Page 39 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๐
๔.๔ การมีส่ วนร่ วมของชุมชน
จากการสัมภาษณ์ นายไสว ศรี ทา ประธานสภาวัฒนธรรมตําบลดงละคร และ นายจันทา
สายตรี ผู ้ ประกอบพิธี เล่ าว่า ชาวตําบลเขาพระ โดยส่ วนใหญ่ประกอบอาชีพทํานา และเป็ นอาชี พที่
สื บทอดมาแต่บรรพบุรุ ษ ในสมัยโบราณการใช้เครื่ องมือเครื่องใช้ในการทํานา นิยมใช้วัสดุใน
ท้องถิ ่น ทําเครื่ องมือเครื่ องใช้ตามความต้องการด้วยตนเอง เช่ น คันไถ คราด วัวควาย เป็ นต้น และมี
การช่วยเหลือเกื้ อกูลกันตามคุณธรรม นํ้ าใจ ในฐานะเพื่อนบ้าน การได้ผลผลิตจากการทํานา คือ ข้าว
ซึ่ งส่วนหนึ่ งเก็บไว้เพื่อย ังชี พ ส่วนหนึ่ งเพื่อเป็ นรายได้แก่ ครอบครัว ทําให้ผู ้ ประกอบอาชีพทํานา
มองเห็นความสําคัญของข้าว และเป็ นเรื่องราวผูกพันกับวิถีชี วิตของคนไทยมานาน จนกลายเป็ น
ส่ วนหนึ่ งของวิถี ชีวิต เกิดเป็ นวัฒนธรรม และได้มีการสร้างสรรค์พิ ธีกรรมที่เกี่ยวกับข้าวและการทํา
นาจนกลายเป็ นความเชื่อ เพื่ อเป็ นหลักให้เกิดความมั ่นคงในการดําเนิ นชีวิต มีวัตถุประสงค์และ
แนวทางเพื่อความอุดมสมบูรณ์ของพืชพรรณธัญญาหาร และความอยู ่เย็นเป็ นสุขของคนในชุ มชน
และสิ ่ งที่เกี่ยวข้อง
พิธีกรรมที่ เกี่ยวกับข้าวและการทํานา ในสมัยโบราณจะเริ ่ มตั้งแต่
พิธีบวงสรวงเซ่ นไว้สิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ เพื่อแสดงความเคารพนับถื อ ความกตัญ�ูกตเวที
การตอบแทนบุญคุณต่อสิ ่งศักดิ์ เหล่ านั้น และขอพระให้อยู่เย็นเป็ นสุ ข ทํามาหากินสะดวก
พิธีเลี้ยงผีตาแฮก เป็ นการบวงสรวง บนบานขอให้การเพาะปลู กข้าวในปี นั้นๆ
ดําเนิ นไปด้วยดี ได้ผลผลิตอุดมสมบูรณ์
พิธีสู ่ขวัญข้าว เป็ นพิธีกรรมภายในครอบครัว จัดขึ้นหลังจากเอาข้าวขึ้ นยุ้งแล้ว
อัญเชิ ญแม่โพสพ เพื่อบูชา ขอขมาลาโทษ
ต่อมา สภาพสังคม เศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงไป ทําให้การทํานาเปลี่ยนจากแบบ
พื้นบ้านมาเป็ นแบบสมัยใหม่ มีการนําเครื่ องจักรกลมาใช้ในการทํานามากขึ้ น ไม่ว่าจะเป็ นการ
เตรียมดิ นใช้รถไถแทนวัวควาย การเพาะปลูก การบํารุ งรักษา การเก็บเกี่ยวและนวด ล้วนแต่ใช้
เครื่องมือเครื่ องใช้ที่ทันสมัยขึ้น จึ งทําให้เกิดผลกระทบต่อวิถีชี วิต พิธีกรรมต่างๆ ในการทํานาก็
เปลี่ยนแปลงไป บางคนเลิกปฏิบัติ เหลือชาวนาเพียงไม่กี่ คนที่ย ังคงมีความเชื่ อและปฏิบัติ พิธีกรรมนี้
อยู่
ในปี ๒๕๓๖ นายไสว ศรีทา ประธานสภาวัฒนธรรมตําบลเขาพระ ได้เห็ นว่าถึง
ความสําคัญของพิธีกรรมที่เกี่ยวกับข้าวและการทํานา ที่เป็ นวัฒนธรรมของท้องถิ ่น โดยเฉพาะ
พิธีกรรมสู ่ขวัญข้าว จึงได้รื้ อฟื้ นเพื่อสืบทอดให้เด็ก เยาวชนในตําบลได้รู้เห็ น และร่ วมรักษาสื บทอด