Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๗
ประวัติพิธีกรรมสู่ ขวัญข้าวตําบลเขาพระ
พิธีกรรมสู ่ขวัญข้าวเป็ นประเพณี ของชาวตําบลเขาพระที่ปฏิบัติ สื บทอดต่อๆกันมาตั้ งแต่
อดี ตจนถึงปั จจุบัน เป็ นความเชื่ออันเกี่ ยวเนื่องกับแม่โพสพ ซึ่ งเชื่ อกันว่าแม่ โพสพคือเทพธิ ดาประจํา
ข้าวหรื อเจ้าแม่แห่ งข้าว เป็ นผู ้ คอยดูแลต้นข้าวให้เจริญงอกงาม ถ้าชาวนาทําพิธีกราบไหว้บูชาแม่
โพสพตามประเพณีแล้ว จะทําให้รํ่ ารวยอุ ดมสมบูรณ์ ดังนั้ น หลังจากชาวบ้านได้เก็บเกี่ ยวข้าว นํา
ข้าวมานวด มาผัดและนําขึ้ นยุ้ งฉาง พอถึ งวันที่เป็ นสิริ มงคล เดือน ๓ ขึ้ น ๓ คํ่ า ก็จะเปิ ดยุ้งฉางนําเอา
ข้าวเปลื อกมากองเพื่อประกอบพิธีสู ่ ขวัญข้าว ซึ่ งชาวบ้านมี ความเชื่อว่า เมื่อได้บูชาแม่โพสพ เรี ยก
ขวัญที่ ตกอยู่ท้องนาขึ้ นสู่ยุ ้ งฉางแล้ว ในปี ต่ อๆ ไปจะได้ผลผลิตข้าวมากขึ้ น ปราศจากศัตรู และพืช
และสัตว์มาทําลายข้าว
เครื่องบู ชาหรื อเครื่ องคายในพิธีสู ่ขวัญข้าว ประกอบด้วย
๑. ใบคูน ๙ ใบ
๒. ใบยอ ๙ ใบ
๓. ขันหมากเบ็ง (พานบายศรี )ห้าชั้ น ๒ ขัน
๔. กระทงใหญ่เก้าห้อง ใส่ เครื่องบัดพลีต่ าง ๆ มีหมากพลู บุ หรี่ ข้าวตอก ดอกบานไม่รู้โรย
ดอกรั ก ถั ่วงา อาหารคาวหวาน หมากไม้ เหล้าไห ไก่ตัว ไข่ไก่ ข้าวต้มมัด เผือก มัน มันแข็ง มันอ่อน
มันนก ข้าวต้มใส่ นํ้ าอ้อย
๕. ต้นกล้วย
๖. ต้นอ้อย
๗. ขัน ๕ ขัน ๘ (พานใส่ดอกไม้และเทียนจํานวนอย่างละ ๕ คู่และ ๘ คู่ ตามลําดับ)
๘. เทียนกิ ่ง
๙. ธูป
๑๐. ประทีป
๑๑. แป้ งหอม
๑๒. นํ้ าหอม
๑๓. พานใส่แหวน หวี กระจก
๑๔. เครื่องนอน มีสาดอ่อน (เสื่ อ) หมอนลาย หมอนพิง แป้ งนํ้ า
๑๕. ฟั กแฟง ฟั กทอง กล้วยตานี กล้วยอี ออง (กล้วยนํ้ าว้า)
๑๖. เงินคาย ๑ บาทกับ ๑ เฟื้ อง