายทางการศึกษาและวัฒนธรรมที่มุ่งเน้น
ส่ งเสริ มนาฏยศิลป์ พื้ นเมืองอีกทั้งนโยบายการท่ องเที่ยวส่ งผลให้เกิ ดรู ปแบบเรือมอันเรขึ้ นมา ๓ แบบ
คือ แบบดั้งเดิม (จังหวะรําสาก) แบบครูนาฏยศิ ลป์ (รําสาก) และแบบประยุกต์ (ลู้ดอันเดร)
ศิ ลปะนิพนธ์เรื่ อง เรื อมกันตรึ ม : กรณี ศึกษากลุ่มชนชาวอี สานใต้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึ กษา
ความเป็ นมาและวิ ถีชี วิตของชาวอีสานใต้ ศึกษาความเป็ นมาและรู ปแบบการแสดงเรื อมกันตรึมของ
นางแก่นจันทร์ นามวัฒน์ ศิ ลปิ นพื้ นบ้านดี เด่นจังหวัดสุ ริ นทร์ โดยการศึกษาและรวบรวมข้อมู ลจาก
เอกสารวิชาการ งานวิ จัย ตลอดจนการสัมภาษณ์ จากผู้ เชี่ ยวชาญและการลงภาคสนามเก็บข้อมูล เพื่อ
เป็ นแนวทางในการนําเสนอการแสดง ผลจากการศึกษาพบว่ากลุ ่มชนชาวอีสานใต้ เป็ นกลุ่มชนที่มีวิถี
ชี วิตอยู่อย่ างเรี ยบง่ าย เอื้ อเฟื้ อเผื่อแผ่ ต่ อกัน ในสังคมย ังคงรักษารู ปแบบขนบธรรมเนี ยม ประเพณี
พิ ธีกรรมวัฒนธรรมและภาษาที่ เป็ นเอกลักษณ์ จนถึงปั จจุบัน เรื อมกันตรึ มเป็ นการละเล่ นอย่างหนึ่ ง
ของกลุ ่ มชนชาวอีสานใต้ที่ใช้เล่ นในเทศกาลต่าง ๆ เป็ นการฟ้ อนรําประกอบวงดนตรีเพลงกั นตรึ ม
ซึ่ งได้รั บวิวัฒนาการมาจากเพลงปฏิ พากย์ การใช้กลองสก๊วล การเล่นเจรี ยงเบริ น การฟ้ อนรําแบบ
ชาวบ้าน พิ ธีกรรมและย ังมี การละเล่ นอีกหลายอย่างที่ มีอิ ทธิ พลต่ อการแสดงเรื อมกันตรึ ม เช่ น
การละ เล่ นอาย ัย การแข่ งขั นเ รื อพาย จากกการละ เล่นต่ าง ๆ เหล่ านี้ ทําให้ เกิ ดการแสดง
เรื อมกันตรึ มขึ้ น โดยได้เลี ยนแบบมาจากกิริยาท่าทางของมนุษย์และสัตว์ กิริ ยาท่าทางในพิธีกรรมมา
ประกอบเป็ นท่ ารํา