Page 41 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๐
อยู่ด้านหนึ่ ง ผู้แสดงนั ่ งล้อมเป็นวง พื้ นที่ตรงกลางใช้สํ าหร ับแสดง วงดนตรีวางตรงข้ามเตียง ส่ วน
เครื่องประดับศีรษะวางบนเตียง หรือข้างเตียง ในการแสดงละครชาตรี ผู้กํากับการแสดงทําหน้าที่
บอกบทร้องและเพลงหน้ าพาทย์ ผู้ แสดงเป็ นต้นเสียงร้องด้น รํา และเจรจาเอง เมื่อจบบทของตน
ก็ถอดเครื่องประดับศีรษะแล้ว มาทําหน้าที่เป็ นลูกคู่ตีกร ับร ับบท ตัวละครมี ๓ ประเภท คือ พระ
นาง และเบ็ดเตล็ด เครื่องแต่ งกายยืนเครื่องและเบ็ดเตล็ด วงปี่ พาทย์ประกอบด้วย ระนาด กลอง
ตุ๊ก โทน ฉิ่ง และกร ับ อาจมีตะโพนและกลองทัดร่วมบรรเลงด้วย เพลงร้องที่ใช้มีทั ้ งเพลงโทนและ
เพลงไทย บทละครที่ใช้แสดง นํ ามาจากเรื่องในวรรณคดี บทละคร และนิทานคํากลอน ละครชาตรี
เมืองเพชรป ัจจุบันมี ๒๘ คณะผู้ แสดง ๑๒๐ คน เป็ นหญิง ร้อยละ ๘๐ มีอายุเฉลี่ย ๓๕ ปี การสอน
กระทํากันในหมู่ เครือญาติและผู้สนใจ พิธีกรรมและคาถาไม่ถ่ายทอดให้บุคคลภายนอก การแสดง
ละครชาตรีเมืองเพชร ในป ัจจุบันเป็นอาชีพอย่างหนึ่ง และยังคงแพร่ หลายในจังหวัดเพชรบุรี
ชวลิต สุนทรานนท์ และคณะ (๒๕๔๗) ทําการค้นคว้า เรื่องวิวัฒนาการเครื่องแต่ งกาย
ละครในของกรมศิลปากร พบว่า เครื่ องแต่ งกายละคร เป็ นเครื่องแต่ งกายที่มีการเลียนแบบมาจาก
เครื่องต้น หรือเครื่องทรงของพระมหากษัตริย์ ที่ มีมาตั ้ งแต่ สมัยกรุงศรีอยุธยา ธนบุรี ร ัตนโกสินทร์
จนถึงป ัจจุบัน การละครไทยได้ร ับความนิยมและถ่ายทอดสืบต่อกันมาตามลําดับ เมื่อมีละครเกิดขึ้ น
ในราชสํานัก เครื่องแต่ งกายก็ย่อมวิจิตรงดงามตามไปด้วย และพัฒนาเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย
โดยสิ่งที่ดีอยู่แล้วก็คงอนุ ร ักษ์ไว้ สิ่งใดที่ควรปร ับปรุงพัฒนาก็มีการประดิษฐ์ คิดค้น ขึ้นใหม่ รูปแบบ
และลักษณะเครื่องแต่งกายละครในของกรมศิลปากร แบ่งเป็น ๓ ส่วน คือ
๑. ศิราภรณ์ เป็ นเครื่องประดับ ใช้สวมศีรษะ ได้แก่ ชฎา ร ัดเกล้า ป ันจุเหร็จ กระบังหน้า
หูกระต่าย
๒. ถนิมพิมพาภรณ์ เป็ นเครื่องประดับที่ ได้มาจากต่างประเทศ การประดิษฐ์ส่วนใหญ่จะ
เป็ นเครื่องทองลงยาประดับเพชร และพลอยสีต่าง ๆ ตามคติความเชื่อโบราณ
๓. พัสตราภรณ์ เป็นเครื่องแต่ งกาย ทําด้วยผ้าชนิดต่ าง ๆ อาทิ ผ้าอัตลัด ผ้าเข้มขาบ ผ้า
กรองทอง ผ้ามัสรู่ และผ้าตาด เป็นต้น
เบญจมาศ คําอุ่น (๒๕๔๙ : บทคัดย่อ) ทําการศึกษา ละครชาตรีในอําเภอวิเศษชัยชาญ
จังหวัดอ่างทอง : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ โดยศึกษาแนวคิดของเรื่องที่นํามาแสดงละครชาตรี และ
บทบาทของละครชาตรีในอําเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง ผลการวิจัยพบว่า ป ัจจุบันอําเภอ
วิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง มีละครชาตรี ๑๕ คณะ เรื่องที่ใช้ในการแสดงนําเค้าเรื่องเดิมมาจาก
เรื่องจักร ๆ วงศ์ ๆ ของสํานักพิมพ์ราษฎร์เจริญ หรือหนังสือวัดเกาะ โดยนํามาปร ับเนื้อหาและภาษา
ตามบริบททางสังคม ผลการวิเคราะห์แนวคิดเรื่องที่นํามาแสดงละครชาตรี ในอําเภอวิเศษชัยชาญ
จังหวัดอ่ างทอง พบว่า ส่วนใหญ่เป็ นเรื่ องเกี่ยวกับความร ัก ได้แก่ ความร ักระหว่างสามีและภรรยา
ความร ักของบิดามารดาต่ อบุตร ความร ักระหว่างเพื่อนกับเพื่อน นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดเกี่ยวกับ
คุณธรรมจริยธรรม เรื่ องค่ าของความดีอยู่ที่จิตใจและการกระทํา และความกตัญ�ู แนวคิดประการ
สุ ดท้ายคือ แนวคิดเกี ่ ยวกับความเชื่อ ได้แก่ ความเชื่อเรื่องบุญวาสนาและเวรกรรม ความเชื่อเรื่อง
ความฝ ันและลางสังหรณ์ ความเชื่อเรื่องโหราศาสตร์ และความเชื่อเรื่องเทวดาและผู้วิเศษ ผลการ