Page 37 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ ๒
แนวคิ ดที่ ใช้ในงานวิจัย
เนื่องจากการวิจัยนี้เป็ นการศึกษางานประเพณีบุ ญกําฟ้าในมิติของเกิดขึ้น ดํารงอยู่ และ
เปลี่ยนแปลงไปในบริบทการท่องเที่ยวของประเทศไทย ดังนั ้นแนวคิดที่ผู้วิจัยใช้ศึกษาจึงให้
ความสําคัญกับการถอดรหัส (Decoding) ความหมายที่เปลี่ ยนแปลงไป โดยใช้แนวคิดต่างๆ
ดังต่อไปนี้
๒.๑ แนวคิดเกี่ ยวกับอัตลักษณ์ (Identity)
เมื่อกล่ าวถึงคําว่ า “อัตลักษณ์ (Identity)” เรามักจะพบคําดังกล่าวปรากฏอยู่ในวิชาการ
หลายสาขาด้วยกัน ทั ้ งสังคมวิทยา มานุษยวิทยา จิ ตวิทยา หรือปร ัชญา ดังนั้นจึงมีลักษณะ
กํากวมเป็นอย่างมาก บ้ างก็ว่าหมายถึงการมีความเชื่ อและความปรารถนาเดียวกัน แต่ส่ วน
ใหญ่มักเป็ นความหมายของการที่คนแต่ละคนมีสํ านึกต่อบางสิ่งบางอย่างร่ วมกันไม่ว่าจะเป็ น
ภาษา ศาสนา กลุ่ มชาติพันธุ ์ สัญชาติ ตลอดจนสํานึ กของอดีตร่วมกัน นอกจากนี้ยังรวมถึงการ
ผลิตวาทกรรมบางส่วนหรือทั ้ งหมดในการให้คุณค่าต่อสิ่งต่างๆ (Brian Graham, ๑๙๙๘: ๑-๒)
ขณะเดียวกัน Brian Graham (๑๙๙๘) ซึ่งอ้างถึงคํากล่ าวของ N. Douglas ในหนังสือชื่อ
Political structures, social interaction and identity changes in Northern Ireland ปี ค.ศ.
๑๙๙๖ ยังระบุ ว่าอัตลักษณ์ นั ้ นไม่เพียงแต่จะหมายถึงการเกิดสํานึกของคนต่อบางสิ่งบางอย่าง
ร่วมกันในสังคมเท่านั ้ น แต่ยังยังเกิดขึ้นจากพื้นฐานของการสร้างสํานึกของความเป็ นสมาชิก
อย่างมีปฏิสัมพันธ์ซึ่งกันและกันในสังคมเพื่อการพัฒนาสิ่งต่างๆ อีกด้วย
ความแตกต่างของความหมายอัตลักษณ์ข้างต้น จึงอาจสรุปได้ว่าประกอบไปด้วย ๒ มิติ
ดังนี้
๑) อัตลักษณ์ ในมิ ติ “ภายนอกตัวเรา” หรืออัตลักษณ์ ทางสังคม (Social Identity)
คือความเป็นป ัจเจก (Individual) ที่เชื่อมต่อและสัมพันธ์ทางสังคม (Social Aspect) เห็นได้จาก
การถูกสังคมกํ าหนดบทบาท หน้าที ่ หรือระบบคุ ณค่าของตนกับสังคม ผ่านการใช้สัญลักษณ์
(Symbolic Aspect) ที่แสดงออกถึงความสัมพันธ์ดังกล่าว (อภิญญา เฟื่ องฟู สกุล, ๒๕๔๖ : ๒-
๖) โดยนัยนี้อัตลักษณ์ในความหมายดังกล่าวจึงไม่ได้เกิดขึ้ นเองแต่เป็ นสิ่งที่สร้างขึ้นจากสังคม
(นิธิ เอียวศรีวงศ์, ๒๕๔๕ : เว็บไซต์)
๒) อัตลักษณ์ ในมิ ติ “ภายในตัวเรา” หรืออัตลักษณ์ บุคคล (Personal Identity) ยัง
หมายถึง “ความเป็ นตัวเรา” ทั้ งด้านอารมณ์ ความรู ้ สึกนึกคิด ตลอดจนการให้ความหมายหรือ
เปลี่ยนแปลงความหมายของตนเองในกระบวนการสัมพันธ์กับโลก (Psychological and
Subjective Aspect) (อภิญญา เฟื่องฟู สกุล, ๒๕๔๖ : ๒-๖)
อย่ างไรก็ดี ในทางสังคมวิ ทยาและมานุ ษยวิทยาแล้วคําว่าอัตลักษณ์ ยังถูกนํ าไปใช้ใน
ความหมายต่างๆ เห็นได้จาก