Page 25 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๖
ในประเด็นเรื่องบทบาทหน้าที่ของสื่ อพื้นบ้าน งานวิ จัยทั้งหมดพบว่าสื่ อพื้นบ้านมี
บทบาทหน้าที่หลากหลายแตกต่างกันไป ตามทัศนะของนักวิชาการสํานักแฟรงเฟิ ร์ ตที่บอกว่าใน
อดี ตสื่อพื้นบ้านมี หน้าที่ที่หลากหลาย แต่ในปั จจุบันหน้าที่เหล่ านั้ นได้ถูกลดลงอย่างมาก
โดยเฉพาะเมื่อปะทะกับสื่ อสมัยใหม่ หน้าที่ของสื่อพื้นบ้านที่คงเหลืออยู่ส่ วนมากจะเป็ นการ
ประยุกต์ให้เข้ากับสถาพปั จจุบัน ดังเช่ นพิธี กรรมสู่ ขวัญข้าว ถึงแม้จะจัดพิธีกรรมโดยยึถือ
วัตถุประสงค์หลักของสื่ อพื้นบ้านดั้ งเดิม แต่มีการปรับประยุ กต์สื่ อพื้นบ้านอื่นๆ เข้ามามีบทบาทร่ วม
เพื่อดึ งดูดความสนใจของคนในชุมชน ให้เข้ามามี ส่วนร่วมมากที่ สุ ด มีการเพิ ่มบทบาท หน้าที่ใหม่ๆ
ให้กับคนในชุมชน มีการกําหนดนํากีฬาพื้นบ้าน และศิลปการแสดงพื้นบ้าน ดังเช่ นรําวงพื้นบ้าน
ย ้อนยุ ค เข้ามาเป็ นส่ วนหนึ่ งของการจัดพิธีกรรมสู ่ขวัญข้าวด้วย ซึ่ งหน้าที่เหล่ านี้ ได้ตอบสนองความ
ต้องการการมีส่ วนร่ วมของคนในชุมชน
๒.๕.๓ สื่ อพื้นบ้านกับวิถีชี วิตที่เปลี่ยนแปลงไป
อดุ ลย์ ดวงทวีรั ตน์ และคณะ ได้ทําการวิจัย โครงการแนวทางการเสริ มสร้างและ
พัฒนาบทบาทของสื่ อพื้นบ้านเพื่อการพัฒนาชุ มชน ซึ่ งเป็ นการวิจัยเชิ งปฏิบัติการแบบมี ส่ วนร่วม
(Paticipation Action Reserch :PAR ) และผลจากการวิจัยได้พบประเด็นสําคัญ
๒ ประการ คือ
ประเด็นแรก คําว่า “วัฒนธรรม” คนส่ วนใหญ่มองวัฒนะรรมเป็ นเพียง “รูปแบบ/
ส่ วนที่มองเห็น ” เท่านั้น ไม่ ได้มีความรู ้ความเข้าใจถึ ง “คุณค่า/เนื้ อหา/ความหมาย” ซึ่ งเป็ นส่วนที่
มองไม่เห็ นของวัฒนธรรม/สื่ อพื้นบ้านเลย ปรากฎการณ์ที่พบคือ ย ังมีคนเป็ นจํานวนมาก (ทั้งจากผู ้ ที่
ได้รับการศึกษาชั้ นสุงและผู้ ได้รั บการศึกษาน้อย) ที่บังมีการดูถูกความเชื่ อของคนบางกลุ่ม เช่ น หา
ว่าเป็ นเรื่ องล้าสมัยและเป็ นเรื่ องงมงาย เป็ นต้น
ประเด็นที่สอง วัฒนธรรม/สื่ อพื้นบ้านสามารถที่จะรื้ อฟื้ นขึ้ นมาได้ ในการรื้ อฟื้ น
วัฒนธรรม/สื่อพื้นบ้านนั้ น ต้องดําเนิ นงานเน้นที่ กระบวนการเพื่อสร้างความมั ่นใจให้กับเจ้าของ
วัฒนธรรม ต้องใช้หลักการ “สิ ทธิทางวัฒนธรรมของเจ้าของวัฒนธรรม” นั้ นคือ ให้เจ้าของ
วัฒนธรรมเป็ นคนตัดสินใจว่าจะรื้ ออะไรและรื้ ออย่างไร และในการรื้ อฟื้ นสืบทอดนั้ นต้อง “ ครบ
เครื่ องเรื่องรื อฟื้ น” นั ่นก็คือ ต้องได้ทั้งส่วนที่ เป็ น “ รูปแบบ” และส่ วนที่ เป็ น “ คุณค่า/เนื้อหา/
ความหมาย” ของวัฒนธรรม /สื่ อพื้นบ้าน โดยการรื้ อฟื้ นวัฒนธรรม/สื่อพื้นบ้าน ต้องกระทําภายใต้
เงื่อนไข เพื่อชุ มชน โดยชุมชนและเป็ นของชุ มชน