Page 158 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๔๗
โอกาสที่ แสดง เพื่อแก้บน มีความสัมพันธ์ต่อวิถีชีวิตของคนไทยมาอย่างต่ อเนื่ อง ที่เชื่อว่า
เทพเจ้าหรือสิ่งศักดิสิทธิ ์ สามารถช่วยดลบันดาลสิ่งที่ต้องการให้ได้ สอดคล้องดังที่ ผาสุก มุทธเมธา
(๒๕๔๐ : ๑๒๕-๑๒๖) กล่าวว่า ความคิดทําให้เกิดความเชื่อ ความคิดที่ว่าสิ่งเกิดขึ้ นทั ้ งหลาย ทําให้
มนุษย์เป็ นสุขและเป็ นทุกข์ได้ น่ าจะมีผู้บันดาลให้เกิดขึ้น จึงเชื่อว่ามีเทวดา เจ้าแม่ เจ้าพ่อ พระภู มิ
เจ้าที่ เมื่อเกิดความเชื่อ ความมั ่ นใจ จะมีการบูชาบวงสรวง อ้อนวอน ให้ดลบันดาลให้พบความสุข
ปราศจากทุกข์ จึงทําให้เกิดการกระทํา คือ การบู ชาสิ่งศักดิ ์ สิทธิ ์ ด้วยสิ่งต่างๆ รวมถึงละครชาตรีด้วย
ส่ วนการแสดงเป็นมหรสพนั ้ น นอกเหนื อจากลิเก โขน แล้วศิลปะการแสดงอื่น ๆ ในพื้นที่อ่างทอง
คงมีเพียงละครเท่านั้ นที่แพร่หลาย จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสําหร ับ ผู้ ที่ชื่นชมศิลปะการแสดง ที่มี
ลักษณะเป็นการแสดงที่เป็ นเรื่ องราว
๔. องค์ประกอบการแสดง
เรื่องที่ใช้แสดงละครชาตรี ส่ วนใหญ่ เป็ นเรื่องจักร ๆ วงศ์ ๆ ที ่ นิยมแสดงมาตั ้ งแต่ อดีต
ดังที่ ผะอบบ โปษะกฤษณะ และคณะ (๒๕๒๓ : ๓๒๑) กล่าวว่า เนื่องจากละครชาตรีในอดีต เป็ น
ละครเร่ ต้องอาศัยรายได้จากการแสดง เป็นเครื่องยังชีพ ดังนั ้ นการเลือกเรื่องที่จะนํามาแสดง ต้อง
ให้สอดคล้องกับความนิยมของคนไทยในสมัยนั ้ น ดังนั ้ น ซึ่งส่วนใหญ่ นิยมเล่นเรื่องจากชาดก เช่น
เรื่องรถเสน มโนห์รา สังข์ทอง ฯลฯ หรือเรื่องที่เป็ นนิทานท้องถิ่น เรื่องที่ละครนอกเล่น เช่น
สังข์ศิลป์ชัย ลักษณวงศ์ มณีพิไชย ฯลฯ
เวทีที่ใช้ในการแสดงละคร มี ๒ ลักษณะ คือ ใช้เวทีชั ่ วคราว (เต็นท์ผ้าใบ) และเวทีตามวัด
หรือศาลเจ้า เนื่องจากเป็นการแสดงที่แสดงในเวลากลางวัน และส่วนใหญ่เป็นการแสดงเพื่อแก้บน
บางคร ั ้ งไม่มีคนดู จึงไม่ให้ความสํ าคัญหรือพิถีพิถันเรื่องเวทีเท่าใดนั ก ถ้าไม่มีโรงถาวรตามวัดหรือ
ตามศาลเจ้า จึงตั ้ งเป็นเต็นท์ผ้าใบง่าย ๆ เพื่อใช้เป็ นโรงละคร
วงดนตรีประกอบการแสดง ในป ัจจุบันใช้วงปี่ พาทย์เครื่องห้า เนื่องจากรูปแบบการแสดง
ได้ร ับอิทธิพลแบบละครนอกและลิเก รวมทั ้ งเพลงประกอบการแสดง ที่ปร ับใช้ลักษณะเช่นเดียวกับ
การแสดงละครนอก คือ เพลงโหมโรงมหรสพ เพลงรําถวายมือ เพลงหน้าพาทย์ เพลงร้อง ต่าง ๆ
ที่มีอารมณ์เพลงเหมาะสมกับบท มีการร้องเพลงร่ายชาตรีดําเนินเรื่อง เพื่อคงความเป็ นละครชาตรี
สอดแทรกผสมผสานอยู่บ้าง
การแต่งกาย ละครชาตรีแต่งกายแบบยืนเครื่องพระ นาง ที ่ คงมีลักษณะเป็นการแต่ งกาย
ของการแสดงประเภทละคร ที่มีความนิยมมาโดยตลอด มีความสอดคล้ องกับเนื้อเรื่องที่แสดง ได้แก่
เรื่องที่เกี่ยวกับกษัตริย์ ดังที่ ชวลิต สุนทรานนท์ และคณะ (๒๕๔๗ : ๒๒๖-๒๓๑) อธิบายถึง
ลักษณะการแต่งยืนเครื่องของละครว่า เป็ นการแต่งกายชนิ ดเต็มรูปแบบ เลียนแบบเครื่องทรงของ
พระมหากษัตริย์และบรมวงศ์ชั ้ นสูง ในโอกาสพิเศษ เช่น พิธีบรมราชาภิเษก พิธีโสกัณต์ ที่ ละครไทย
ได้ร ับรูปแบบและวิธีการมาใช้ แต่ลดค่าของวัสดุที่นํามาใช้ในการแต่ง ทั้ งผ้านุ่ ง เสื้อ เครื่องประดับ
ต่าง ๆ เป็นเพียงของจําลองหรือเลียนแบบเท่านั ้ น จะไม่ใช้ของมีค่าในการตกแต่ง เช่น ทองคํ าแท้
เพชร พลอยที่ เป็ นของจริง